Tibetan
ངས་པ་གང་ཞིག་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་མི་གཙང་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ལ། གཙང་བ་དང༌། བདེ་བ་དང༌། རྟག་པའི་རྣམ་པར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱེད་པ་པོ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོའོ། །ཚོར་བ་པོ་ནི་འབྲས་བུའི་ཟ་བ་པོའོ། །དེའི་གཞི་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། བདག་ཏུ་མངོན་པར་འདོད་པའི་དངོས་པོ་ལྟ་ལ་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་དང༌། ཁོང་ཁྲོ་དང༌། ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདོད་ཆགས་ནི་དགའ་བར་འགྱུར་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་ལ་སྒྲོ་མི་འདོགས་པར་ཆགས་པའི་རྣམ་པར་འཇུག་པས་གཞི་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཞེ་སྡང་ ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ལ་ནི་བདག་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ལ་ནི་བདག་དང་བདག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་སོ་སོར་ངེས་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། ཇི་སྐད་དུ་བདག་གམ་བདག་གིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བས་ན་གཞི་མེད་པ་དག་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞི་སོ་སོར་ངེས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །སློབ་དཔོན་གྱིས་གཞན་ཡང་འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དྲན་པ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲན་པ་ཉམས་པ་ནི་དྲན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ། །ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་གྱི་འདུ་ཤེས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་དྲན་པ་ཉམས་པས་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་འདུ་ཤེས་པ་འབྱུང་གི་ངེས་པར་རྟོག་པ་ལས་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །ངེས་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་རྣམས་ངེས་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །འདི་ཉིད་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གཞུང་འཛུགས་པར་མཛད་པའོ། །འདི་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ༌། །འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ནི་སྤངས་ཀྱང་སྤངས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། སླར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་ལ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་པ་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱའོ་ཞེས་ང་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོའི་ཚིག་འདི་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁུངས་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །སློབ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་གཉིས་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྲིད་ཅིང་དེའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ལྷག་མ་དང་བཅས་པས་བག་ཡོད་པ་གསུངས་ཀྱི་མི་སློབ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང༌། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འབྲས་བུ་མི་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པས་དེ་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱ་བར་མ་གསུངས་སོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་ འདི་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། སློབ་པ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཡང་སླར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱ་བ་བཀའ་སྩལ་པར་གྱུར་ཏོ། །མི་སློབ་པ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཀྱང་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་གོ་སྐབས་མེད་པས་བག་ཡོད་པར་བྱ་བ་མ་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདི་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཕྱིར་ཁས་མི་ལེན་ཏོ། །སློབ་པ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡོད་དེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང༌། ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་བག་ཡོད་པར་བྱ་བ་མདོ་གཞན་ལས་གསུངས་ཏེ། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་བར་ཆད་བྱེད་པ་ཡིན་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཀུན་དགའ་བོ་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ཁོ་ན་ལ་བར་ཆད་བྱེད་ཀྱི། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལ་ནི་མ་ཡིན་པས་དེ་བག་ཡོད་པར་བྱ་བ་མེད་དོ། །འདིས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། མདོ་སྡེ་ལས་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དོ་ཞེས་རང་གི་སྒྲ་ཁོ་ནས་གསུངས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་དུས་དང་སྦྱོར་བ་པ་ལ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་ཞེ་ན། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའོ། །སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དུས་དང་སྦྱོར་བ་དང་མི་གཡོ་བའོ། །དེ་ལ་མི་གཡོ་བ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དུས་དང་སྦྱོར་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་སོ་ཞེས་
Chinese
所谓“我是什么”呢？就是说，贪欲等烦恼通过修习来断除，也是因为对于不净等事物，执著于清净、快乐、常恒的相状，所以是颠倒执著。作者是善与非善之业的作者。感受者是果报的享受者。所谓“进入其基础”是广说的，即对于显现为我的事物，执著于常与断。同样，对于其他也应如此说。所谓贪欲、嗔恚、我慢是广说的，贪欲是指对于令人喜爱的自性，如色等，不加分别地执著，以执著的方式进入，所以称为有基础。对于嗔恨等也应如此说。所谓“见道所断的法没有我等自性”是指，见道所断的法，对于我和我所的自性的基础，各自决定，丝毫也不存在。如所说“我或我所是空性的”一样。因此说“没有基础”是指没有各自决定的基础的意思。论师又说了“圣者”。所谓“失念”，失念是指染污的念。所谓“如绳上的蛇的错觉”是指，例如，由于失念，会对绳子产生蛇的错觉，而不是从确定的分别念产生的。所谓“对于不确定分别念”是指，见解等进入确定分别念的相状的缘故。所谓“即使从阿罗汉果位也会完全退失”是指，不仅是断除了见道所断的法就不会完全退失，而是这样想的。所谓“这才是道理”是指，论师创立宗义。所谓“这应如何理解呢？”即，比丘们，凡是圣者的智慧所断除的，才是断除，这样说的。将会显示，非圣者的即使断除了也不是断除，因为会再次产生，是这样想的。阿罗汉果位是世间的
English
What is "what I am"? It means that afflictions such as desire are abandoned through cultivation, and it is also because one clings to the aspects of purity, happiness, and permanence in impure things, so it is a reversed clinging. The doer is the doer of virtuous and non-virtuous actions. The feeler is the enjoyer of the fruit. The so-called "entering its basis" is extensively explained, that is, for things that appear as me, one clings to permanence and annihilation. Similarly, it should be said for others as well. The so-called desire, anger, and pride are extensively explained, desire refers to the nature of being pleasing, such as form, etc., without discrimination, clinging to it, entering in the manner of clinging, so it is called having a basis. It should be said similarly for hatred and so on. The so-called "things to be abandoned by seeing do not have the nature of self, etc." means that for things to be abandoned by seeing, there is not even a little bit of the basis of the nature of self and what belongs to self, each determined separately. As it is said, "I or what belongs to me is emptiness." Therefore, saying "without basis" means that there is no separately determined basis. The teacher also said "noble ones." The so-called "loss of mindfulness," loss of mindfulness refers to defiled mindfulness. The so-called "like the illusion of a snake on a rope" means that, for example, due to loss of mindfulness, one may have the illusion of a snake on a rope, but not from a definite conceptualization. The so-called "for uncertain conceptualization" means that views, etc., enter into the aspect of definite conceptualization. The so-called "even from the state of Arhat, one can completely fall away" means that it is not only that one will not completely fall away from abandoning the things to be abandoned by seeing, but that one thinks so. The so-called "this is the reason" means that the teacher establishes the tenets. The so-called "how should this be understood?" That is, monks, whatever is abandoned by the wisdom of the noble ones is abandoned, it is said. It will be shown that even if non-noble ones abandon it, it is not abandoned, because it will arise again, that is what is thought. The state of Arhat is worldly.
Chinese
不是由世间道所摄持，因为世间者没有有顶的对治。经中说“于学处应谨慎，我如是说”，这是说阿罗汉不会退转的第二个依据。因为有情众生可能通过世间道获得果位，所以可能从两种果位退转，而且他们的烦恼也还有剩余，所以说要谨慎；而不学之人，因为已经断除了所有烦恼，并且不能通过世间道获得果位，所以不会退转，因此没有说要对他们谨慎。分别说部的人说： 这有必要，因为学人在无所有处定之间即使已经离欲，但如果再次退转，就会生于色界，因此世尊才开示要对他们谨慎。而不学之人即使退转，也没有再次显现存在的机会，所以没有说要谨慎。这与将要讲的道理相违背，并且因为会产生怀疑，所以不接受。学人会退转，因为是通过世间道获得的，而且还有剩余。其他人为了消除认为其他经中也说了阿罗汉要谨慎，因为据说利养和恭敬会造成障碍的想法，所以广说了“具寿阿难陀，有些阿罗汉也”，利养和恭敬只会对安住在现法乐住造成障碍，但对阿罗汉本身则不会，因此他们不需要谨慎。这详细地解释了“心解脱不动摇”，经部中只用自己的语言说阿罗汉不会退转，这就是所要表达的。如果说有时节因缘者会退转，那是什么意思呢？是从解脱中退转。心解脱有两种，有时节因缘的和不动的。其中特别说了不动，所以心解脱会从有时节因缘中退转。
English
It is not held by the worldly path, because worldly beings do not have the antidote to the peak of existence. The sutra says, "One should be mindful of what is to be learned, I say," which is the second source for saying that an arhat does not regress. Because sentient beings may attain fruition through the worldly path, it is possible to regress from the two fruits, and their defilements are also still remaining, so it is said to be mindful; while those who do not learn, because they have abandoned all defilements and cannot attain fruition through the worldly path, do not regress, so it is not said to be mindful of them. The Vaibhashikas say: This is necessary, because even if a learner has become detached from desire between the abodes of nothingness, if he regresses again, he will be born in the realm of form, so the Blessed One taught that one should be mindful of them. But even if a non-learner regresses, there is no opportunity to manifest existence again, so it is not said to be mindful. This contradicts the reasoning that will be explained, and because it causes doubt, it is not accepted. A learner will regress, because it is obtained through the worldly path, and there is still a remainder. Others, in order to dispel the idea that other sutras also say that arhats should be mindful, because it is said that gain and respect cause obstacles, so they extensively said, "Venerable Ananda, some arhats also," gain and respect only cause obstacles to dwelling happily in the present dharma, but not to the arhat himself, so they do not need to be mindful. This explains in detail "immovable mind liberation," and the sutra only says in its own language that arhats do not regress, which is what is to be expressed. If it is said that those with temporal conditions regress, what does that mean? It is to regress from liberation. There are two kinds of mind liberation, those with temporal conditions and those that are immovable. Among them, the immovable is specifically mentioned, so mind liberation will regress from temporal conditions.