Tibetan
མེད་པ་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་རྣམས་འབྱེད་ཅིང་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་དང༌། རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང༌། མཚོན་པ་དང༌། ཡང་དག་པར་མཚོན་པ་དང༌། ཉེ་བར་མཚོན་པ་དང༌། སྟེན་པ་དང༌། རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང༌། ཤེས་རབ་དང༌། བློ་དང༌། རིག་པ་དང། མཁས་པ་དང༌། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང༌། དཔྱོད་པ་དང༌། ལྟ་བ་འདི་ནི་འཕགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཟག་པ་མེད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་སྡུག་བསྔལ་ཟད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་མཐར་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་གང་ཞེ་ན། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཟག་པ་མེད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་སྡུག་བསྔལ་ཟད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་མཐར་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་བདེ་འགྲོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། ཐར་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང༌། གནོད་སེམས་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང༌། རྣམ་པར་འཚེ་བ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་བདེ་འགྲོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་གོ །འཕགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་སྡུག་བསྔལ་ཟད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་མཐར་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ན་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང༌། ཀུན་འབྱུང་ལ་ཀུན་འབྱུང་དང༌། འགོག་པ་ལ་འགོག་པ་དང༌། ལམ་ལ་ལམ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང༌། ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་དཔྱོད་པ་དང༌། རབ་ཏུ་དཔྱོད་པ་དང༌། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང༌། མངོན་པར་རབ་ཏུ་དཔྱོད་པ་དང༌། རྟོག་པ་དང༌། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང༌། བགྲང་བ་དང༌། ཡང་དག་པར་རྟོག་པ་སྟེ། འདི་ནི་འཕགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་སྡུག་བསྔལ་ཟད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་མཐར་ བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་དག་པའི་ངག་གང་ཞེ་ན། ཡང་དག་པའི་ངག་དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ངག་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་བདེ་འགྲོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡོད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡང་དག་པའི་ངག་ཟག་པ་མེད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་སྡུག་བསྔལ་ཟད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་མཐར་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ངག་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་བདེ་འགྲོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་སྤོང་བ་དང༌། ཕྲ་མ་སྤོང་བ་དང༌། ཚིག་རྩུབ་པོ་སྤོང་བ་དང༌། ཚིག་འཁྱལ་བ་སྤོང་བ་སྟེ། འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ངག་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་བདེ་འགྲོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཕགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡང་དག་པའི་ངག་ཟག་པ་མེད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་སྡུག་བསྔལ་ཟད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་མཐར་འབྱིན་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང༌། ཀུན་འབྱུང་ལ་ཀུན་འབྱུང་དང༌། འགོག་པ་འགོག་པ་དང༌། ལམ་ལ་ལམ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་དེ་ལོག་པར་འགྲོ་བའི་ངག་གི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྤངས་ཤིང་དེ་ལས་གཞན་པའི་ངག་གི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སོ་སོར་མ་བརྟགས་ཤིང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་བྲལ་བ་དང༌། རབ་ཏུ་བྲལ་བ་དང༌། རྣམ་པར་བྲལ་བ་དང༌། བཏོན་པ་དང༌། མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པ་དང༌། མི་བྱེད་པ་དང༌། ཆད་པ་དང༌། ཆུ་ལོན་དང༌། མི་འཐོབ་པ་དང༌། ཡང་དག་པར་མི་འཐོབ་པ་དང༌། འདའ་བ་དང་ཡང་དག་པར་འདའ་བ་འདི་ནི་འཕགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ངག་ཟག་པ་མེད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་སྡུག་བསྔལ་ཟད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་མཐར་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་གང་ཞེ་ན། ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་བདེ་འགྲོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡོང༌། འཕགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཟག་པ་མེད་པ་ཉེ་བར་ལེན་ པ་མེད་པ་སྡུག་བསྔལ་ཟད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་མཐར་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་བདེ་འགྲོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་དང༌། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་སྤོང་བ་དང༌། འདོད་པ་ལས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་སྤོང་བ་སྟེ། འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་བདེ་བ་འགྲོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཟག་པ་མེད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་སྡུག། བསྔལ་ཟད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་མཐར་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཀུན་འབྱུང་དང༌། འགོག་པ་ལ་འགོག་པ་དང༌། ལམ་ལ་ལམ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་དེ། ལོག་པའི་ཚོར་བར་འགྲོ་བའི་ལུས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྤངས་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་ལུས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ངག་སོ་སོར་བརྟགས་པ་དང༌། ཟག་པ་མེད་པ་དང༌། བྲལ་བ་དང༌། རབ་ཏུ་བྲལ་བ་དང༌། རྣམ་པར་བྲལ་བ་དང་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་བར་དུ་སྟེ། འདི་ནི་འཕགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཟག་པ་མེད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་སྡུག་བསྔལ་ཟད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་མཐར་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་གང་ཞེ་ན། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་དེ་ནི་རྣམ་པར་གཉིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་བདེ་འགྲོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་ཟག་པ་མེད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་སྡུག་བསྔལ་མཐར་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་བདེ་འགྲོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། གང་འདི་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་ཆོས་དང་ལྡན་པས་ཆོས་གོས་དག་འཚོལ་བར་བྱེད་དེ་ཆོས་མ་ཡིན་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་དང་ལྡན་པས་མལ་ཆ་དང༌། སྟན་དང༌། ན་བའི་གསོ་སྨན་དང༌། འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་དག་ཚོལ་བར་བྱེད་ཀྱི་ ཆོས་མ་ཡིན་པས་ནི་མ་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་བདེ་འགྲོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་ཅེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་ཟག་པ་མེད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་སྡུག་བསྔལ་ཟད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་མཐར་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ན་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཀུན་འབྱུང་དང༌། འགོག་པ་ལ་འགོག་པ་དང༌། ལམ་ལ་ལམ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་དེ། ལོག་པའི་འཚོ་བ་སོ་སོར་མ་བརྟགས་ཤིང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་བྲལ་བ་དང་རབ་ཏུ་བྲལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་བར་དུ་སྟེ། འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་ཟག་པ་མེད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་སྡུག་བསྔལ་ཟད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་མཐར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་གང་ཞེ་ན། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་བདེ་འགྲོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད། །འཇིག་རྟེན
Chinese
区分和辨别有和没有，以及完全区分，种种区分，表示，正确表示，近似表示，依靠，完全了解，智慧，理智，知识，精通，完全知晓，思考，以及见解。这被称为圣者的、超越世间的正见，是无漏的、不执取的，能使痛苦止息并最终摆脱痛苦。什么是正思？正思有两种：一种是世间的正思，是有漏的、有执取的，能成就善趣和天界；另一种是超越世间的正见，是无漏的、不执取的，能使痛苦止息并最终摆脱痛苦。什么是世间的正思，是有漏的、有执取的，能成就善趣？即出离的思，无害的思，以及不害的思。这些是世间的正思，是无漏的、不执取的，能成就善趣。什么是圣者的、超越世间的正思，是无漏的、不执取的，能使痛苦止息并最终摆脱痛苦？即在此，圣声闻者对痛苦如痛苦般作意，对集如集般作意，对灭如灭般作意，对道如道般作意，并以无漏的作意，以与正见相应的心来思考，完全思考，种种思考，彻底完全思考，寻思，种种寻思，计数，以及正确寻思。这被称为圣者的、超越世间的正思，是无漏的、不执取的，能使痛苦止息并最终摆脱痛苦。什么是正语？正语有两种：一种是世间的正语，是有漏的、有执取的，能成就善趣。另一种是超越世间的正语，是无漏的、不执取的，能使痛苦止息并
English
Distinguishing and differentiating between what exists and what does not, as well as completely distinguishing, variously distinguishing, indicating, correctly indicating, approximately indicating, relying, fully understanding, wisdom, intelligence, knowledge, expertise, completely knowing, contemplating, and this view. This is called the noble, transcendent Right View, which is without outflows, without clinging, and causes suffering to cease and ultimately eliminates suffering. What is Right Thought? There are two types of Right Thought: one is worldly Right Thought, which is with outflows, with clinging, and can accomplish happy migrations and higher realms; the other is transcendent Right View, which is without outflows, without clinging, and causes suffering to cease and ultimately eliminates suffering. What is worldly Right Thought, which is with outflows, with clinging, and can accomplish happy migrations? It is the thought of renunciation, the thought of non-harm, and the thought of non-violence. These are worldly Right Thoughts, which are without outflows, without clinging, and can accomplish happy migrations. What is the noble, transcendent Right Thought, which is without outflows, without clinging, and causes suffering to cease and ultimately eliminates suffering? Here, a noble Hearer attends to suffering as suffering, attends to origination as origination, attends to cessation as cessation, and attends to the path as the path, and with outflow-free attention, with a mind corresponding to Right View, contemplates, fully contemplates, variously contemplates, thoroughly and completely contemplates, investigates, variously investigates, enumerates, and correctly investigates. This is called the noble, transcendent Right Thought, which is without outflows, without clinging, and causes suffering to cease and ultimately eliminates suffering. What is Right Speech? There are two types of Right Speech: one is worldly Right Speech, which is with outflows, with clinging, and can accomplish happy migrations. The other is transcendent Right Speech, which is without outflows, without clinging, and causes suffering to cease and
Chinese
也有使痛苦终结的（情况）。什么是世间的、正确的语，是有漏洞且伴随执取的，能成就善趣的呢？即舍弃妄语，舍弃离间语，舍弃粗恶语，舍弃绮语。这被称为世间的、正确的语，是有漏洞且伴随执取的，能成就善趣。什么是圣者的、超越世间的、正确的语，是无漏洞且不伴随执取的，能使痛苦止息并使痛苦终结的呢？即圣者声闻对痛苦视为痛苦而作意，对集视为集而作意，对灭视为灭而作意，对道视为道而作意，从而舍弃邪行的语之四种过失，并且不分别观察除此之外的语之过失，是无漏洞且远离，极度远离，完全远离，断除，不作的律仪，不作，断绝，止息，不获得，完全不获得，超越和完全超越，这被称为圣者的、超越世间的语，是无漏洞且不伴随执取的，能使痛苦止息并使痛苦终结。
English
There is also that which brings suffering to an end. What is worldly, correct speech, which is with outflows and accompanied by grasping, and which accomplishes a good rebirth? It is abandoning false speech, abandoning divisive speech, abandoning harsh speech, and abandoning idle chatter. This is called worldly, correct speech, which is with outflows and accompanied by grasping, and which accomplishes a good rebirth. What is the noble, transcendent, correct speech, which is without outflows and without grasping, and which exhausts suffering and brings suffering to an end? It is when a noble disciple attends to suffering as suffering, attends to the origin as the origin, attends to cessation as cessation, and attends to the path as the path, thereby abandoning the four kinds of wrong speech, and not separately examining other faults of speech, being without outflows and separated, utterly separated, completely separated, removed, the discipline of non-doing, non-doing, cessation, quenching, non-attainment, complete non-attainment, transcendence, and complete transcendence. This is called the noble, transcendent speech, which is without outflows and without grasping, and which exhausts suffering and brings suffering to an end.What is the end of right action? The end of right action is twofold: there is the worldly end of right action, which is with outflows and accompanied by grasping, and which accomplishes a good rebirth; and there is the noble, transcendent end of right action, which is without outflows and without grasping, and which exhausts suffering and brings suffering to an end. What is the worldly end of right action, which is with outflows and accompanied by grasping, and which accomplishes a good rebirth? It is abandoning killing, abandoning taking what is not given, and abandoning sexual misconduct. This is called the worldly end of right action, which is with outflows and accompanied by grasping, and which accomplishes a good rebirth. What is the transcendent end of right action, which is without outflows and without grasping, and which exhausts suffering and brings suffering to an end? It is when a noble disciple attends to suffering as suffering.
Chinese
苦上作意于苦，集上作意于集，灭上作意于灭，道上作意于道，舍弃走向邪恶感觉的三种身体恶行，并且对除此之外的身体恶行和语言进行分别观察，直至无漏、离、极离、遍离和完全寂灭。这被称为圣者的出世间正业之边际，是无漏、无取、苦尽和苦边际的来源。什么是正命呢？正命有两种：有世间的正命，是有漏、有取、能成办善趣的；也有出世间的正命，是无漏、无取、能令痛苦止息的。什么是世间的正命，是有漏、有取、能成办善趣的呢？即对此进行分别观察，以如法的方式寻求法衣等，不如法的方式则不寻求。以如法的方式寻求卧具、坐垫、疾病的医药和生活的资具，不如法的方式则不寻求。这被称为世间的正命，是有漏、有取、能成办善趣的。什么又是出世间的正命，是无漏、无取、能令痛苦止息的呢？即在此，圣者声闻于痛苦上作意于痛苦，于集上作意于集，于灭上作意于灭，于道上作意于道，不分别观察邪命，从无漏和离、极离等直至完全寂灭。这被称为出世间的正命，是无漏、无取、能令痛苦止息的。什么是正精进呢？正精进有两种：有世间的正精进，是有漏、有取、能成办善趣的。也有出世