Tibetan
། རྒྱས་པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ངེས་པར་བཟུང་ནས་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བ་འདི་མི་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁམས་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་འདི་བསྡུས་པའི་ཚིག་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཆོས་བསྟན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་རྒྱས་པའི་ཚིག་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་འདི་ཁོ་ན་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་གཞན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་འཛིན་ན་འདིར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་ནི་གཞན་ཡང་ཡོད་དོ། །དཔེར་ན་འདུས་བྱས་དང། འདུས་མ་བྱས་དང༌། གཟུགས་ཅན་དང༌། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང༌། བརྟན་པ་དང༌། མི་བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེན། གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡང་ངེས་པ་མེད་དེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པར་གྱུར་ན་དེའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་གསལ་བའི་དོན་དུ། ཟག་བཅས་ ཟག་མེད་ཅེས་བཤད་ན། ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་འདིར་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་ལ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་ཁོན་ཡིན་གྱི་རྒྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པ་ལ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་བསྟན་པ་དག་འཆོལ་ལ། འདིར་ནི་འཆོལ་བ་མེད་པར་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པར་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ལ་ཡིན་པས་འདི་ཁོ་ན་མདོར་བསྡུས་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འཐབ་པ་དང་བཅས་པ་དང༌། འཐབ་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་འཆོལ་པ་མེད་པར་སྟོན་པ་ཡོད་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཡོད་མོད་ཀྱི། དེ་ཡང་ཟག་བ་དང་བཅས་པ་དང༌། ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་གྲངས་ཉིད་ཡིན་པས་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་མི་འདོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ཁོ་ན་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ། །ཅི་ལྟར་ཆོས་རྣམས་མི་ཤེས་པ་འདི་ཁོ་ན་ལྟར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང༌། ཟག་པ་མེད་པ་གཉིས་གཟུང་ངོ༌། །ལམ་མ་གཏོགས་པའི་འདུས་བྱས་རྣམས་ཟག་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུས་མ་བྱས་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་སྨོས་པས་རྣམ་པར་བཅད་དོ། །ལམ་ནི་འདུས་བྱས་ཉིད་ཡིན་བཞིན་དུ་ཟག་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར། ལམ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་སྨོས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །བདེན་པ་སྨོས་པ་མེད་ཀྱང་འགྲེལ་པ་ལས། ལམ་གྱི་བདེན་པ་མ་གཏོགས་པ། །ཞེས་བཤད་པ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ། ཟག་མེད་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང༌། །ཞེས་དོར་བར་གྱུར་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་སོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པ་མ་གཏོགས་པའི་འདུས་བྱས་རྣམས་ཉིད་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་མི་སྲིད་པར་འདྲི་བ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེན་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལྟར་ནོར་དང་བཅས་པ་བཞིན་དུ་ཟག་པ་རྣམས་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་གདོན་མི་ཟ་བར་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་སོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཟག་པ་རྣམས་ཀྱིས་དམིགས་པས་ཟག་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ནི་འགོག་པ་དང༌། ལམ་གྱི་བདེན་པ་དག་ཀྱང་དེ་དག་ལ་དམིགས་ པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་བརྟེན་པས་ཡིན་ན་དེ་ལྟར་ན་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་གྱི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མ་ཡིན་ལ། མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་པའི་རྟེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྟེ་ཟག་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བས་ཟག་པ་ཡོད་པ་པ་ཡིན་ན་དེ་དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཁོ་ནའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཟག་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་གྱི། སེམས་གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཟག་པ་རྣམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བས་ཟག་པ་ཡོད་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཕྱིར་དེ་དག་ལ། ཟག་རྣམས་ཀུན་དུ་རྒྱས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྦྱར་རོ། མདོ་སྡེ་པ་སྔ་རབས་རྣམས་གང་དུ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེའོ། །དེ་དགག་པའི་ཕྱིར། འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་བ་སྨོས་ཏེ། འདོད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། འགོག་དང་ལམ་མཐོང་སྤང་བྱ་བ། །ལྟ་དང་ཐེ་ཚོམ་དེ་དག་དང༌། །ལྡན་དང་འབའ་ཞིག་མ་རིག་པ། །དྲུག་ནི་ཟག་མེད་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བའི་བར་ནི་འདོད་མོད་ཀྱི། །དེ་གཉིས་ལ་རྒྱས་པར་ནི་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་མི་ཐོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་གཉིས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འ
Chinese
如果确定地说“不会扩展”，那么这样确定是不合理的。就像根据解释界等，这是简略的词一样，根据解释法，这也是扩展的词。如果确定地说“只有这个是简略地解释，没有其他的简略解释”，那么在这里也是不合理的。其他的简略解释也是有的。例如，有为法、无为法、有色、无色、常、无常等等。两种情况都不能确定，如果不能理解诸法的自性，为了区分和阐明其自性，如果说有漏、无漏，那么法的声音不是区分和显示其自性的，所以在这里法的声音没有过失。因此，这只是简略地解释，而不是扩展。在解释有为法和无为法等时，也混杂了完全烦恼和完全清净的解释。这里因为想要说没有混杂地简略解释，所以只有这个是简略的，而不是其他的。如果问：难道没有不混杂地显示斗争和有斗争、无斗争等吗？有是有的。但那也是有漏和无漏的同义词，所以不想说成其他的。因此，就安住在“只有这个是简略地解释，而不是其他的”这种说法中。如果像这样不了解诸法，就不是只有有漏，因此才说了“那么，什么是其中的有漏法呢？”等等。其中的“那”指的是有漏和无漏两种。除了道以外的有为法被称为有漏，无为法是无漏。因此，说了有为法就进行了区分。道虽然是有为法，但却是唯一的无漏法，因此才说了“除了道以外”。那些又是什么呢？是色等五取蕴。没有说谛
English
If it is determined that "it will not be expanded," then such a determination is unreasonable. Just as this is a concise term in relation to explaining realms, etc., it is also an expanded term in relation to explaining the Dharma. If it is determined that "only this is explained concisely, and there is no other concise explanation," then this is also unreasonable here. There are other concise explanations. For example, there are conditioned phenomena, unconditioned phenomena, form, formless, permanent, impermanent, and so on. Neither case is certain. If the nature of phenomena is not understood, then in order to distinguish and clarify its nature, if it is said that defiled and undefiled, then the sound of Dharma does not distinguish and show its nature, so here there is no fault in the sound of Dharma. Therefore, this is only a concise explanation, and not an expansion. In explaining conditioned and unconditioned phenomena, etc., the explanations of complete affliction and complete purification are also mixed up. Here, because it is desired to say that there is a concise explanation without mixing, only this is concise, and not others. If asked: Are there not also those that show without mixing, such as with strife and without strife? There are, but that is also a synonym for defiled and undefiled, so it is not desired to say it as something else. Therefore, it abides in the statement that "only this is explained concisely, and not others." If the phenomena are not understood in this way, then it is not only defiled, and therefore it is said, "Then, what are the defiled phenomena among them?" etc. The "that" refers to both defiled and undefiled. Conditioned phenomena other than the path are called defiled, and unconditioned phenomena are undefiled. Therefore, by saying conditioned phenomena, a distinction is made. Although the path is conditioned, it is the only undefiled, so it is said, "other than the path." What are those? They are the five aggregates of grasping, such as form. Truth is not mentioned.
Chinese
而且在解释中说：“除了道谛之外。”这样说之后，紧接着说：“无漏道谛。”这是因为完全接受了舍弃的部分。如果有人问，除了道谛之外的有为法本身，怎么可能没有烦恼呢？这是为什么执着呢？就像有财产一样，烦恼也必定存在，所以必须毫不犹豫地承认是有烦恼的。如果因为烦恼所缘而有烦恼，那么灭谛和道谛也因为缘于这些而有烦恼。因此，它们也应成为有烦恼的。如果因为依赖而有烦恼，那么只有眼等才是有烦恼的，而色等则不是。而且，眼等也不是全部都有烦恼，因为不是所有都是烦恼的所依。如果因为相应而有烦恼，那么心和心所的一部分也应成为有烦恼的，因为不是所有心和心所都与烦恼相应。如果因为与烦恼同时产生而有烦恼，那么只有烦恼之心的近取五蕴才是有烦恼的，而其他心则不是。因为显示了烦恼增长而有烦恼才是有烦恼的，否则就不是。因为对它们说了：“烦恼在其中增长。”所以将“因此它们是有烦恼的”连接起来。早期经部师说，哪里会产生烦恼，哪里就是有烦恼的。为了反驳这一点，说了“即使缘于灭谛和道谛”等等。其中“འདོད་མོད་ཀྱི་”的意思是“虽然承认”，因为有“灭与道，见所断，见与疑，以及与之俱，唯无明，六者无漏行境。”因此，直到产生之间是承认的，但“对二者不会增长”的意思是不会停留。其中的“对二者”是指
English
Moreover, the commentary states, "Except for the truth of the path." Having said this, it immediately states, "The undefiled truth of the path." This is because it fully accepts what has been discarded. If someone asks, how is it possible that conditioned phenomena other than the truth of the path itself do not have afflictions? Why is there attachment? Just as there is property, afflictions must also exist, so it must be admitted without hesitation that there are afflictions. If afflictions exist because of what afflictions focus on, then the cessation and path truths also have afflictions because they focus on those. Therefore, they should also become afflicted. If afflictions exist because of reliance, then only the eye and so on are afflicted, while form and so on are not. Moreover, not all of the eye and so on are afflicted, because not all are the basis of afflictions. If afflictions exist because of association, then one aspect of mind and mental factors should also become afflicted, because not all minds and mental factors are associated with afflictions. If afflictions exist because they arise simultaneously with afflictions, then only the five aggregates of the afflicted mind are afflicted, while other minds are not. Because it is shown that having afflictions is because afflictions increase, otherwise it is not. Because it is said to them, "Afflictions increase in them." Therefore, connect "therefore they are afflicted." Early Sutra masters said that wherever afflictions arise, that is afflicted. To refute this, it is said, "Even by focusing on the cessation and path truths," and so on. The meaning of "འདོད་མོད་ཀྱི་" is "although admitted," because there is "Cessation and path, what is abandoned by seeing, view and doubt, and what is associated with them, only ignorance, the six are the objects of undefiled conduct." Therefore, it is admitted up to arising, but "they do not increase for the two" means they do not remain. The "for the two" refers to