Tibetan
པ་ལས་ལྔ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ལྔ་པ་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གཟུགས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱང་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ན་དེ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་རྒྱུར་བྱས་ནས་གཟུགས་འདོགས་སོ་ཞེས་བཏགས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དམིགས་པར་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱེད་ན་སྟེ། དེའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་རྣམས་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱ་གཟུགས་རྣམས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་བར་དུ་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །འོ་མ་འམ་ཆུ་དམིགས་པར་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་བརྗོད་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་གལ་ཏེ་མིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་འོ་མ་དམིགས་པར་བྱེད་ན་ནི་འོ་མ་མིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་རྣམས་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱ། གཟུགས་རྣམས་མ་ཡིན་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་མིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་རྣམས་ ལ་བརྟེན་ནས་ཆུ་དམིགས་པར་བྱེད་ན་ནི་ཆུ་མིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་ལ། གཟུགས་རྣམས་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱ། གཟུགས་རྣམས་མ་ཡིན་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འོ་མ་དང་ཆུ་གཉིས་བཞི་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་དུ་འོང་བས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གཟུགས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རེག་བྱ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བརྗོད་ན་ནི་འོ་མ་དང་ཆུ་བཞི་ཚན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་འོ་མ་དང་ཆུ་རྣམ་པ་བཞི་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །སྒྲ་ནི་གློ་བུར་པ་ཡིན་པས་འདིར་མ་གཏོགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུས་པའི་སྤྱི་ཁོ་ན་ལ་འོ་མ་འམ་ཆུ་ཞེས་འདོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་ཁོ་ན་ལ་གང་ཟག་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ། །གཟུགས་རྣམས་གང་ཟག་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཞིག་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། གཟུགས་རྣམས་དམིགས་ན་གང་ཟག་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་ནི་གཟུགས་རྣམས་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གཟུགས་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་ནས་གང་ཟག་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་གཟུགས་རྣམས་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་ལ་གང་ཟག་དེ་ཡང་ཕུང་པོ་དེ་དག་ལས་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེ་ན། འོ་ན་ནི་ཁྱེད་ལ་གཟུགས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་འདི་ལྟ་བུར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཁྱེད་ཀྱི་གཟུགས་རྣམས་གང་ཟག་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་དེ་དག་ལས་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བ་ལྟར། སྣང་བ་དང་མིག་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་གཟུགས་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །དེ་དག་ནི་དེ་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་གཟུགས་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཟག་གཟུགས་ལས་རང་བཞིན་ཐ་མི་དད་པར་འགྱུར་ཏེ། དམིགས་པ་དེ་ཁོ་ནས་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་ཁོ་ན་ལ་དེ་འདོགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་དེ་འདོགས་ པར་ཏེ་འགྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དམིགས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་གཟུགས་དང་གང་ཟག་དག་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་འདི་ནི་གཟུགས་སོ། །འདི་ནི་གང་ཟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་མི་གཅོད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་གཉི་ག་དམ་བཅའ། གཟུགས་ཁོ་ན་དམ་བཅའ་དགོས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དམིགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་བར་དག་ལས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་ཡང་རྣ་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་སྒྲ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ཟག་དམིགས་པར་བྱེད་ཅེས་སྨྲས་པའི་ཚིག་དེའི་དོན་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཅི་རེ་ཞིག་སྒྲ་རྣམས་གང་ཟག་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཞིག་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་སྒྲ་རྣམས་དམིགས་ན་གང་ཟག་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན། གལ་ཏེ་སྒྲ་རྣམས་གང་ཟག་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དེ་དག་ལས་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེ་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་སྒྲ་ཡང་རྣ་བ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་དེ་མི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་སྒྲ་རྣམས་དམིགས་ན་གང་ཟག་དམིགས་སོ་ཞེ་ན་ནི། ཅི་དམིགས་པ་དེ་ཁོ་ནས་དམིགས་སམ་འོན་ཏེ་གཞན་གྱིས། གལ་ཏེ་དེ་ཁོ་ནས་སོ་ཞེ་ན་ནི་གང་ཟག་སྒྲ་ལས་རང་བཞིན་ཐ་མི་དད་པའམ། སྒྲ་ཁོ་ན་ལ་དེ་འདོགས་པར་འགྱུར་ན་འདི་ནི་སྒྲའོ། །འདི་ནི་གང
Chinese
還說，第五者也不是，應當說不是第五者。所謂「色等」等廣說，如果色等有眼等，為了能對其境，以眼等為因，而施設為色等。所謂「能取境」等，即是能近似表示，因為是近似取境之故。所謂「不應說諸色」，也不應說「非諸色」，因為這不是它的體相，而且不應說之故。於法的中間，不應說「是」與「非」也是同樣的道理。所謂「如果取牛奶或水」等，是兩個譬喻。因此，應如是說，如果依賴眼所能認識的諸色而取牛奶，則應說牛奶是眼所能認識的。不應說「諸色」，也不應說「非諸色」，這一切都應當說。同樣，如果依賴眼所能認識的諸色而取水，則應說水是眼所能認識的。不應說「諸色」，也不應說「非諸色」，這一切都應當說。所謂「牛奶與水二者將會變成四」等，意思是說，如果從「諸色」等一直說到「所觸」等，那麼牛奶和水就會變成四種，牛奶和水會變成四種樣子的總結。聲音是偶發的，所以這裡不包括。因此，就像對聚集的色等總體施設為牛奶或水一樣，同樣可以成立對蘊的總體施設為人。所謂「諸色是取人境之因嗎？」以及「如果取諸色，則取人」這兩者有什麼差別呢？前者是就諸色是因的方面而說的。後者則不是因。那麼是什麼呢？色
English
It is also said that it is not the fifth, and it should be said that it is not the fifth. The so-called "form, etc." is explained in detail. If there are eyes, etc. for form, etc., in order to be able to target its object, eyes, etc. are used as the cause, and it is established as form, etc. The so-called "able to take the object", etc., means able to approximate, because it is approximate to take the object. The so-called "should not say all forms", nor should it be said "not all forms", because this is not its characteristic, and because it should not be said. In the middle of the Dharma, it is the same principle that "is" and "is not" should not be said. The so-called "if taking milk or water", etc., are two metaphors. Therefore, it should be said that if milk is taken by relying on the forms that can be recognized by the eye, then it should be said that milk can be recognized by the eye. One should not say "all forms", nor should one say "not all forms", all of which should be said. Similarly, if water is taken by relying on the forms that can be recognized by the eye, then it should be said that water can be recognized by the eye. One should not say "all forms", nor should one say "not all forms", all of which should be said. The so-called "milk and water will become four" etc., means that if one speaks from "all forms" etc. all the way to "tangible objects" etc., then milk and water will become four, and milk and water will become a summary of four appearances. Sound is accidental, so it is not included here. Therefore, just as the aggregate of forms, etc. is established as milk or water, it can also be established that the aggregate of aggregates is established as a person. The so-called "are all forms the cause of taking the object of a person?" and "if all forms are taken, then a person is taken" what is the difference between these two? The former is spoken from the aspect that all forms are the cause. The latter is not the cause. So what is it? Form
Chinese
是作为因，才称作辨识人。对此，如果认为诸色是因，并且那人也不应说成与那些蕴不同，那么，对您来说，就会出现像“色也”这样广大的过失。正如您认为诸色是辨识人的因，并且那人也不应说成与它们不同一样，显色和眼以及作意等也是辨识色的因，并且色也不应说成与显色等不同。因为那些是辨识它的因。也就是说，显色等是辨识色的因的缘故。人将变成与色自性不异，因为是由那同一个所缘而成为所缘的缘故，如同色一样。“唯独色才安立它”的意思是，应将那人安立，即如果变成那样的话。为什么呢？因为是同一个因的缘故。如果“这是色”这样广大地出现，如果所缘是同一个，那么色和人就不会完全断绝。然而，如果不能像“这是色，这是人”那样完全断绝，那么，二者如何立宗呢？唯独色才需要立宗，因为它是所缘存在的缘故。同样，也应从法的间隔中进行陈述。怎么陈述呢？如果有人说，依靠耳朵所能辨识的声音来辨识人，那么这句话的意义是什么呢？难道声音是辨识人的因吗？或者说，如果辨识声音，就辨识人。如果声音是辨识人的因，并且那人也不应说成与它们不同，那么，那样一来，声音也不应说成与耳朵和作意等不同，因为那些是不辨识它的因的缘故。然而，如果辨识声音，就辨识人，那么，是由同一个所缘来辨识，还是由其他的所缘来辨识呢？如果是同一个所缘，那么人与声音的自性就没有差别了吗？或者说，唯独声音才安立它，如果变成那样，那么“这是声音，这是人”
English
are considered as causes, and that is why it is called identifying a person. In this regard, if you believe that forms are the cause and that the person should not be said to be different from those aggregates, then you would incur a broad fault like "even form." Just as you believe that forms are the cause of identifying a person and that the person should not be said to be different from them, appearances, the eye, and attention, etc., are also the cause of identifying form, and form should not be said to be different from appearances, etc. Because those are the cause of identifying it. That is, appearances, etc., are the cause of identifying form. A person will become non-different in nature from form, because it is through that same object that it becomes an object, just like form. "Only form establishes it" means that the person should be established, that is, if it becomes like that. Why? Because it is the same cause. If "this is form" appears so broadly, if the object is the same, then form and person will not be completely severed. However, if it cannot be completely severed like "this is form, this is person," then how can the two be established? Only form needs to be established, because it is the existence of the object. Similarly, it should also be stated from the intervals of the dharma. How should it be stated? If someone says that a person is identified based on sounds that can be distinguished by the ear, then what is the meaning of that statement? Is sound the cause of identifying a person? Or, if sound is identified, then a person is identified. If sound is the cause of identifying a person, and that person should not be said to be different from them, then, in that case, sound should not be said to be different from the ear and attention, etc., because those are the cause of not identifying it. However, if sound is identified, then a person is identified, then is it identified by the same object or by another object? If it is the same object, then is the nature of the person and sound not different? Or, only sound establishes it, if it becomes like that, then "this is sound, this is person."