Tibetan
་བྱའོ། །རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་བཅས་པ་ནི། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལྔ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནིའི་སྒྲ་ནི་རྟོག་པ་དང༌། དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བའི་དོན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། འདི་དག་ནི་རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་དག་རྟག་ཏུ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་དག་ཁ་ཕྱི་རོལ་ཏུ་བལྟས་པའི་ཕྱིར་རྩིང་བ་དང༌། རྟོག་པ་དང༌། དཔྱོད་པ་དང༌། རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ས་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་མ་གསུམ་ནི་རྣམ་གསུམ་མོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་ལྟར་ངེས་པར་གཟུང་ཞེ་ན། ཐ་མ་གསུམ་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་མོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་ངོ༌། །མཐར་འདོན་པའི་ཕྱིར་ན་ཐ་མའོ། །ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྟོག་པ་དང༌། དཔྱོད་པ་དང༌། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མེད་པས་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་མི་སྲིད་པ་དེའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྨོས་པས་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་གཉིས་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་དག་ལ་ཡང་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་གཉིས་པ་མེད་པས་རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་མི་སྲིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་གོང་ན་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གོང་ན་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཁམས་ཐ་མ་དག་ཀྱང་ཁམས་གསུམ་པའི་ཕྱིར་དང༌། འདོད་པའི་ཁམས་དང༌། བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་འདོད་པའི་ཁམས་དང༌། བསམ་གཏན་དང་པོ་དག་ན་ནི་གང་ཞིག་རྟོག་པ་དང༌། དཔྱོད་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་བ། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་སྤངས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་རྟོག་པ་མེད་པའི་གོང་ན་ཡང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཙམ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔྱོད་པ་ཁོ་ན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་གྱི། རྟོག་པ་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ གྱི་གོང་ན་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་པས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཉིས་ག་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་སྨོས་པ་ནི་འདུས་བྱས་དང༌། འདུས་མ་བྱས་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང༌། ས་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅ
Chinese
应作如是。有伺察者，是五识界。如是说者，谓“是”之语，乃是决定执持之义，谓唯有伺察者。是故说“此等是常”等。又为何此等常与伺察相应耶？谓此等向外观视故粗猛，且于伺察及随顺之位而有故。最后三者是三种。如是说者，当如何决定执持耶？谓唯最后三者是三种也，如是决定执持。以至于终故为最后。于不具足者，以无伺察及相应故，不可能有具伺察者，是故说“法界”等。说法界相应，则于伺察二者亦有过失，且于彼等亦无第二伺察，故不可能有具伺察者。是故说“异于伺察者”。于第一禅之上无伺察故，且于殊胜禅之上无审察故，且其余界亦是第三界故，说“欲界及第一禅中”，谓于欲界及第一禅中，何者与伺察不相应耶？谓亦无离伺察之心及心所之任何体相也。殊胜禅于无伺察之上亦有故，是故说殊胜禅是唯有审察者，谓唯与审察相应，而非与伺察也，是为总结之语。从第二禅开始说者，以于殊胜禅之上无伺察与审察故，无相应之故也。所有不与法界相应者，皆非二者，说一切者，为摄集有为与无为，且为摄集地故。殊胜禅
English
It should be done like this. Those with investigation and analysis are the five consciousness realms. As it is said, the word "is" is the meaning of definite holding, meaning only those with investigation and analysis. Therefore, it is said, "These are constant," and so on. Furthermore, why are these always associated with investigation and analysis? It is because these are coarse due to looking outward, and they exist in the position of investigation, analysis, and following. The last three are three types. As it is said, how should one definitely hold this? One should definitely hold that only the last three are three types. Because it is the last, it is the final. For those who are not complete, because there is no investigation, analysis, and association, it is impossible to have those with investigation and analysis. Therefore, it is said, "Dharma realm," and so on. Saying that the Dharma realm is associated would be a fault for both investigation and analysis, and there is no second investigation and analysis for them, so it is impossible to have those with investigation and analysis. Therefore, it is said, "Other than those with investigation and analysis." Because there is no investigation and analysis above the first dhyana, and because there is no examination above the excellent dhyana, and because the other realms are also the third realm, it is said, "In the desire realm and the first dhyana," meaning in the desire realm and the first dhyana, what is not associated with investigation and analysis? There is no aspect of mind or mental factors that is without investigation and analysis. Because excellent dhyana also exists above the absence of investigation and analysis, it is said that excellent dhyana is only with examination, meaning it is only associated with examination and not with investigation, which is the concluding statement. Starting from the second dhyana, because there is no investigation and analysis above the excellent dhyana, there is no association. All those that are not associated with the Dharma realm are not both. Saying "all" is to gather conditioned and unconditioned phenomena, and to gather the ground. Excellent dhyana
Tibetan
ན་གྱི་དཔྱོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། དཔྱོད་པ་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟོག་པ་ཡང་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྙེགས་སོ། །རྟོག་པ་ནི་རྟོག་པ་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། དཔྱོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཙམ་ཡིན་ཏེ། དཔྱོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ན་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའོ། །འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དཔྱོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་གི་ནང་དུ་མི་འདུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དང༌། རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་དང༌། རྟོག་པ་ཡང་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པའི་ནང་དུའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་དང་པོའི་ནང་དུ་ནི་མི་འདུ་སྟེ། དཔྱོད་པ་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་ཡང་མི་སྲིད་དེ། འདོད་པའི་ཁམས་དང༌། བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་རྟོག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང༌། དཔྱོད་པ་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོག་པ་ཡང་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པ་མི་སྲིད་དེ། རྟོག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང༌། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་དཔྱོད་པ་ལའོ། །དེའི་ཕྱིར། དཔྱོད་པ་མེད་ཅིང་རྟོག་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔྱོད་པ་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། རྟོག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ན་དཔྱོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དག་ཏུ་མི་འདུ་བ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱེད་དོ། །རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདོད་པའི་ཁམས་དང༌། བསམ་གཏན་དང་པོ་ནའོ། །རྣམ་པ་དང་པོ་ནི་རྟོག་པ་དང༌། དཔྱོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་གཉིས་པ་ ནི་དཔྱོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང༌། རྟོག་པ་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་གསུམ་པ་ནི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་བཞི་པ་ནི་རྟོག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང༌། དཔྱོད་པ་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གཉིས་ཀ་སྤངས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ངེས་པར་གཟུང་ཞེ་ན། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གཉིས་ཀ་སྤངས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རོ། །དེ་གཉིས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་སྤངས་པ་སྟེ
Chinese
所謂“那的審察”是指因為沒有分別，以及沒有第二種審察。探求的是那些既沒有分別也沒有審察的事物。所謂“分別”是指因為沒有第二種分別，以及與審察相應，所以恆常沒有分別而只有審察。因為與審察相應，所以是具有審察的。所謂“欲界和初禪的審察不包括在這三種之中嗎”，是指包括在具有分別和審察、沒有分別而只有審察、以及既沒有分別也沒有審察之中。如何理解呢？暫且說，所謂“具有分別和審察”不包括在第一種之中，因為沒有第二種審察。也不可能有“沒有分別而只有審察”，因為在欲界和初禪中，分別是同時產生的，並且沒有第二種審察。也不可能有“既沒有分別也沒有審察”，因為與分別相應。所謂“那應當如何說”，是指欲界和初禪之地的審察。因此，說“沒有審察而只有分別”，是因為沒有第二種審察，以及與分別相應。所謂“因此”，是指因為那審察不包括在這三種之中，所以對它進行其他的分類。所謂“從具有分別和審察之地”廣泛地說，是指在欲界和初禪。第一種是因為與分別和審察相應。第二種是因為與審察相應，以及沒有第二種分別。第三種是因為本身不相應。第四種是因為與分別相應，以及沒有第二種審察。“其餘的都捨棄二者”，是指如何確定呢？是指其餘的都捨棄二者。因為不與那二者相應，所以捨棄分別和審察。
English
The so-called "that's examination" refers to the fact that there is no conception, and there is no second examination. It seeks those things that have neither conception nor examination. The so-called "conception" refers to the fact that there is no second conception, and because it corresponds to examination, there is always no conception but only examination. Because it corresponds to examination, it is with examination. The so-called "does the examination of the desire realm and the first dhyana not include these three types?" refers to being included in having conception and examination, having no conception but only examination, and having neither conception nor examination. How so? For the time being, the so-called "having conception and examination" is not included in the first type, because there is no second examination. It is also impossible to have "no conception but only examination," because in the desire realm and the first dhyana, conception arises simultaneously, and there is no second examination. It is also impossible to have "neither conception nor examination," because it corresponds to conception. The so-called "how should that be said" refers to the examination of the ground of the desire realm and the first dhyana. Therefore, it is said that "there is no examination but only conception," because there is no second examination, and it corresponds to conception. The so-called "therefore" refers to the fact that because that examination is not included in these three types, it is classified differently. The so-called "from the ground of having conception and examination" broadly refers to the desire realm and the first dhyana. The first type is because it corresponds to conception and examination. The second type is because it corresponds to examination, and there is no second conception. The third type is because it is not corresponding itself. The fourth type is because it corresponds to conception, and there is no second examination. "The rest abandon both," which means how to determine? It refers to the rest abandoning both. Because it does not correspond to those two, conception and examination are abandoned.