Tibetan
་གཏོགས་སོ། །དེ་ལས་དྲུག་རང་གི་ས་པ་གསུམ་དང༌། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ས་འོག་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཉིས་དང༌། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་གཟིར་བའི་ཚེ་དགེ་བའོ། །གང་གི་ཕྱིར་སྦྱོར་བའི་སེམས་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དང༌། གཟུགས་མེད་པའི་དགེ་བ་མི་འབྱུང་ངོ༌། །འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ལ་ནི་ས་གོང་མར་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མི་འབྱུང་ངོ༌། །ས་གཞན་གྱི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ན་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མི་སྲིད་དོ། །མ་བསྒྲིབས་པ་ནི་གསུམ་ལས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ནི་ཉིད་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་སུ་མི་རུང་ཞིང༌། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དང༌། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྡང་བའི་སེམས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རང་གིས་པ་གསུམ་ལས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་དྲུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་དང༌། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དག་ཀྱང་དེ་ལས་མི་འབྱུང་བ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པས་གཟིར་བར་མི་བྱེད་པས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་ཡང་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མི་འབྱུང་ངོ༌། །སྐྱེ་བ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནས་གོང་མ་དང་འོག་མ་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མི་སྲིད་དོ། །གཟུགས་མེད་པའང་དེའི་ཚུལ་ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ས་འོག་མ་པའི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལས་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ལ། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རང་གིས་པ་གསུམ་ཁོ་ན་ལས་འབྱུང་ངོ༌། །ས་འོག་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་རྣམས་སོ། ། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ལས་ནི་སེམས་དགུ་སྟེ། རང་གི་ས་པ་གསུམ་དང༌། ལྡང་བའི་ཚེ་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་དང༌། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ས་འོག་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་དང༌། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང༌། འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པའི་ཁམས་ལ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་བསྐལ་པ་ཡིན་པས་དེའི་ས་པའི་དགེ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྡང་པའི་སེམས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མི་རིགས་སོ། །ཇི་ལྟར་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་ལྟར། འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གཟུགས་མེད་པའི་སྦྱོར་བས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མ་གཏོགས་སོ།། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ནའོ། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དག་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྡང་བའི་ཚེ་ནའོ། །བསྒྲིབས་པ་ལས་བདུན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་གཟིར་བ་ས་འོག་མ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང༌། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་བསྒྲིབས་པ་དང༌། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཉིས་སོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ༌། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་ས་འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ལས་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ཉིད་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་ལ། དེས་སློབ་པའམ་མི་སློབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལྡང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པས་དེ་ནི་ལྔ་ལས་མི་འབྱུང་ངོ༌། །དེ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ན་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང༌། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ལས་འབྱུང་ངོ༌། །ཁམས་གསུམ་པའི་དགེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་སོ། དགེ་བ་སྨོས་པ་ནི་གཞན་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་པ་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་པ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་མ་ཡིན་ལ། དགེ་བ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་གཞན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མ་བྱུང་ངོ༌། །དེ་ལས་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྡང་བའི་ཚེ་ཁམས་གསུམ་པའི་དགེ་བ་རྣམས་དང༌། རྒྱུན་དུ་གཏོགས་པའི་སློབ་པ་དང༌། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མི་སློབ་པའི་ཤེས་པའོ། །བཤད་མ་ཐག་པའི་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་འདི་ཁམས་གསུམ་པའི་དགེ་བ་རྣམས་སོ། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་སློབ་བ་ལས་སོ། །ཟད་པ་ཤེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལས་སེམས་ནི་བཞི་པོ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྡང་པའི་ཚེ་ན་ཁམས་གསུམ་པའི་དགེ་བ་རྣམས་དང་མི་སློབ་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལས་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །མི་སློབ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སློབ་པ་ནི་ནམ་ཡང་མི་འབྱུང་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་བར་བཅད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་མེད་པར་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དོ། །སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་དང་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི་གང་སྦྱོར་བ་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་ན་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་མེད་དོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་མེད་དེ། དེ་དག་ནི་རྒྱུད་ཞི་གནས་ཀྱིས་བརླན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉིད་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་སྟེ་གཞན་མེད་དོ། །སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི་དགེ་བ་ནི་སེམས་སྦྱོར་བ་མེད་པར་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དག་ཏུ་སྲིད་པ་བར་མར་ཉིད་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པར་གང་གི་ཐོབ་པ་དང་པོ་སྐྱེ་བའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང༌། སྤྱོད་ལམ་པ་དང༌། བཟོའི་གནས་པ་དང༌། སྦྲུལ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་ནི་རྒྱུ་དང་ལས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། །སྤྱོད་ལམ་ལས་འབྱུང་བ་ནི་སྤྱོད་ལམ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བཟོའི་གནས་པ་དང༌། སྤྲུལ་པ་ལས་ བྱུང་བ་ནི་བཟོའི་གནས་པ་དང་སྤྲུལ་པ་པ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་གྱི་བདུན་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་དེ་དག་ལ་དམིགས་ནས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལས་འབྱུང་བའོ། །སྤྱོད་ལམ་པ་དང༌། བཟོའི་གནས་པ་དང༌། སྤྲུལ་པ་དང་གསུམ་ནི་ལས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་ལ། སྔ་མ་ནི་རྒྱུའི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ན་བཟོ་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་གཞལ་མེད་ཁང་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ལས་སྐྱེས་པ་དང༌། སྤྲུལ་པ་པ་ཡིན་གྱི་མཁན་བཟོས་བྱས་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །གཟུགས་ཅན་རྣམས་ལ་འགྲོ་བ་དང་འདུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྤྱོད
Chinese
属于。其中六个是属于自己地的三个，以及中阴期时下地的两个烦恼，以及被烦恼的等持所困扰时的善。因为连接的心不是无覆无记的，因此，在其之后，不会产生有学和无学，以及无色界的善。对于未离下界贪欲者来说，也不会有生于上界的情况，因此，在其之后，不会产生属于无色界的烦恼。其他地的无覆无记也不是，因为在出生和等持时，在其之后是不可能的。无覆的是从三个中产生的。名为“无覆的是从三个中产生的”是指它不能是中阴期的心，也不是从欲界的连接中产生的，也不是有学和无学，以及在无色界中行持的起立之心，因此，是从自己地的三个中产生的。名为“其中六个”是指，中阴期时，在欲界中行持的烦恼，以及在无色界中行持的。因为是从连接中产生的，所以有学和无学以及在无色界中行持的善也不从中产生，因为无覆无记不会困扰，所以在欲界中行持的善也不会在其之后产生。从出生和等持开始，上地和下地的无覆无记也不在其之后存在。无色界也是如此。名为“无色界也是如此”是指，它不是在出生和等持时从下地的善等中产生的，也不是有学和无学的之后，因此，仅仅是从自己地的三个中产生的。名为“下地的烦恼”是指，中阴期时，欲界和色界等。 从无色界中行持的善心中产生九种心，即自己地的三种，以及起立时属于色界的善，以及中阴期时下地的烦恼，以及等持时有学和无
English
belong to. Among these six, three are from one's own realm, and two are afflictions from the lower realm during the intermediate state, and virtue when afflicted by the samadhi of afflictions. Because the connecting mind is not unobscured and unspecified, therefore, after that, the virtues of learners, non-learners, and the formless realm do not arise. For those who have not separated from desire in the lower realm, there is also no birth in the higher realm, therefore, after that, afflictions belonging to the formless realm do not arise. The unobscured and unspecified of other realms is also not possible, because it is not possible after that during birth and samadhi. The unobscured arises from three. The statement "The unobscured arises from three" means that it cannot be the mind of the intermediate state, nor does it arise from the connection of the desire realm, nor is it the rising mind that practices in the formless realm, therefore, it arises from the three of one's own realm. The statement "Among these six" refers to the afflictions that practice in the desire realm during the intermediate state, and those that practice in the formless realm. Because it arises from connection, the virtues of learners, non-learners, and those who practice in the formless realm do not arise from it, because the unobscured and unspecified do not afflict, so the virtues that practice in the desire realm do not arise after that either. From birth and samadhi, the unobscured and unspecified of the upper and lower realms also do not exist after that. The formless realm is also the same. The statement "The formless realm is also the same" means that it does not arise from the virtues of the lower realm, etc., during birth and samadhi, nor is it after the learners and non-learners, therefore, it arises only from the three of one's own realm. The statement "The afflictions of the lower realm" refers to the desire and form realms during the intermediate state. From the virtuous mind that practices in the formless realm, nine minds arise, namely, the three of one's own realm, the virtue belonging to the form realm at the time of rising, the afflictions of the lower realm during the intermediate state, and the learners and non-learners during samadhi.
Chinese
是学习者。想要之中行善，以及想要和色界之中行的无覆无记除外。想要界是无色界的劫，因此它的地的善不是无色界中行的生起心，因此它不应是它的后续。如同属于欲界的化生心，应由色界中行的加行获得一样。想要和色界中行的无覆无记，不是由无色界的加行获得，因此它也被排除。色界中行的善是指入定之时。学习者和非学习者是指出定时。从染污中出现的七种，广说如下：被染污的入定所困扰，依赖于下地，因此是色界中行的善，以及中阴身结合时被染污，以及中阴身结合时想要界中行的两种染污。如是如是，广说如下。想要和色界中行的染污等，像这样，从下地没有离贪，就没有在中阴身结合到无色界，也不是从学习者或非学习者的等持中生起，因此它不是从五种中产生。它是在中阴身结合时，从想要和色界中行的善，以及无覆无记中产生。三界之善是指想要界、色界和无色界中行。说善是为了遣除其他。从学习者是指属于常行的缘故。学习者不是中阴身结合的心，因为善是从加行中产生的，所以不是其他的后续。从那五种是指，出定之时，三界之善，以及属于常行的学习者，以及金刚喻定之后的非学习者的智慧。从刚刚所说的五种中是指入定之时，这是三界之善。金刚
English
is a learner. Except for the virtues that operate in desire, and the unobscured and unspecified that operate in desire and form. Since the desire realm is the kalpa of the formless realm, the virtue of its ground is not the arising mind that operates in the formless realm, so it should not be its sequel. Just as the emanation mind belonging to desire is to be obtained by the practice of operating in form, the unobscured and unspecified that operate in desire and form are not to be obtained by the practice of the formless realm, therefore it is also excluded. The virtue of operating in form means at the time of entering into absorption. From learners and non-learners means at the time of rising. Seven from the obscured are explained in detail: Afflicted by the absorption of afflictions, relying on the lower ground, therefore it is the virtue of operating in form, and the obscured at the time of linking, and the two afflictions of operating in desire at the time of linking. Thus, it is explained in detail. As for the afflictions that operate in desire and form, like this, there is no linking to the formless realm from not being separated from desire from the lower ground, and it is not arising from the samadhi of learners or non-learners, so it does not arise from the five. It arises at the time of linking from the virtues that operate in desire and form, and the unobscured and unspecified. The virtue of the three realms means those that operate in desire, form, and formless realms. Mentioning virtue is to avert others. From the learner means because it belongs to the constant practice. The learner is not the mind of linking, because virtue arises from practice, so it is not the sequel of others. From those five means, at the time of rising, the virtues of the three realms, and the learner belonging to the constant practice, and the knowledge of the non-learner after the vajra-like samadhi. From those very five just mentioned means at the time of entering into absorption, these are the virtues of the three realms. Vajra
Chinese
如“彼”之后的后起是学习。知尽之后的后起是知不生。由此心是四种等语。生起之时，乃三界之善与无学，譬如知尽之后知不生。无学之后的后起，学习则永不生起，因烦恼心所隔断之故，无有烦恼普行则无有完全退失。生得与加行生之善等语出现，其中加行生者，即是加行获得，彼乃由听闻、思惟、修习而生。因此，由于未入定，故欲界中无有修习生。色界中则无有思惟生，彼等乃因相续为寂止所润泽，故心之等持自性安住。无色界中唯有修习生，无有其他。生得之善，即是无有心之加行，由生而获得者，于欲界与色界中，乃是有间有之结生刹那。于无色界中，乃是生有之中，何者为最初获得之生。异熟生与行业，工巧处与化生等语，此乃以因与业之差别而分。其中，由异熟因所生者，即是异熟生。由行业所生者，即是行业者。如是，工巧处与化生所生者，即是工巧处者与化生者，因于理第七中宣说之故。又或者，缘彼等而生起，故由彼等所生。行业者与工巧处者及化生三者，乃以业之差别而分，前者乃以因之差别而分。色界中除工巧处外等语，色界之无量宫等一切，乃由业生与化生者，而工匠所造则丝毫也无有。有色者有行住等之故，行