Tibetan
རྫོགས་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མ་ཐོབ་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བཤད་དོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཁོ་ན་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འདི་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འདི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་ནི་ཡིན་ཏེ། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་ནི་གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞས་བཤད་དོ། །དབང་པོ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་སོ། །གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་སོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ནི་གང་གིས་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྤོང་བའི་ལམ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གང་ཞིག་གིས་དབང་པོ་འཕོ་བ་ལ་སོགས་པར་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་མི་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དེ་ཡོད་དོ། །དེས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བ་དང་པོ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དང་པོ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་སྨོས་པ་ནི། འདི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་ལམ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་ ཡིན་པར་འདོད་དེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་ནི་དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་མ་བརྗོད་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ནི་དེས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ཞིག་སྨོས་པར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཕན་ཆད་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དེས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བར་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དུ་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མི་འདོད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྒྲིབ་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རིས་ནས། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རིས་ཀྱི་བར་གང་ཡིན་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྒྲིབ་པ་དེ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བས་དང་པོ་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་དེས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་ཡིན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཕན་ཆད་དེ་དང་རིས་མཐུན་པ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་བདུན་པ་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །གཞན་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རབ་ཀྱི་མཐའ་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱེད་པའམ། ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བའི་ལམ་ནི་གང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བཤད་པས་དེའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བའི་ལམ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ། །ལུགས་ལས་བཟློག་པར་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་གང་གི་ནང་དུ་འདུས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན་སྨྲས་པ། སྦྱོར་བའི་ལམ་ཁོ་ནའི་ནང་དུ་འདུས་ན་འདི་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ཐག་རིང་ པོ་ཡིན་པས་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་དག་དང་ཁྱད་པར་དེ་ཡོད་དོ། །ཡང་ན་དཔེར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་བར་ཆད་མེད་པ་དང༌། ཉེ་བ་ཁོ་ན་སྦྱོར་བའི་ལམ་དུ་བཤད་དོ།། །།བམ་པོ་ལྔ་བཅུ་གཉིས་པ། དེ་ནས་དེར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་འདི་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་གང་ནས་འགྲོ་བ་དེ་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲགས་ལ་འདི་ནས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་ཞིང་ཕྱིན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །འདིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཚོལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་ལམ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བས་གང་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཚོལ་ཞིང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ལམ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་དག་ཇི་ལྟར་ན་ལམ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཐོབ་པ་ལ་ནི་སྦྱོར་བ་དང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཁོ་ན་ནུས་པ་ཡོད་ཀྱི་དེ་གཉིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་འདྲ་བ་དང་ཆེས་ཆེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཆོས་ན་ཐུན་པའི་ཕྱིར་སྤང་བའི་ལམ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་བསགས་པའི་སྒོ་ནས་ཆེས་ཆེ་བ་དག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་ཤིང་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པ་ལྟར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་ལ་ཆེས་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་གཉིས་ཁྱད་ཞུགས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །གོང་ནས་གོང་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རམ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་གྱིས་ལམ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའམ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འཇུག་སྟེ། དེ་དག་སྐྱེས་ནས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར་འདི་གཉིས་ལམ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །གཞན་དག་ན་རེ་འདི་སྐད་དུ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་གཉིས་ལམ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་འདིས་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེ་བཞིན་དུ་སླ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་བ་སླ་བའི་ལམ་ཡང་ཡོད། མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་སླ་བའི་ལམ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང༌། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་མཉམ་པ་དག་གིས་འབད་མི་དགོས་བར་ངང་གིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང༌། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དག་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་ཡན་ལག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང༌། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་མཉམ་པ་ཉིད་དེ། དེ་དག་གིས་ན་འབད་མི་དགོས་པར་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ལམ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དག་ནི་ཡན་ལག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང༌། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དག་མཉམ་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འབད་པ་མི་དགོས་པར་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ལམ་དེ་ནི་སླ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡན་ལག་གིས་ཡོངས་སུ་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང༌། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང༌། གཟུགས་མེད་པ་དག་ནི་ཡན་ལག་གིས་ཡོངས་སུ་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འབད་ནས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཅི་རིགས་པར་ཞི་གནས་ད
Chinese
并非是圆满，没有获得灭尽定者，称为慧解脱。因为说唯从等持而解脱，故说这是从根门而并非是完全圆满。因为说从二分而解脱，故说这是从等持门而完全圆满，获得灭尽定者，称为从二分而解脱。所谓从根门和等持等解脱是什么呢？是完全圆满，因为不与时结合而解脱，故是从根门。因为从二分而解脱，故显示是从等持而解脱。所谓无间道是以何断除障碍呢？因为有不断除的道，所以，有以无间道等转变根门等不彻底断除障碍的。所谓由此定能从所断之障中解脱，最初生起的是什么呢？就是以无间道定能从所断之障中解脱的。特别说“最初”二字是因为，比如第三刹那等，与此同类的道被认为是特殊的道。正因为如此，才说了特殊之道是与彼等不同的道。另外，如果未说“最初”二字，只说解脱道是由此定能从所断之障中解脱的，那么，从苦法智忍开始，所有无间道等都是由此定能从所断之障中解脱而生起的，如果一切都变成解脱道，那么无间道等也将变成解脱道，因此不希望如此。因此，无间道，从苦法智忍断除所断之障，从见道所断品，到修道所断品之间，凡是所断之
English
It is not complete, those who have not attained the cessation attainment are said to be liberated by wisdom. Because it is said that liberation comes only from meditative absorption, it is said that this is not completely perfect through the door of the senses. Because it is said that liberation comes from both aspects, it is said that this is completely perfect through the door of meditative absorption, and those who have attained the cessation attainment are said to be liberated from both aspects. What is meant by liberation from the senses and meditative absorption? It is complete perfection, because it is liberated without being combined with time, so it is from the door of the senses. Because it is liberated from both aspects, it shows that it is liberated from meditative absorption. What is the uninterrupted path that completely abandons obscurations? Because there is a path that does not abandon, there is an uninterrupted path that does not completely abandon obscurations such as transforming the senses. What is born first that is definitely liberated from the obscurations to be abandoned by it? It is that which is definitely liberated from the obscurations to be abandoned by the uninterrupted path. The special mention of "first" is because, for example, in the third moment, etc., the path of the same kind is considered a special path. Precisely because of this, it is said that the special path is any path other than those. Furthermore, if the word "first" is not mentioned, and it is only said that the path of liberation is that which is definitely liberated from the obscurations to be abandoned by it, then, from the moment of suffering dharma knowledge onwards, all uninterrupted paths, etc., are born definitely liberated from the obscurations to be abandoned by it. If everything becomes the path of liberation, then the uninterrupted paths, etc., will also become the path of liberation, so this is not desired. Therefore, the uninterrupted path, from the moment of suffering dharma knowledge, abandons the obscurations to be abandoned, from the category of obscurations to be abandoned by the path of seeing, to the category of obscurations to be abandoned by the path of cultivation, whatever is to be abandoned
Chinese
由於從障礙中必定解脫，最初產生的就是解脫道，其他的，即使是從它所要斷除的障礙中必定解脫，也不是解脫道。從加行道等三者之外的任何道都是殊勝道。從第十六剎那，即道類智的自性開始，與之相似的第十七剎那等無漏剎那，應理解為殊勝道的本質。另外，解脫智慧的極端，如盡智等，也應作如是說。能使安住在見法中的安樂，或能現前成就殊勝功德的道，也只是殊勝道。加行道是指在其後緊接著產生無間道，因此，加行道顯然是世間法的頂峰。如果有人問，與此相反的忍等道包含在何者之中？回答說：包含在加行道中，因為這是漫長的加行道，所以它與世間法的頂峰有所不同。或者，為了舉例說明，無間道和近分道才被稱為加行道。第五十二品。然後，為了去那裡，說這是涅槃之道，因為世間上從哪裡去，那裡就被稱為道，而從這裡也去往和到達涅槃，因此，這表明它是道。因為這尋求涅槃，所以說從語言的本性中尋求道，因此，凡是尋求和獲得涅槃的，就是道。如果有人問，解脫道和殊勝道如何是道呢？因為這二者不能獲得涅槃，只有加行道和無間道才能獲得涅槃，這二者不能獲得涅槃，是這樣想的。
English
Because of definitely being liberated from the obscurations, whatever is born in the very beginning is the path of liberation, but others, even if they are definitely liberated from the obscurations to be abandoned by it, are not. Whatever is other than those three, the path of application and so forth, is the distinguished path. From the sixteenth moment onwards, the characteristic of subsequent knowledge of the path, and similar to that, the seventeenth moment and so forth, whatever uncontaminated moments are, those should be understood as the very essence of the distinguished path. Furthermore, whatever is the extreme end of the wisdom of liberation, such as the knowledge of exhaustion and so forth, that should also be stated similarly. Whatever path causes one to abide happily in the visible dharma, or causes one to manifestly accomplish distinguished qualities, that is only the distinguished path. It is said that the path of application is that in whose wake the uninterrupted path arises, therefore it is evident that the path of application is the supreme of worldly dharmas. If one asks, in what is the path of forbearance and so forth, which is contrary to the system, included? It is said: It is included only in the path of application, because this is a long path of application, so it has a distinction from the supreme of worldly dharmas. Or, for the sake of exemplification, only the uninterrupted and the proximate are taught as the path of application. Fifty-second fascicle. Then, in order to go there, it is said that this is the path of nirvana, because in the world, wherever one goes from, that is known as the path, and from here also one goes to and proceeds to nirvana, therefore, it is shown that it is the path. Because this seeks nirvana, it is said that one seeks the path from the essence of language, therefore, whatever seeks and obtains nirvana is the path. If one asks, how are the path of liberation and the distinguished path themselves the path? Because those two do not cause one to obtain nirvana, only the path of application and the uninterrupted path have the ability to obtain it, those two do not, that is what is thought.
Chinese
所谓“为了…”是指，由于在目标、相状和无漏方面与法相同，它类似于断除之道。而且，通过积累因缘，它们也是非常伟大的。例如，就像无间道以四圣谛为目标，具有十六种相状且是无漏的，解脱道和殊胜道也与之相似，并且由于其伟大性，这两者也存在差异。所谓“为了从高到高，或者为了进入无余蕴”是指，解脱道和殊胜道使道从高到高，或者它们使人进入无余蕴涅槃。因为它们产生后使人进入无余蕴涅槃，所以这两者本身就是道，这是其含义。其他人说：“为了从高到高，所以进入无余蕴。因此，这两者本身就是道。”所谓“为了成就涅槃”是指，像这样，通过它成就涅槃，这是其含义。同样，容易也有两种，即证悟迟缓的容易之道，以及证悟迅速的容易之道。所谓“因为被支分完全掌握，以及止观平等，所以无需努力就能自然而然地产生”是指，被支分完全掌握，以及止观平等本身就是被支分完全掌握，以及止观平等。因为它们无需努力就能自然而然地产生，所以道是容易的。因为禅定是被支分完全掌握，以及止观平等，所以无需努力就能自然而然地产生，因此该道被称为容易。所谓“因为没有被支分完全掌握”的详细解释是，无色定和殊胜禅定，以及无色界，因为没有被支分完全掌握，所以需要努力才能产生。它们各自的止