Tibetan
མི་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ལམ་གྱིས་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་མི་ཤེས་ཤིང༌། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་རྗེས་བློ་ཕྱོགས་ཕན་ཚུན་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་གྲུབ་པོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་ དམིགས་པ་ཡིན་ལ། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་གཉིས་ནི་ཕན་ཚུན་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པས་ཕན་ཚུན་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་མི་རུང་སྟེ། ས་དང་ནམ་མཁའ་ལ་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུར་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱོར་བ་ལས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་དམིགས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། སྦྱོར་བ་བྱས་ནས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དེ་ལ་གཞན་གྱི་སེམས་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་འབྱུང་ངོ༌། །ཉན་ཐོས་མཐོང་བའི་སྐད་ཅིག་གཉིས། །རིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ༌། །དེ་ཇི་སྲིད་དེ་ལ་སྦྱོར་བ་རྩོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་དེ་ལ་སྟེ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཆེད་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ། །བརྒྱད་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང༌། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་དང༌། ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་བཞི་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བརྒྱད་ཅེས་བྱའོ། །སྦྱོར་བ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ༌། །ཉན་ཐོས་ཀྱང་སྦྱོར་བ་ཆུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སྦྱོར་བ་ཉིད་མི་སྲིད་དོ། །སྦྱོར་བ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱོར་བ་མི་མངའ་བར་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་མངོན་དུ་འགྱུར་པའི་ཕྱིར་ཐུགས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་ཐམས་ཅད་བར་མེད་པར་མཁྱེན་ཏེ། གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་ཚད་མེད་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་བསགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ནུས་མཐུ་དེ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་འདི་ཉིད་དོ། །ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བ
Chinese
“不知”是指不还道的阿罗汉道不知，声闻道不知独觉道等。 “法后智方互不相”，这是说，因此法与后智之方相合而成。知他心智与知法之方相合，是缘于欲界之对治，与后智之方相合，是缘于色界与无色界之对治。 “此二者”是指，知他心智与知法、后智之方相合的二者，因彼此背道而驰，故不能互为所缘，如观地与虚空。 “见道上无知他心”，这是因为快速行进本身就无有加行，而且对于获得者来说，也只有通过加行才能显现知他心。 “于彼有缘”是指，见道上有缘，意思是说，通过加行而知他心，那么他心就成为见道的所缘。 “声闻见道二刹那，知”，这是说。 “彼于何者修加行”是指与后智之方相合者， “于彼”是指为了那个目的。 “第八集起有后智”，是指苦谛无常等四种刹那相，以及集起等四种相，因此称为八。 “因加行小故”，这是说。声闻也因加行小，因为对于他们来说，与后智之方相合的加行是不可能的。 “无加行”是指，无有加行而一切功德皆能显现，因此心自在的薄伽梵能无间断地了知见道的一切刹那，于三无数劫中以无量之资粮所积聚的智慧之能力，是不可思议的。法与后智之相
English
"Not knowing" refers to the Arhat path of the non-returner not knowing, and the Hearer's path not knowing the Solitary Buddha's path, and so on. "The aspects of Dharma and Subsequent Knowledge are not mutually exclusive," which means that the aspects of Dharma and Subsequent Knowledge are compatible and thus established. Knowing the minds of others, which is compatible with the aspect of knowing Dharma, focuses on the antidote to the desire realm, while being compatible with the aspect of Subsequent Knowledge focuses on the antidote to the form and formless realms. "These two" refers to the two that are compatible with the aspects of knowing the minds of others and knowing Dharma and Subsequent Knowledge. Because they are mutually opposed, they cannot be mutually dependent, just like looking at the earth and the sky. "There is no knowing of others' minds on the path of seeing," which is because there is no practice due to the speed of progress itself, and even for those who have attained it, knowing others' minds only manifests through practice. "There is an object for that" means that there is an object for the path of seeing, meaning that through practice, one knows the minds of others, and then the minds of others become the object of the path of seeing. "Two moments of the Hearer's path of seeing, knowing," this is said. "To what extent does one practice effort on that?" refers to the one that is compatible with the aspect of Subsequent Knowledge. "On that" means for that purpose. "The eighth, arising, has Subsequent Knowledge," refers to the four momentary aspects of suffering, such as impermanence, and the four aspects of arising, and so on, therefore it is called eight. "Because the effort is small," this is said. Hearers also have little effort, because for them, the effort that is compatible with the aspect of Subsequent Knowledge is impossible. "Without effort" means that without effort, all qualities can manifest, therefore the Bhagavan, the master of mind, knows all the moments of the path of seeing without interruption, and the power of wisdom accumulated by immeasurable collections in three countless eons is inconceivable. The aspects of Dharma and Subsequent Knowledge
Tibetan
ཞི་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ན། དེ་གཉིས་ལ་དབྱེ་བ་མ་མཐོང་བས། ཡང་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ངེས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། ཟད་པ་ཤེས་པ་བདེན་རྣམས་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཟག་པ་མེད་པ་ཤེས་པས་དེ་དེ་ལྟར་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཤེས་པ་བཅུ་དྲུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དེས་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་སྨྲ་བའོ། །དེའི་རྗེས་ལ་ལངས་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པས་ནི་དེ་ལྟར་མི་ཤེས་ཏེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ལས་ལངས་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་དག་སྐྱེས་ཏེ། དེའི་རྗེས་ལ་དེ་སྐྱེ་བའི་སྐབས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ལས་དེའི་བྱེ་བྲག་གིས་དེ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བསྟན་ཏོ། །དེའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་དེའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །དེ་ལ་ཟད་པ་ཤེས་པའི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ལམ་བསྒོམས་སོ། །ཞེས་བྱ་བའི་བར་རོ། །མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཏེ། ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བདག་གིས་ལམ་བསྒོམས་ཏེ། ཡང་བསྒོམས་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱི་སྟེ། འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་ནི་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཤེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་འདོད་པ་དེ་དག་འདི་སྐད་དུ་ཟག་པ་མེད་པས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཤེས་ཏེ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན། ཟད་དང་མི་སྐྱེ་བློ་ལྟ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འགལ་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར་མཐོང་བ་སྨོས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་མཐོང་བ་དང༌། རིག་པ་དང་བློ་ཞེས་འདོན་པར་འགྱུར་ལ། དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འདི་གཉིས་ཀྱང་བསྟན་པས། སྔར་གྱི་འཕངས་པ་ལས་དགེ་སློང་དག་གིས་ད་ལྟར་འདི་ཡང་མཐོང་བ་ཡིན་ཞེས
Chinese
如果说寂灭是指知尽和不生，因为没有见到这两者的差别，所以需要确定，知尽和知不生有什么区别？因此，才详细地说了“知尽者于诸谛”。那么，如何以无漏智知晓彼彼如是呢？这是指执取并宣说十六无漏智。之后详细地阐述了“由彼生起”，因为无漏智不能如是知晓，因为解脱是无分别的。这些分别念是从无漏智生起的，因为之后有生起的时机。这是知尽和知不生二者的士夫果，因为世俗智是由它们的威力获得的。因此，论典中通过它们的差别显示了二者的差别。所谓“通过它们的差别”，是指世俗智，即士夫果的差别。其中，知尽的士夫果是“我已遍知痛苦”到“我已修道”之间。知不生的士夫果是“我已遍知痛苦，不再需要遍知”到“我已修道，不再需要修道”之间。所谓二者的差别，是指知尽和知不生二者的差别，因为果的差别不会错乱因的差别。所谓“无漏者也如是知晓”，是指那些认为除了十六种相之外还有无漏者的人，他们会这样说：“无漏者也如是知晓”。如果这样，就会与“尽与不生非智见”相违背。因此，为了消除这种矛盾，才详细地阐述了“为了消除矛盾而宣说了见”，对于苦法智等，会宣说见、智和慧，并且紧接着也宣说了这二者，所以从之前的推论来看，比丘们现在也见到了这些。
English
If it is said that quiescence means knowing exhaustion and non-arising, because the difference between these two is not seen, it is necessary to determine, what is the difference between knowing exhaustion and knowing non-arising? Therefore, it is elaborately stated, "Those who know exhaustion, regarding the truths." How then does one know it as it is with uncontaminated wisdom? This refers to grasping and proclaiming the sixteen uncontaminated wisdoms. After that, it is elaborately explained, "Arising from that," because uncontaminated wisdom cannot know it as it is, because liberation is without conceptualization. These conceptualizations arise from arising from uncontaminated wisdom, because there is an opportunity for arising after that. This is the result of the effort of knowing exhaustion and knowing non-arising, because conventional wisdom is obtained through their power. Therefore, the treatises show the difference between the two through their distinctions. The so-called "through their distinctions" refers to the distinctions of conventional wisdom, that is, the result of the effort of the individual. Among them, the result of the effort of knowing exhaustion is from "I have completely known suffering" to "I have cultivated the path." The result of the effort of knowing non-arising is from "I have completely known suffering, and there is no need to completely know it again" to "I have cultivated the path, and there is no need to cultivate it again." The so-called difference between the two refers to the difference between knowing exhaustion and knowing non-arising, because the difference in results does not confuse the difference in causes. The so-called "uncontaminated ones also know it as it is" refers to those who think that there are uncontaminated ones other than the sixteen aspects, and they would say, "Uncontaminated ones also know it as it is." If so, it would contradict "Exhaustion and non-arising are not wisdom and vision." Therefore, in order to eliminate this contradiction, it is elaborately explained, "To eliminate the contradiction, vision is proclaimed," for the knowledge of the Dharma of suffering, etc., vision, wisdom, and intelligence will be proclaimed, and these two are also proclaimed immediately after, so from the previous inference, the monks now also see these.