Tibetan
མ་པ་ཧ་ཅང་མང་བོར་འཕྲོ་བའོ། །ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་རང་གི་ཡུལ་དུ་གཟུགས་གཞན་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་དང༌། གཅིག་ཏུ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཚིག་བླ་དགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་སྦྱིན་མཆོད་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་དེ། དེ་ནི་དྲུག་པ་ཁོ་ནའི་ཡུལ་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྷག་པར་འདིའི་དམིགས་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གྲག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སྒྲ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་མིང་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་སྔོན་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །སྔོན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་རྣམ་པར་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པ་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་མིང་གཉིས་ཀའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེས་ནི་མིང་དང་མིང་ཅན་གྱི་འབྲེལ་པ་འཛིན་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་ནི་རྟེན་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོགས་པའི་རེག་པ་སྟེ། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ནི་རྟེན་དང་དམིགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་དམིགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་རེག་པ་སྟེ། ལྷག་པར་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉེ་བར་བསྟན་པས་མིང་དང་མིང་ཅན་གྱི་འབྲེལ་པ་ལ་བྱང་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚིག་བླ་དགས་ནི་ཡིད་ཡིན་ལ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རེག་པ་ནི་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་རེག་པའོ། །རིག་དང་མ་རིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་པོ། །མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མི་ཤེས་པའོ། །རིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མ་རིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་ཤེས་རབ་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང༌།
Chinese
是极多的散乱。名为“依赖于有碍之根”者，眼等能障碍于自境产生其他的色，故为有碍。另一些人说，名为“依赖于有碍之根，并且是唯一有碍之法的所缘”云云。名为“名言”者，名为“名称”，如天授、供施等非有心之行，那是仅第六识之境，而非其他的。“为了极显彼”，说“彼是此之增上所缘”，是为了知晓名为“声”之声，除了声之外没有名称。名为“眼识了知蓝色”，是了知所说之自性。名为“不了知蓝色”，是从名称之门不了知，因为眼识是没有分别的。名为“意识了知自性和名称二者”，因为彼能执持名称和有名称之关系。名为“一者是以所依而善分别”，是有碍之触，因为依赖于有碍之根。另一些人说，是以所依和所缘而善分别。名为“二者是以所缘而善分别”，是名言之触，因为特别是以名言为所缘。名为“就词而言”， 以近显而通达名称和有名称之关系，是从意识之门而于瓶和布等生起分别。名为“二者是以相应而善分别”，名言是意，与之相应之触是名言之触。在名为“明与无明”等中，名为“明”者，是无漏之智慧。名为“无明”者，是烦恼性的无知。非明亦非无明者，是善的有漏智慧，
English
It is extremely scattered. That which is called "depending on the obstructed sense power" means that the eyes and so on obstruct the arising of other forms in their own objects, so they are obstructed. Others say that it is called "depending on the obstructed sense power and being the object of the uniquely obstructed dharma." That which is called "verbal designation" means "name," such as Devasya and Datta, which are non-mental activities. That is the object of only the sixth consciousness, not of others. "In order to clearly show that," it is said, "that is the predominant object of this," in order to know that the sound called "sound" has no name other than sound. That which is called "eye consciousness knows blue" means knowing the self-nature of what is to be said. That which is called "not knowing blue" means not knowing from the gate of name, because eye consciousness is without discrimination. That which is called "mind consciousness knows both self-nature and name" means that it can grasp the relationship between name and what has name. That which is called "one is well distinguished by the basis" is obstructed touch, because it depends on the obstructed sense power. Others say that it is well distinguished by the basis and the object. That which is called "two is well distinguished by the object" is the touch of verbal designation, because it is particularly the object of verbal designation. That which is called "in terms of words," By showing proximity, understanding the relationship between name and what has name is to generate discrimination from the gate of mind consciousness for things such as pots and cloths. That which is called "two is well distinguished by correspondence" means that verbal designation is mind, and the touch that corresponds to it is the touch of verbal designation. In that which is called "knowledge and ignorance," that which is called "knowledge" is uncontaminated wisdom. That which is called "ignorance" is afflicted unknowing. That which is neither knowledge nor ignorance is virtuous contaminated wisdom,
Tibetan
ཤེས་རབ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་དག་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་རེག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མ་རིག་པའི་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། མ་རིག་པའི་རེག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། །ཡང་དང་ཡང་དུ་འབྱུང་བ་ནི་རྟག་ཏུ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་སྨོས་པས་རེག་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། གནོད་སེམས་དང་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་རེག་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། ཚོར་བ་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་དག་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་དེ་བྱ་བའམ་བྱ་བར་ནུས་པར་བྱ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་མྱོང་བར་བྱ་བའམ་མྱོང་བར་ནུས་པའི་ཕྱིར་མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་དག་ནི་རེག་པ་བཅུ་དྲུག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་དང༌། ཐོགས་པ་དང་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་རེག་པ་གཉིས་དང༌། རིག་པ་དང་མ་རིག་པ་དང་གཞན་གྱི་རེག་པ་གསུམ་དང༌། གནོད་སེམས་དང་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་རེག་པ་གཉིས་དང༌། བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ལྟར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བཅུ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །རེག་པ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་ཏེ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཚོར་བ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚོར་བ་མྱོང་བ་ཞེས་སྔར་ ཚོར་བ་བཤད་ཟིན་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། བཤད་པ་བདེན་མོད་ཀྱི། དེར་ནི་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་ཡིན་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ནི་མ་ཡིན་ལ། འདིར་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཟློས་པའི་སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ལས་བྱུང་བ་ཚོར་བ་དྲུག་ཅེས་སྨོས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་ཚོར་བ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ལུས་ཀྱི་དང་སེམས་ཀྱིའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་དག་ལས་ལྔ་ནི་ལུས་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སེམས་ཀྱི་ཡིན་ཡང་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང༌། ལུས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ན་ལུས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་འཇུག་གོ །སེམས་ཙམ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་དེ་ལས་ལྷག་པའི་རྟེན་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ཀྱི་ཡང་སེམས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། སེམས་
Chinese
智慧未被遮蔽且未被授记，与那些相似的，应当知道那些次第是触。称为无明之触的会广大生起，无明之触是与所有烦恼相应的。一再生起的是恒常普遍生起的，仅说其一方面，触则成为两种，即害心和随顺贪著的触。如何说与乐受相符之故，意为与乐受随顺相符之故，以及是能生乐受之故。对其他也应像这样说。如何说它是可做的或能做的，同样，因为它是可体验的或能体验的，所以是可体验的。说那些是十六种触，即眼之和合触等六种，有碍触和虚妄语触两种，明、无明和他者的触三种，害心和随顺贪著的触两种，以及乐受可体验等三种，这样，那些全部就成为十六种。触的决择和详细分别已经说完。要说感受，在说感受是体验之前，难道不是已经说过感受了吗？虽说已说，但那里是从其自性的角度，而不是从详细分别的角度，而这里是要从详细分别的角度来显示，因为想要说，所以没有重复的过失。正因为此，所以说了从那生起的六种感受。那些如果简略归纳，则成为两种感受，即身体的和心理的。正因为此，所以说了那些之中五种是身体的。虽然是心理的，但因为依赖于有色根，所以说是身体的，因为是微尘积聚的，并且因为依赖于身体，所以身体的声音是指眼等。在说仅依赖于心时，说“仅”是为了遮止超过它的所依。身体的也依赖于心，但心
English
Wisdom is not obscured and not predicted, those that are similar to those, it should be known that those in order are touch. The touch called ignorance will arise extensively, the touch of ignorance is corresponding to all defilements. What arises again and again is what constantly and universally arises, only one aspect of it is mentioned, and touch becomes two kinds, namely, the touch of harmful thoughts and the touch of attachment. How is it said that it is in accordance with pleasant feeling, it means that it is in accordance with pleasant feeling, and that it is the cause of generating pleasant feeling. It should be said similarly for others. How is it said that it is doable or able to be done, similarly, because it is experienceable or able to be experienced, it is experienceable. It is said that those are sixteen kinds of touch, namely, the six kinds of eye contact touch and so on, the two kinds of obstructive touch and false speech touch, the three kinds of touch of knowledge, ignorance and others, the two kinds of touch of harmful thoughts and attachment, and the three kinds of touch of experiencing pleasure and so on, thus, all those become sixteen kinds. The determination and detailed distinction of touch have been explained. To speak of feeling, before speaking of feeling as experience, hasn't feeling already been spoken of? Although it has been said, there it is from the perspective of its own nature, not from the perspective of detailed distinction, but here it is to be shown from the perspective of detailed distinction, because it is intended to be said, so there is no fault of repetition. Precisely because of this, it is said that the six kinds of feeling arise from that. Those, if briefly summarized, become two kinds of feeling, namely, physical and mental. Precisely because of this, it is said that five of those are physical. Although it is mental, because it depends on the colored sense faculty, it is said to be physical, because it is an accumulation of fine particles, and because it depends on the body, the sound of body refers to the eye and so on. When saying only depends on the mind, saying "only" is to prevent reliance beyond it. The body also depends on the mind, but the mind