Tibetan
། དེ་དག་ལ་མདོ་འདི་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར། སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་བོས་བསྡུས་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་ན། སེམས་པ་ཁོ་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཉིད་དུ་གསུངས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གང་ལས་གཙོ་བོ་ཡིན་ཞེ་ན། །དེ་ལས་གཞན་རེག་པ་དང༌། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང༌། ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པས་སོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ལས་དེ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ཅིས་བྱས་པ་ཞིག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། དེ་ནི་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ལ་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཕེན་པ་ཡིན་ལ། དེའི་དབང་གིས་ལྷག་མ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཕེན་པའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདི་ལྟ་བུ་དད་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དེ་ལྟར་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ལ་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུས་བྱས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཡང་གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་ཉིད་ཡིན་ན། དེ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཅེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་འབྲས་བུ་འཕེན་པ་ལ་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པས་ལུས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ དོ་བརྗོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དཔེར་ན་འབྲས་ཆན་འཚེད། ཕྱེ་འཐག་ཅེས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མིང་གིས་ཡིན་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འདུས་བྱས་ཀྱང་འདི་ལྟ་བུ་དང༌། འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དེ་ལྟར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེའོ། །ཡང་ན་ཕུང་པོ་བཞིས་མ་བསྡུས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང༌། ཁམས་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོའོ་ཞེས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲས་ཕྱིར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྟར་སེམས་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་སེམས་པ་ཁོ་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་གྱི། རེག་པ་དང༌། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང༌། ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མ་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་ན་དེ་རྣམས་གཟུགས་དང༌། ཚོར་བ་དང༌
Chinese
为了说明这些经是具有深意的，所以世尊说了“经中”等语。又为了什么原因呢？如果还有其他不属于心所法，而是属于行蕴的，那么为什么只说心是行蕴呢？因此说了“因为是主要的”等语。从什么方面来说是主要的呢？从触、作意、获得等其他属于行蕴的法来说。如果从其他法来说，它是如何成为主要的呢？因此说，这是业的自性。与此相应，它在其他法中是显现造作的主要因素。显现造作是投生，由于它的力量，其他法也投生，所以它是主要的。其他人说，像这样，要变成这样，所以它是显现造作的主要因素。因此，“因为那”的意思是，因为心是显现造作的。世尊说“有为显现造作”，如果详细解释，如果是有为本身，那么它如何显现造作呢？有些人说，即使只有一点点，但由于它是投生果报的主要因素，所以它能与生相应地安置，因此身体是显现造作的，这样说。另一些人说，例如磨青稞面，磨面粉，就像这样，以五蕴的体性，有为也能像这样，变成这样，所以它是显现造作的。或者，为了摄集没有被四蕴所摄的行，就像法处和界一样，以“行”这个词来表示行取蕴。如果不是这样，就像受等蕴一样，就会说心蕴了。如果不是这样，如果只有心是行蕴，而触、作意等，以及听闻等不是，那么那些就是色、受、
English
In order to explain that these sutras have profound meanings, the Blessed One spoke of "in the sutras" and so on. And for what reason? If there are others that do not belong to mental factors but are included in the aggregate of formation, then why is it only said that mind is the aggregate of formation? Therefore, it is said, "because it is the main one." In what way is it the main one? From the touch, attention, attainment, and other phenomena included in the aggregate of formation. If it is the main one from other phenomena, how does it become the main one? Therefore, it is said that it is the nature of karma. Corresponding to this, it is the main factor in the manifestation and creation among other phenomena. Manifestation and creation is rebirth, and because of its power, other phenomena also cause rebirth, so it is the main one. Others say that it is the main factor in manifestation and creation, like this, to become like this. Therefore, "because of that" means that because mind is the manifestation and creation. The Blessed One said, "conditioned manifestation and creation," if explained in detail, if it is conditioned itself, then how does it manifest and create? Some say that even if there is only a little, because it is the main factor in the projection of results, it can be placed in accordance with birth, so the body is the manifestation and creation, so it is said. Others say that, for example, grinding barley flour, grinding flour, just like that, with the nature of the five aggregates, conditioned phenomena can also be like this, become like this, so it is manifestation and creation. Or, in order to gather the formations that are not included in the four aggregates, just like the dharma realm and the realm, the term "formation" is used to indicate the aggregate of formation. If it is not like this, like the aggregates of feeling and so on, it would be called the aggregate of mind. If it is not like that, if only mind is the aggregate of formation, and touch, attention, etc., and hearing, etc., are not, then those are form, feeling, and
Tibetan
། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་དག་ཏུ་མ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་བཞིན་ནོ། དེ་རྣམས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པར་ནི་མི་རིགས་ཏེ། གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་སྤང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང༌། སྤང་བ་དག་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང༌། ཀུན་འབྱུང་སྤང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང༌། སྤངས་པ་མེད་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །མངོན་པར་མ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སོ། །ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སོ། །ཡང་ན་མངོན་པར་མ་ཤེས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པས་སོ། །ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པ་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་གོ་རིམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དག་གམ། བཟོད་པ་ དང་ཤེས་པ་དག་གིས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མ་སྤངས་པར་ཞེས་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གཅིག་ཀྱང་མངོན་པར་མ་ཤེས་ཤིང༌། མ་སྤངས་པར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་པར་ང་མི་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་ཤིང༌། ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པས་མ་སྤངས་པར་ཏེ། བཤད་པ་ནི་ཐལ་མ་ཐག་ཏུ་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་རེག་པ་དང༌། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང༌། ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པར་ཁས་བླང་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་དང༌། ཆོས་སྟོན་པ་དོན་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཅིག་དང༌། ཁམས་བཅུ་བདུན་གྱིས་མ་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང༌། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་པས། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་དང༌། །འདུས་མ་བྱས་རྣམས་བཅས་པ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྫ
Chinese
因为没有包含在识、行、识蕴中，所以不会变成苦和集谛，就像非复合事物一样。这些不能被色蕴所包含，因为没有作为色的存在。同样，它们也不能被受等蕴所包含，因为没有体验等的特征。那么，它们会变成什么呢？它们也不会变成完全了解和断除的对象。完全了解和断除，即不会变成完全了解痛苦和断除集谛。如果没有完全了解和断除，会有什么过失呢？因此，世尊才广说了“没有证知”等。所谓“没有证知”，是指通过见道。所谓“没有完全了解”，是指通过修道。或者，“没有证知”是指世俗的知识。“没有完全了解”是指超越世俗的知识，也就是无漏的知识，因为据说无漏的知识就是完全了解。或者，应该理解为按照顺序，通过法和随法智，或者通过忍和智。同样，“没有断除”是指，如果我没有证知和断除任何一个法，我就不会说我已经达到了苦的尽头。也就是说，没有通过了解痛苦来完全了解，也没有通过了解集谛来断除。所说的就是立即显示出来的事实。因此，毫无疑问地，触、作意等，以及获得等，都应该被认为是包含在行蕴中。如果不是这样，那么佛陀的出现和教法的宣说就会变得毫无意义。所谓“那”，是为了区分识蕴。所谓“三”，是为了阐明色蕴。没有被十一个处和十七界所包含的法，被法处和法界所包含。因此，才说了“非表色与，非复合者是”。处之分别，即法处之圆满。
English
Because they are not included in the aggregates of perception, formation, and consciousness, they will not become the truths of suffering and its origin, just like unconditioned things. These cannot be included in the form aggregate, because there is no existence as form. Likewise, they cannot be included in the aggregates of feeling, etc., because they do not have the characteristics of experiencing, etc. So, what will they become? They will also not become objects of complete understanding and abandonment. Complete understanding and abandonment, that is, they will not become complete understanding of suffering and abandonment of the origin. If there is no complete understanding and abandonment, what fault will there be? Therefore, the Blessed One extensively spoke of "not knowing." "Not knowing" means through the path of seeing. "Not completely knowing" means through the path of meditation. Or, "not knowing" means worldly knowledge. "Not completely knowing" means knowledge that transcends the world, that is, uncontaminated knowledge, because it is said that uncontaminated knowledge is complete understanding. Or, it should be understood that, in order, through the Dharma and subsequent knowledge, or through forbearance and knowledge. Similarly, "not abandoned" means that if I have not known and abandoned even one Dharma, I will not say that I have reached the end of suffering. That is, not completely understanding through knowing suffering, and not abandoning through knowing the origin. What is said is the very fact that is immediately shown. Therefore, without a doubt, contact, attention, etc., and attainment, etc., should be acknowledged as being included in the aggregate of formation. If this is not the case, then the appearance of the Buddha and the teaching of the Dharma will become meaningless. "That" is to distinguish the aggregate of consciousness. "Three" is to clarify the aggregate of form. Dharmas not included in the eleven ayatanas and seventeen dhatus are included in the dharma-ayatanas and dharma-dhatus. Therefore, it is said, "Non-revealing form and, non-compounded are." The distinction of the ayatanas is the completeness of the dharma-ayatanas.