Tibetan
མཐའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས། ཡིད་མི་བདེ་དང་ཡིད་བདེ་དང༌། །བཏང་སྙོམས་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་དྲུག །ཅེས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་གནས་དང་པོར་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ནས་ཞེས་བྱ་བར་བྲིས་པ་བཞིན་ནོ། །སྟོན་པའི་བཀའ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྡུས་པའི་མདོ་གཉིས་པ་ལས་འདི་སྐད་དུ་འདོན་ཏེ། སྟོན་པའི་བཀའ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་པོ་འདི་འདི་དག་ནི་ནང་གི་བདག་ཉིད་དུ་རེག་པར་བྱའོ་ཞེས་ངས་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་དེ་ཅུང་ཟད་རྒྱས་པར་བཤད་པ་སྟེ། སྟོན་པའི་བཀའ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གང་ཞེ་ན། ཡིད་བདེ་བ་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དྲུག་དང༌། ཡིད་བདེ་བ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་དྲུག་དང༌། ཡིད་མི་བདེ་བ་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དྲུག་དང༌། ཡིད་མི་བདེ་བ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་དྲུག་དང༌། བཏང་སྙོམས་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དྲུག་དང༌། བཏང་སྙོམས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་དྲུག་གོ །ཡིད་བདེ་བ་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དྲུག་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། ཡིད་བདེ་བ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང༌། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པའོ། །ཡིད་བདེ་བ་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་གང་ཞེ་ན། མིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་དགའ་བ་སྡུག་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ། འདོད་པར་འདུས་པ། དགའ་བ་སྐྱེས་པ་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པ་དང༌། སྔོན་ཐོབ་པ་རྗེས་སུ་དྲན་ཞིང་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡིད་བདེ་བ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ནི་མི་རྟག་པ་དང༌། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང༌། ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དང༌། འགོག་པ་དང༌། ནུབ་པ་དང༌། ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རིག་ནས་སྔོན་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་རིག་ ནས་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ་ཡིད་བདེ་བ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང༌། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པའོ། །ཡིད་བདེ་བ་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་གང་ཞེ་ན། ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་འདོད་པ་སྡུག་པ་དགའ་བ་ཡིད་དུ་འོང་བ་འདོད་པས་བསྡུས་པ་དགའ་བསྐྱེད་པ་མ་ཐོབ་པ
Chinese
在结尾的偈颂中说：“不适意和适意，以及舍，恒常有六种。”正如《俱舍论》第一品中写到的“眼睛看到色”一样。关于“佛陀的教言转为三十六种”，在《分别摄集经》第二品中这样说到：“佛陀的这三十六种教言，应当在内在的自性中触及。”我所说的这些稍微广说一下，佛陀的三十六种教言是什么呢？适意基于贪执的有六种，适意基于出离的有六种，不适意基于贪执的有六种，不适意基于出离的有六种，舍基于贪执的有六种，舍基于出离的有六种。适意基于贪执的有六种是什么呢？比丘们，依靠眼睛所能识别的色，会产生适意，而适意也有两种：基于贪执的和基于出离的。适意基于贪执的是什么呢？依靠眼睛所能识别的色，产生喜悦、痛苦、适意，与欲望相合，产生喜悦，获得未获得的，回忆起先前获得的，产生适意，像这样的就叫做适意基于贪执。适意基于出离的是什么呢？认识到色是无常的，离欲的，完全变化的，止息的，消逝的，寂静的，认识到过去和现在出现的所有色都是无常的、痛苦的、完全变化的法性，认识到这些而产生适意，像这样的就叫做适意基于出离。依靠耳朵、鼻子、舌头、身体和意识所能识别的法，会产生适意，而适意也有两种：基于贪执的和基于出离的。适意基于贪执的是什么呢？依靠意识所能识别的法，欲望、痛苦、喜悦、适意，与欲望相合，产生喜悦，未获得的
English
In the concluding verses, it says, "Unpleasant and pleasant, and equanimity, there are always six." Just as it is written in the first chapter of the Abhidharmakosha, "The eye sees forms." Regarding "The Buddha's teachings transform into thirty-six," in the second chapter of the Samgrahavibhanga Sutra, it is said thus: "These thirty-six teachings of the Buddha should be touched in the inner nature." What I have said is explained slightly more extensively. What are the thirty-six teachings of the Buddha? There are six pleasant feelings based on attachment, six pleasant feelings based on renunciation, six unpleasant feelings based on attachment, six unpleasant feelings based on renunciation, six neutral feelings based on attachment, and six neutral feelings based on renunciation. What are the six pleasant feelings based on attachment? Monks, relying on forms that can be perceived by the eye, pleasant feelings will arise, and those pleasant feelings are also of two types: based on attachment and based on renunciation. What are the pleasant feelings based on attachment? Relying on forms that can be perceived by the eye, joy, suffering, pleasantness arise, being united with desire, generating joy, obtaining what has not been obtained, recalling what was previously obtained, and pleasant feelings arise. Such is called pleasant feelings based on attachment. What are the pleasant feelings based on renunciation? Recognizing that form is impermanent, free from desire, completely changing, ceasing, disappearing, and pacified, recognizing that all forms that have appeared in the past and present are impermanent, suffering, and of a completely changing nature, recognizing these and pleasant feelings arise. Such is called pleasant feelings based on renunciation. Relying on sounds, smells, tastes, tactile sensations, and phenomena that can be perceived by the mind, pleasant feelings will arise, and those pleasant feelings are also of two types: based on attachment and based on renunciation. What are the pleasant feelings based on attachment? Relying on phenomena that can be perceived by the mind, desire, suffering, joy, pleasantness, being united with desire, generating joy, the unobtained
Tibetan
་ཐོབ་པ་དང་སྔོན་ཐོབ་པ་ལ་རྗེས་སུ་དྲན་ཞིང་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡིད་བདེ་བ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ནི་མི་རྟག་པ་དང་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དང༌། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང༌། །འགོག་པ་དང་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་ནུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རིག་ཅིང༌། སྔོན་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་རིག་ནས་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡིད་མི་བདེ་བ་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དྲུག་གང་ཞེ་ན། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་མི་བདེ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། ཡིད་མི་བདེ་བ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང༌། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པའོ། །ཡིད་མི་བདེ་བ་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་གང་ཞེ་ན། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཟུགས་མི་འདོད་པ། མི་སྡུག་པ། མི་དགའ་བ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ། མི་འདོད་པས་བསྡུས་པ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་མི་སྐྱེ་བ་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་ཅིང་སྔོན་ཐོབ་པ་དང༌། སྔོན་འདོད་པ་དང་བྲལ་བ་དང་འགག་པ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་རྗེས་སུ་དྲན་ཞིང༌། ཡིད་མི་བདེ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡིད་མི་བདེ་བ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་རྣམས་ནི་མི་རྟག་པ། ཡོངས་སུ་འགྱུར་པ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང༌། འགོག་པ་དང་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང༌། ནུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔོན་དང་ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་རིག་ནས། ཐར་པ་བླ་མ་ལ་འདོད་པ་སྐྱེད་ཅིང་བདག་ནམ་ཞིག་ན་ མཆོག་གི་སྐྱེ་མཆོད་བསྒྲུབས་ཤིང་ཉེ་བར་གནས་འཕགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཤིང་ཉེ་བར་གནས་ཞེས་བླ་ན་མེད་པའི་ཐར་པ་ལ་འདོད་པ་དང་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་མི་བདེ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ་ཡིད་མི་བདེ་བ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང༌། མངོན་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པའོ། །ཡིད་མི་བདེ་བ་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་གང་ཞེ་ན། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མི་འདོད་
Chinese
像这样，忆念已得和先得之物，生起喜悦，这称为依恋所生的喜悦。何为依出离所生的喜悦？了知诸法是无常、变异、离贪、灭尽、寂静、止息，并且了知过去和现在的一切法都是无常、痛苦、变异之法，由此生起喜悦，这称为依出离所生的喜悦。何为依恋所生的六种不悦？依靠眼识所对之色，会生起不悦，而不悦也有两种：依恋所生和出离所生。何为依恋所生的不悦？对于眼识所识之色，不喜、不悦、不乐、不悦意、不悦所摄，极喜不生，未得而得，先得，忆念先前所喜之物，与离别、断绝、不具、变异之法，生起不悦，这称为依恋所生的不悦。何为依出离所生的不悦？了知诸色是无常、变异、离贪、灭尽、寂静、止息，并且了知过去和现在的一切色都是无常、痛苦、变异之法，由此对殊胜解脱生起向往，心想我何时才能成办殊胜的生处，何时才能成办并安住于圣者的生处，由此对无上解脱生起向往和追求，完全的渴望和喜悦生起，这称为依出离所生的不悦。依靠耳、鼻、舌、身、意所识之法，会生起不悦，而不悦也有两种：依恋所生和显现所生。何为依恋所生的不悦？对于意识所识之法，不喜
English
Such is the arising of joy by remembering what has been attained and previously attained, this is called joy based on attachment. What is joy based on definite emergence? Knowing that phenomena are impermanent, changing, free from desire, cessation, peaceful, and ceasing, and knowing that all phenomena that have occurred in the past and present are impermanent, suffering, and of the nature of change, and thus joy arises, this is called joy based on definite emergence. What are the six displeasures based on attachment? Relying on the form to be known by eye consciousness, displeasure will arise, and that displeasure is also of two kinds: based on attachment and based on definite emergence. What is displeasure based on attachment? The form perceived by eye consciousness is undesirable, unpleasant, displeasing, disagreeable, encompassed by undesirability, extreme joy does not arise, what has not been attained is attained, previously attained, and remembering what was previously desired, and being separated from, cut off from, not possessing, and of the nature of change, displeasure arises, this is called displeasure based on attachment. What is displeasure based on definite emergence? Knowing that forms are impermanent, changing, free from desire, cessation, peaceful, and ceasing, and knowing that all forms of the past and present are impermanent, suffering, and of the nature of change, and thus generating desire for supreme liberation, thinking when will I accomplish the supreme birth, when will I accomplish and abide in the birth of the noble ones, thus generating desire and striving for unsurpassed liberation, complete longing and joy arise, this is called displeasure based on definite emergence. Relying on the phenomena to be known by ear, nose, tongue, body, and mind consciousness, displeasure will arise, and that displeasure is also of two kinds: based on attachment and based on manifestation. What is displeasure based on attachment? The phenomena to be known by mind consciousness is undesirable.