Tibetan
སེམས་དྲུག་རྙེད་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་ན་ཡང་དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་དྲུག་རྙེད་དོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སླར་ལྡོག་པ་དེའི་ཚེ་འདི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྲིད་པ་བར་མར་ཉིད་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་གསུམ་སྟེ། སྐྱེས་ནས་ ཐོབ་པའི་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཐོབ་པ་སྔར་སྐྱེ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དང༌། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྤྲུལ་བའི་སེམས་ཁོ་ན་དང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཀྱིས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་སློབ་པ་རྙེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་ཡང་དྲུག་རྙེད་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་གཉིས་པ། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་ནི་དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་གཉིས་རྙེད་དེ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཀྱིས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་གང་གི་ཕྱོགས་གཅིག་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དེ་ཉིད་དང་སློབ་པའོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་ལ་སེམས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིར་བསྟན་པར་ཟད་དེ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་འགའ་ལ་ཅི་རིགས་པར་གསུམ་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་དང་པོ་མངོན་དུ་གྱུར་ན་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དེ་ཉིད་རྙེད་ལ། དངོས་གཞིའི་བསམ་གཏན་གྱིས་བསྡུས་པའི་དགེ་བའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་ན་དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དག་རྙེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་ན་གསུམ་རྙེད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གསུམ་པོ་ཅིག་ཅར་དུ་རྙེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྲིད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སློབ་པ་ལ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སློབ་པའི་སེམས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་ན་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་སློབ་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཉིད་རྙེད་དོ། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་དང་ གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་ཡང་རྙེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ནའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་འདི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་སློབ་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པས་བསྡུས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དག་རྙེད་ལ། གང་གི་ཚེ་ས་དྲུག་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གིས་གཟུགས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་སློབ་པའི་སེམས་རྣམ་པ་དང་པོ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་རྙེད་དོ། །འཕགས་པའི་ལམ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་བརྩལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྙེད་པ་འདི་ནི་སློབ་པའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །འདི་ལ་སློབ་དཔོན་ཡོན་ཏན་བློ་གྲོས་ན་རེ། སློབ་པ་ལ་བཞི། སློབ་པ་དེ་ཉིད་དང༌། འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ན་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་དང་གཟུགས་མེད་པའི་དགེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ན་སྟེ། གང་གི་ཚེ་འདི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངོས་གཞིའི་བསམ་གཏན་གྱི་ས་པའི་ལམ་གྱི་སློབ་པ་འཐོབ་པས་སློབ་པ་རྙེད་ཅེས་བྱ་ལ། འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དག་ཀྱང་ཁོ་ནའི་ཚེ་རྙེད་དོ། །ས་དྲུག་གི་འཕགས་ པའི་ལམ་གྱིས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ལ། དེའི་སློབ་མ་དཔོན་དབྱིག་བཤེས་ཡང་དོན་དེ་ཁོ་ན་དག་དེ་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེ་དག་ཁོ་ན་འདྲི་བར་བྱེད་དོ། །བཤད་པ་འདི་ནི་རིག
Chinese
谓说获得六心。若于色界行之烦恼心现前，然由不与彼等相应故，获得六心。所谓“于色界行三种”者，谓广生起者，即于何时，从无色界还退堕至色界之时，于彼时，此于色界行之中有，于中有之自性，与相续连接之烦恼心，无疑有于色界行三种，生而 获得之善心与烦恼心，及由获得先有生故，无覆无记之化生心，及于欲界行之无覆无记之化生心唯一，及由已坏失故，由色界行之心，从阿罗汉性已坏失者，由不与彼相应故，获得无色界行之烦恼心及有学心。如是，于色界行之烦恼心，亦谓说获得六心。第二十二品。于无色界行之烦恼心，则由不与彼等相应故，获得二心，由已坏失故，由无色界行之心，从阿罗汉性已坏失者，与彼之一分现前之烦恼心，及有学心。所谓于色界行之善心有三心者，所谓于善心者，仅为总说，于色界行之某善心，随其所应而获得三种。如何耶？暂且，若于色界行之善心最初现前，则由不与彼相应故，获得彼色界行之善心。若实际之静虑所摄之善心现前，则由不与彼等相应故，获得欲界及色界行之无覆无记之化生心等。如是，若于色界行之善心现前，则谓说获得三种。所谓三种一时获得者，是不可能的。所谓于有学有四者，谓广生起者，即有学之心，苦法智忍之心现前，则由不与彼相应故，有学苦法智忍之蕴之义。
English
It is said that six minds are obtained. If the afflictive mind that operates in the form realm manifests, then by not being associated with them, six minds are obtained. The so-called "three that operate in the form realm" means that which arises extensively. That is, when one regresses from the formless realm to the form realm, at that time, this existence that operates in the form realm, the afflictive mind that connects the intermediate state, undoubtedly has three that operate in the form realm: the virtuous mind obtained from birth, the afflictive mind, and the unconditioned mind of emanation, because the attainment of prior birth exists, as well as the unconditioned mind of emanation that operates in the desire realm alone, and because of complete deterioration, the mind that operates in the form realm deteriorates from the state of an Arhat, and by not being associated with that, the afflictive mind that operates in the formless realm and the mind of a learner are obtained. Thus, it is said that six minds are also obtained for the afflictive mind that operates in the form realm. Chapter 22. For the afflictive mind that operates in the formless realm, two minds are obtained by not being associated with them, because of complete deterioration, the mind that operates in the formless realm deteriorates from the state of an Arhat, and the afflictive mind of which one part manifests, and the mind of a learner. As for the virtuous mind that operates in the form realm, it is said to have three minds. The so-called "for the virtuous mind" is merely a general statement. For some virtuous minds that operate in the form realm, three are obtained as appropriate. How so? For example, if the first virtuous mind that operates in the form realm manifests, then by not being associated with it, that virtuous mind that operates in the form realm is obtained. If the virtuous mind included in the actual meditative concentration manifests, then by not being associated with them, the unconditioned minds of emanation that operate in the desire realm and the form realm are obtained. Thus, it is said that if the virtuous mind that operates in the form realm manifests, then three are obtained. It is not possible to obtain the three simultaneously. The so-called "four for a learner" means that which arises extensively. That is, if the mind of a learner, the mind of forbearance that knows the Dharma of suffering, manifests, then by not being associated with it, the meaning of the aggregates of the forbearance that knows the Dharma of suffering for a learner.
Chinese
哦沃（地名）本身即是证得。于欲界和色界中行持的无覆无记法，以及于无色界中行持的善法也证得。何时证得呢？以圣道使欲界和色界脱离贪欲之时。如何证得呢？何时以这无能胜的下品圣道使欲界脱离贪欲，彼时学者的心，由九种解脱道所摄持而现前时，与它们不相应，从而证得于欲界和色界中行持的无覆无记的化生心。何时以第六地的圣道中的任何一个使色界脱离贪欲，彼时学者的第一种心现前时，与它不相应，以获得过去和未来的方式，证得于无色界中行持的善心。说“圣道”是为了遣除有漏心，因为这个证得被说是学者的心现前。对此，导师功德慧说：学者有四种，学者本身，以及以圣道使欲界和色界脱离贪欲时，于欲界和色界中行持的无覆无记法，以及无色界的善法，这是怎样的呢？因此宣说，以圣道使欲界和色界脱离贪欲时，即何时以这无能胜的下品圣道使欲界脱离贪欲，彼时九种解脱道中的任何一种，即是获得正行禅定下品道的学者，因此称为证得学者。于欲界和色界中行持的无覆无记的化生心，也仅仅在那时证得。以六地的圣道使色界脱离贪欲时，九种解脱道中的任何一种，即是证得于无色界中行持的善法，这样说。他的弟子导师持慧也仅仅询问那些意义，那些词语和文字。这个解释是合理的。
English
Obo (place name) itself is the attainment. The unobscured and unindicated dharmas that are practiced in the desire and form realms, as well as the virtuous dharmas that are practiced in the formless realm, are also attained. When are they attained? When the noble path causes the desire and form realms to be free from desire. How are they attained? When this invincible inferior noble path causes the desire realm to be free from desire, at that time, when the mind of the learner, which is encompassed by the nine paths of liberation, manifests, and is not associated with them, then the unobscured and unindicated emanation minds that are practiced in the desire and form realms are attained. When any one of the noble paths of the sixth ground causes the form realm to be free from desire, at that time, when the first mind of the learner manifests, and is not associated with it, in the manner of obtaining the past and future, the virtuous mind that is practiced in the formless realm is attained. The mention of "noble path" is to dispel the contaminated mind, because this attainment is said to be the manifestation of the learner's mind. On this, the teacher Guna-mati says: There are four types of learners: the learner himself, and when the noble path causes the desire and form realms to be free from desire, the unobscured and unindicated dharmas that are practiced in the desire and form realms, and the virtuous dharmas of the formless realm. What is this like? Therefore, it is declared that when the noble path causes the desire and form realms to be free from desire, that is, when this invincible inferior noble path causes the desire realm to be free from desire, at that time, any one of the nine paths of liberation, which is the learner who obtains the inferior path of the actual dhyana, is therefore called the attainment of the learner. The unobscured and unindicated emanation minds that are practiced in the desire and form realms are also attained only at that time. When the noble path of the six grounds causes the form realm to be free from desire, any one of the nine paths of liberation is the attainment of the virtuous dharmas that are practiced in the formless realm, so it is said. His disciple, the teacher Dhrti-mitra, also asks only about those meanings, those words, and those letters. This explanation is reasonable.