Tibetan
བསྟན་པར་བཤད་ཟིན་པས་ཡང་མི་བརྗོད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རེག་པའི་འོག་ཏུ་ཚོར་བ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་དཔལ་ལེན་ཏོ། །གསུམ་འདུས་པ་དེ་ནི་རེག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང༌། སྐྱེད་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པའོ། །སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་པ་ལ་ཚོར་བ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་དོན་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སྐྱེ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་སྐྱེ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཚོར་བ་ཡོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་ཚོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་རེག་པ་ཡིན་པར་ཡང་མི་འགྱུར། སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་སྟེ་གཉིས་པ་ལ་རེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བའི་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་པ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རེག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རེག་པ་ཕྱི་མ་ལ་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་རེག་པ་སྔ་མའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ད་ལྟར་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པར་རེག་པའི་ངོ་བོར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་ནི་རེག་པ་སྔ་མའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། སྐད་ཅིག་མ་ དང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཅན་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་ལ་གཞན་ལ་ཡོད་པའང་རེག་པ་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཚོར་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རེག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཚོར་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་སོ། །དམིགས་པ་ཐ་དད་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་དག་ལ་དམིགས་པ་ཐ་དད་པ་ཡོད་པས་འདི་གཉིས་ནི་དམིགས་པ་ཐ་དད་པ་དག་སྟེ། སྔ་མའི་དམིགས་པ་ནི་གཟུགས་སོ། །ཕྱི་མའི་ནི་སྒྲའོ། །དམིགས་པ་ཐ་དད་པ་དེ་གཉིས་རེག་པ་ཕྱི་མ་སྒྲ་ལ་དམིགས་པ་ལ་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་རེག་པ་སྔ་མའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཅན་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེས་པ་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། རིགས་མི་འདྲ་བ་ལ་དམིགས་པའི་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་དམིགས་པའི་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་གཞན་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་ཞིང་སྒྲ་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་ངོ༌། །གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ནའི་ཚོར་བར་བྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་རེག་པ་ཕྱི་མ་ལ་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་རེག་པ་སྔ་མའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་ཀྱི། གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ལ་སྒྲ་ལ་དམིགས་པའི་ཚོར་བ་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་འདི་ཇི་ལྟར་རུང་སྟེ། འབྲས་བུ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་རྒྱུ་དང་མཐུན་པར་སྣང་ངོ༌། །འོན་ཏེ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ནི་སྒྲ་ལ་དམིགས་པའི་རེག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཡང་གཟུགས་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན་ཡང་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ན་སེམས་གང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྨོས་ཏེ། སྒྲ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་དམིགས་པ་ སྟེ། གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་གང་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་དང་དམིགས་པ་མཚུངས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །འདི་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཞེས་ཀྱང་འདི་སྐད་བརྗོད་དེ། འདྲ་བར་ལྡན་པ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྟེན་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་རྣ་བའི་རྟེན་ཅན་དུ་གྱུར་པ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར། ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་རྟེན་དང་ལྷན་ཅིག་ཡུལ་གཅིག་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཚོར་བ་ནི་གང་ལ་དམིགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཉེས་པ་ཡོད་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏེ། རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དམིགས་པ་གཞན་སྒྲ་ལ་དམིགས་ན་ཡང་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་རེག་པ་དེ་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནས་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། ཚོར་བ་དང་དམིགས་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བསྟན་པར་རུང་ངོ༌། །འོ་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཉེས་པ་ཡོད་ན་འོ་ན་ནི་དེའི་ཚེ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་ཞེ་ན་སྒྲ་ལ་དམིགས་པའི་ཚེ་རེག་པར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོར་བ་མེད་པ་ཡིན་ལ་སྒྲ་ལ་དམིགས་པ་དེ་སྔ་རོལ་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོར་བ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རེག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཉེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་གལ་ཏེ་སྔར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོར་བ་དང་བཅས་པ་རེག་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཡིན་པས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་ཚོར་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་རེག་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། རྐྱེན་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྐྱེན་མ་ཚང་བ་ནི་གེགས་བྱེད་པར་གནས་ཏེ། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཐམས་ཅད་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་དེའི་ལུགས་ཀྱིས་དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཚོར་བ་མེད་པ་ཡིན་ལ་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་རེག་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ནའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའམ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་ན་དེ་ནི་ཚོར་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྔར་སྐྱེས་པ་དེ་ཡང་རེག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་ས་མང་པོའི་ངེས་པ་ཉམས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་དག་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་ནི་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའོ། །རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །རྟོག་པའང་མེད་དཔྱོད་པའང་མེད་པ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་རོ། །དགེ་བའི་ས་ནི་ཆོས་དགེ་བ་སྟེ། མི་དགེ་བ་དང༌། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །སློབ་པའི་ས་ནི་སློབ་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །མི་སློབ་པའི་ས་ནི་མི་སློབ་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ནི་འདིར་མི་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་གང་དག་ས་འདི་དག་ན་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ཕྲད་དོ། །གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གང་དག་གོ །ས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ས་ནས་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་སའི་བར་ན་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་ས་མང་པོ་པ་ཚོར་བ་དང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་དགེ་བ་ ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་ཏེ་དད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་དག་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ཁོ་ནའོ། །ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གཞན་དག་ན་རེ་ས་མང་པོ་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་གང་དག་གང་ན་ཡོད་པ་དེ་དག་དེ་ན་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཡིན་གྱི། ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དཔེར་ན་ཚོར་བ་ལྟ་བུ་ས་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་ཀྱང་འདུ་ཤེས་དང་སེམ
Chinese
既然已经阐述过了，就不再重复了。有些人说，感受是在触碰之后产生的，说这话的是尊者巴列多。三者聚合就是触碰，这里的三者指的是产生者和所产生的事物。感受在第三个刹那产生，这里所说的根和境是第一个刹那，识和生是第二个刹那，感受的产生是第三个刹那。并非所有的识都有感受，因为在识的第二个刹那没有感受。并非所有的识都是触碰，因为触碰是在前一个刹那，也就是第二个刹那确立的，所以在感受的第三个刹那，识不是触碰。后一个触碰所具有的感受是从前一个触碰的因产生的。现在在第二个刹那所说的触碰的自性，在那里所具有的感受是从前一个触碰的因产生的，是第一个刹那的识的因所产生的，在其他处所具有的也是以触碰作为先导，因此所有的识都会有感受。并非所有的识都是触碰，因为那些触碰也具有感受。所谓“所缘各异”等广说，是因为这些具有各异的所缘，这两个是所缘各异的，前一个的所缘是色，后一个的所缘是声。这两个所缘各异，后一个触碰，即缘于声的触碰所具有的感受，是从前一个触碰的因产生的，说是缘于色的因产生的，这不合道理。所谓“如何”，这是为了显示过失，即缘于不同种类的触碰所产生的感受，缘于色的相的触碰所产生的感受会缘于其他，会缘于声，因为因不齐全，所以果不会产生。当缘于色的触碰所产生的感受仅仅成为缘于色的感受时，那么后一个触碰所具有的感受就是前一个触
English
Since it has already been explained, it will not be repeated. Some say that feeling arises after contact, and this is said by the venerable Palen. The combination of the three is contact, which refers to the producer and the object produced. Feeling arises in the third moment, where the sense faculty and object are the first moment, consciousness and birth are the second moment, and the arising of feeling is the third moment. Not all consciousnesses have feeling, because there is no feeling in the second moment of consciousness. Not all consciousnesses are contact, because contact is established in the previous moment, the second moment, so in the third moment of feeling, consciousness is not contact. The feeling that exists in the later contact arises from the cause of the earlier contact. Now, the nature of contact that is spoken of in the second moment, the feeling that exists there arises from the cause of the earlier contact, it arises from the cause of the consciousness of the first moment, and what exists in others also has contact as its precursor, so all consciousnesses will have feeling. Not all consciousnesses are contact, because those contacts also have feeling. The extensive explanation of "different objects" and so on is because these have different objects, these two are different objects, the object of the former is form, and the object of the latter is sound. These two different objects, the feeling that exists in the later contact, that is, the contact that is focused on sound, arises from the cause of the earlier contact, saying that it arises from the cause that is focused on form, this is not reasonable. The word "how" is to show the fault, that is, the feeling that arises from contact that is focused on different kinds, the feeling that arises from contact that is focused on the aspect of form will be focused on others, will be focused on sound, because the cause is not complete, so the result will not arise. When the feeling that arises from contact that is focused on form becomes only the feeling that is focused on form, then the feeling that exists in the later contact is the previous con
Chinese
是说从因产生的道理。当缘于色境时，产生缘于声境的感受，这时如何能成立呢？因为果在世间是与因相符而显现的。然而，如果认为从缘于色境的触所产生的感受，虽然与缘于声境的触相同，但会缘于色境，那么，因此也可以说，与任何心相应，就会缘于与该心不同的境。也就是说，缘于声境的心会缘于其他境，即与产生色境的心，其所缘相同，这是同义词。也可以这样说，这与那相应，相似的相应就是相同的相应。如果说是由于所依相同，那么，如何成为耳根所依的，会缘于色境呢？如果问如何不会呢？因为心和心所是与所依一起，进入同一个境。因此，已经充分显示了无论感受缘于何境，都有过失。暂且，如果从缘于色境的触所产生的感受，缘于其他境，即缘于声境，那么，缘于色境的触，从体验快乐，到体验非乐非苦之间，都不会改变，因为感受和所缘是相同的，所以可以这样解释。那么，如果这样有过失，那么那时，即当缘于声境时，成为触的识是没有感受的，而缘于声境的，是先前的具有感受的识，那不是触，这样就不会有过失。不是这样的，如果先产生的具有感受的识是触，那么，由于触的缘故而有感受，就会有如前所说的过失。又为什么有些识是具有感受的，而有些不是触呢？因为因不齐全。因不齐全，是作为障碍而存在的，相似的，所有紧随其后的因都是感受的因。
English
It is reasonable to say that it arises from a cause. When one focuses on form, and a feeling that focuses on sound arises, how can this be possible? Because the result appears in the world to be consistent with the cause. However, if one assumes that the feeling arising from contact with form is similar to contact with sound, but still focuses on form, then it can also be said that whatever mind it corresponds to, it will focus on something other than that mind. That is to say, the mind that focuses on sound will focus on something other than that, that is, the object is the same as that from which the form arises, which is a synonym. It can also be said that this corresponds to that, and similar correspondence is the same correspondence. If it is said that it is because the basis is the same, then how can that which becomes the basis of the ear focus on form? If you ask how it does not change, it is because the mind and mental events enter the same object together with the basis. Therefore, it has been fully shown that no matter what feeling is focused on, there is a fault. For the time being, if the feeling arising from contact with form focuses on another object, that is, focuses on sound, then the contact with form will not change from experiencing pleasure to experiencing neither pleasure nor pain, because the feeling and the object are the same, so it can be explained in this way. Then, if there is such a fault, then at that time, that is, when focusing on sound, the consciousness that becomes contact is without feeling, and that which focuses on sound is the previous consciousness with feeling, that is not contact, so there will be no fault. It is not so, if the previously arising consciousness with feeling is contact, then because of the cause of contact there is feeling, there will be the fault as mentioned before. Also, why is it that some consciousness is with feeling, and some is not contact? Because the cause is not complete. The incomplete cause exists as an obstacle, and similarly, all the immediately following causes are the cause of feeling.
Chinese
不能够生起因缘所触的识。如果是那样，按照那种说法，以不同对境的识，由于没有统一的感受，所以生起它的不是触。如果以色为对境的眼识之后，生起仅仅以色为对境的眼识，或者意识，那是有感受的，而且先前生起的眼识也是触。如果是那样，那么“是”等等和多种地的决定就会丧失，这是因为触和感受等是以不同方式存在的缘故。地有三种，即：有寻有伺的是欲界和第一禅。无寻唯伺的是殊胜禅。无寻无伺的是从第二禅到有顶。善地是善法，不善和无记也与此相同。学地是学的无漏法。无学地是无学的无漏法。非学非无学地是有漏法。因为是心所的范畴，所以此处不提未生之法。其中哪些存在于这些地中呢？“广说”等是句子的连接成分。“哪些”是指哪些心所。“存在于所有这些地中”是指从有寻有伺地到非学非无学地之间存在的那些，就是如前所说的多种地，如感受和心等。哪些仅仅存在于善法中呢？那就是善的多种地，如信心等。哪些仅仅存在于烦恼中呢？那就是烦恼的多种地，如无明等，仅仅是如前所说的那些。“随其应理”等广说，其他一些人说，多种地等等那些，哪些存在于哪里，那些就在那里以不同方式存在，但不是全部同时存在。例如，感受虽然存在于所有地中，但想和心