Tibetan
ན་ཏོ། །ཕུང་པོ་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་དང༌། ཁམས་ཀྱི་དོན་ཅི་ཡིན་པ་འདི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྤུངས་དང་སྐྱེ་སྒོ་རིགས་ཀྱི་དོན། །ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམས་ཡིན། །སྤུངས་པའི་དོན་ནི་ཕུང་པོའི་དོན་ཏོ། །སྐྱེ་བའི་སྒོའི་དོན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དོན་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་དོན་ནི་ཁམས་ཀྱི་དོན་ཏོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟོན་པར་མཛད་ཅེ་ན། གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། རྨོངས་དབང་དང་རྣམ་གསུམ་གྱི་ཕྱིར། །ཕུང་པོ་ལ་སོགས་གསུམ་བསྟན་ཏོ། །གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །སེམས་ཅན་རྨོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཕྱིར་ཏེ། ཁ་ཅིག་ནི་རིལ་པོས་བདག་ཏུ་འཛིན་པས་སེམས་ལས་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་རྨོངས་སོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གཟུགས་ཉིད་ལའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གཟུགས་དང་སེམས་གཉི་ག་ལའོ། །དབང་པོ་དག་ཀྱང་གསུམ་སྟེ། དབང་པོ་རྣོན་པོ་དང༌། འབྲིང་དང༌། རྟུལ་པོའི་ཕྱིར་རོ། །དད་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གཞུང་བསྡུས་པ་དང༌། བར་མ་དང༌། རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཕུང་པོ་དང༌། སྐྱེ་ མཆེད་དང༌། ཁམས་གསུམ་བསྟན་པ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཞན་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་གཅིག་ཏུ་བྱས་ལ། ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དག་ནི་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཕུང་པོར་བྱས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། རྩོད་པའི་རྩ་བདག་དང་ནི། །འཁོར་བའི་རྒྱུ་ཕྱིར་རིམ་གྱི་ཕྱིར། །སེམས་འབྱུང་དག་ལས་ཚོར་བ་དང༌། །འདུ་ཤེས་ལོགས་ཤིག་ཕུང་པོར་བསྟན། །རྩོད་པའི་རྩ་བ་དག་ནི་གཉིས་ཏེ། འདོད་པ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པའོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དག་སྟེ། ཚོར་བ་རོ་མྱང་བའི་དབང་གིས་འདོད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་དང༌། འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དབང་གིས་ལྟ་བ་རྣམས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཁོར་བའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡང་དེ་དག་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བ་ལ་ཞེན་པ་དང༌། འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པས་ནི་འཁོར་རོ། །གང་ཡང་ཕུང་པོའི་གོ་རིམས་ཀྱི་རྒྱུའོ། །གནས་སྟོན་པའི་གོ་རིམས་ཀྱི་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་ཡང་འདི་གཉིས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཕུང་པོར་བྱས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་ཉིད་དུ་བཤད་པར་བྱའོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་དང༌། ཁམས་དག་ཏུ་ནི་འདུས་མ་བྱས་བཤད་ལ། ཕུང་པོ་དག་ཏུ་ནི་འདུས་མ་བྱས་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་དག་ཏུ་འདུས་མ་བྱས། །དོན་དུ་མི་རུང་ཕྱིར་མ་བཤད། །དེ་ཕུང་པོ་དག་གི་ནང་དུ་བརྗོད་ན
Chinese
礼敬！现在要讲述蕴、处、界的意义是什么：聚集和生门是种类的意义，蕴、处、界就是这些。聚集的意义是蕴的意义，生门的意义是处的意义，种类的意义是界的意义。再问，为什么薄伽梵以蕴等的方式显示三种法类呢？是为了调伏所化众生，因为有愚昧和三种根器的缘故，所以宣说了蕴等三种法类。“三”的意思就是三种法类。因为众生愚昧有三种，一些人执著于总体的我，对心所生起的法类感到愚昧；一些人则对色法本身感到愚昧；一些人则对色法和心法两者都感到愚昧。根器也有三种，即根器敏锐、中等和迟钝。信心也有三种，即对简略的教义、中等的教义和广大的教义有信心，这些与蕴、处、界三种法类的宣说顺序相对应。再问，为什么其他的心所法都归为行蕴一类，而受和想却单独作为蕴呢？回答说：因为是诤讼的根本和轮回的因，以及次第的缘故，在心所法中，受和想被单独列为蕴。诤讼的根本有两种，即对欲的过分贪执。这二者的主要原因是受和想，因为受以品尝滋味的方式导致对欲的显着贪执，而想则以颠倒的方式转变为各种见解。轮回的主要原因也是它们，因为对受的贪执和颠倒的想导致轮回。这也是蕴的次第的原因，以及宣说处所的次第的原因，因此要知道这二者被单独列为蕴，这将在后面进行解释。再问，为什么在处和界中宣说了无为法，而在蕴中却没有呢？在蕴中没有宣说无为法，因为没有实际意义，如果在蕴中宣说
English
Homage! Now, let us explain the meaning of the aggregates, sources, and elements: gathering and the gate of birth are the meanings of types; the aggregates, sources, and elements are these. The meaning of gathering is the meaning of aggregates; the meaning of the gate of birth is the meaning of sources; the meaning of types is the meaning of elements. Furthermore, why did the Bhagavan reveal the three aspects through the aggregates and so forth? It is for the sake of taming sentient beings, because of ignorance and the three faculties. Therefore, the three, such as the aggregates, were taught. 'Three' means three aspects. It is because sentient beings are ignorant in three ways: some are ignorant of the mind-born phenomena because they grasp at the whole as self; some are ignorant of form itself; and some are ignorant of both form and mind. The faculties are also three: sharp, middling, and dull faculties. Faith also has three aspects: faith in concise teachings, intermediate teachings, and extensive teachings. These correspond to the order in which the aggregates, sources, and elements are taught. Furthermore, why are other mind-born phenomena made into one aggregate, the aggregate of formations, while feeling and perception are made into separate aggregates? It is said: Because they are the root of strife, the cause of samsara, and for the sake of order, feeling and perception are shown as separate aggregates from among the mind-born phenomena. The roots of strife are two: excessive attachment to desire. The main causes of these two are feeling and perception, respectively. Because feeling, through the power of tasting, leads to manifest attachment to desire, and perception, through the power of perversion, transforms into various views. The main cause of samsara is also these, because attachment to feeling and perverted perception cause samsara. It is also the cause of the order of the aggregates, and the cause of the order of showing the place. Therefore, it should be understood that these two are made into separate aggregates, which will be explained later. Furthermore, why is the unconditioned taught in the sources and elements, but not in the aggregates? The unconditioned is not taught in the aggregates because it is not practically useful. If it were spoken of within the aggregates,
Tibetan
། རེ་ཞིག་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན་ཞིང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡང་མ་ཡིན་པས་དོན་དུ་མི་རུང་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་དུ་བསྡུ་བ་ནི་མི་ནུས་སོ། །དོན་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དྲུག་པ་བརྗོད་པར་ཡང་ག་ལ་ནུས་ཏེ། སྤུངས་པའི་དོན་ནི་ཕུང་པོ་ཞེས་བཤད་ན། འདུས་མ་བྱས་ནི་སྤུངས་པའི་དོན་དུ་མི་འཐད་དོ། །ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དངོས་པོ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་ལ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང༌། རྣམ་པར་བྱང་བའི་དངོས་པོ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ན། འདུས་མ་བྱས་ནི་དོན་དུ་མི་རུང་པའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཏུ་རྣམ་པར་མ་བཞག་གོ །ཕུང་པོའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་དག་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རིམ་ནི་རགས་དང་ཀུན་ཉོན་མོངས། །སྣོད་སོགས་ཁམས་ཀྱི་དོན་ལས་སོ། །གཟུགས་ནི་ཐམས་ཅད་པས་རགས་པ་དང་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ ཡིན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཚོར་བ་ནི་རྒྱུ་བ་རགས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ངའི་ཀླད་པ་ལ་ཚོར་རོ། །ངའི་ཀླད་པ་ཕྱེད་ལ་ཚོར་རོ། །ཞེས་བརྗོད་དོ། །འདུ་ཤེས་ནི་གཉིས་པས་ཆེས་རགས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་བས་ནི་འདུ་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་གང་ཆེས་རགས་པ་དེ་སྔར་བཤད་དོ། །ཡང་ན་ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་གྱི་འཁོར་བ་ན་སྐྱེས་པ་དང༌། བུད་མེད་དག་གཟུགས་ལ་ཕན་ཚུན་མངོན་པར་དགའ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ཚོར་བའི་རོ་མྱང་བ་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆགས་པ་དེ་ཡང་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་དག་གིས་སོ། །སེམས་དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པས་ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པའི་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་སྣོད་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱིས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ནི་སྣོད་དང༌། ཟས་དང༌། ཚོད་མ་དང༌། བྱེད་པ་པོ་དང༌། ཟབ་པོ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའོ། །ཡང་ན་ཁམས་ལས་ཏེ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གཟུགས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ། །ཚོར་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་བསམ་གཏན་རྣམས་སོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་མོ། །འདུ་བྱེད་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའོ། །དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པས་འདི་དག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་དག་སྟེ། ཕུང་པོའི་གོ་རིམས་ནི་ཞིང་དང་ས་བོན་ལྟ་བུའི་གོ་རིམས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ལྔ་ཁོ་ན་སྟེ་མི་ཉུང་མི་མང་ངོ༌། །དེ་བས་ན་དེ་དག་ནི་ཆེས་རགས་པ་དང༌། ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུའི
Chinese
暫且，它不是色，甚至也不是識，因此在意義上是不適用的。因此，不可能將其歸納於其中。由於在意義上不適用，又怎麼可能說第六蘊呢？因為積聚之義被稱為蘊，未積聚者與積聚之義不相符。此外，為了了知一切煩惱之事物，故稱之為取蘊；又為了了知一切煩惱與清淨之事物，也稱之為蘊。然而，未積聚者在意義上不適用，故兩者皆非，因此未將其安立於彼等之中。蘊的安立已述說完畢。次第是粗大與一切煩惱，以及從器等界之意義而來。色是所有中最粗大且具有障礙之故。對於非色者而言，受也是粗大的流動，例如說：「我的腦袋感到疼痛，我的半個腦袋感到疼痛。」想是第二粗大的。行比識更粗大，因此先說最粗大的。或者，在無始輪迴中，男人和女人互相明顯地喜愛色，他們也執著於品嚐受的滋味。那種執著也是因為想顛倒的緣故。那種顛倒也是因為煩惱的緣故。心是完全被煩惱染污的，因此按照煩惱的次第。或者，從器等之意義而言，色等蘊就像是器、食物、調味料、作者和深奧者。或者，從界而言，欲妙以色來區分是欲界，以受來區分是禪定，以想來區分是三無色界，僅以行來區分是有頂。由於識安住於彼等之中，因此這些是識所安住之處。蘊的次第是為了顯示如田地和種子般的次第。因此，蘊只有五個，不多也不少。因此，它們是最粗大的以及煩惱之因。
English
For the moment, it is neither form nor even consciousness, therefore it is not applicable in meaning. Therefore, it is not possible to include it therein. Since it is not applicable in meaning, how could one even speak of a sixth aggregate? Because the meaning of accumulation is called an aggregate, what is unaccumulated is not compatible with the meaning of accumulation. Furthermore, in order to know the objects of all afflictions, it is called the aggregate of appropriation; and also, in order to know the objects of all afflictions and purifications, it is also called an aggregate. However, what is unaccumulated is not applicable in meaning, so it is neither of the two, therefore it is not established among them. The establishment of the aggregates has been explained. The order is coarseness and all afflictions, and from the meaning of vessel etc., of the elements. Form is the coarsest of all and is obstructive and inclusive. For those that are not form, feeling is also a coarse flow, for example, one says, "My head feels pain, half of my head feels pain." Perception is the second coarsest. Formation is coarser than consciousness, therefore what is coarsest is spoken of first. Or, in beginningless samsara, men and women clearly delight in form with each other, and they are also attached to tasting the flavor of feeling. That attachment is also because of the perverted perception. That perversion is also because of the afflictions. The mind is completely defiled by afflictions, therefore according to the order of afflictions. Or, from the meaning of vessel etc., the aggregates such as form are like a vessel, food, seasoning, agent, and something profound. Or, from the elements, the qualities of desire differentiated by form are the desire realm, differentiated by feeling are the meditations, differentiated by perception are the three formless realms, differentiated only by formation is the peak of existence. Since consciousness abides in them, these are the places where consciousness abides. The order of the aggregates is to show the order like a field and seed. Therefore, there are only five aggregates, neither more nor less. Therefore, they are the coarsest and the cause of afflictions.