Tibetan
པར་ལྡན་པའི་རྒྱུའི་བྱ་བ་བྱེད་དེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་བྱེད་དོ། །སྐྱེ་ཚེ་ལ། གསུམ་སྟེ། སྐྱེ་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་སྟེ། དེར་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང༌། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང༌། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་རྣམས་བྱ་བ་བྱེད་དེ། རེ་ཞིག་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་དེ་ལྟའོ། །དེ་ལས་གཞན་ པའི་རྐྱེན་གཉིས་དེ་ལས་བཟློག་པའོ། །བྱེད་པའི་ཚུལ་གང་གིས་རྒྱུའི་རྐྱེན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཤད་པ་དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དང༌། དམིགས་པའི་རྐྱེན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་གོ་སྐབས་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་ཚེ་བྱ་བ་བྱེད་ལ། དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་ད་ལྟར་གྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་ཀྱིས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་འགག་པའི་ཚེའོ། །བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྒྲིབ་པའི་ངོ་བོར་གནས་པ་འདི་ནི་དེ་ཉིད་བྱེད་དོ། །རྐྱེན་རྣམས་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཡང་ཆོས་གང་ཞིག་རྐྱེན་དུ་ཞིག་གིས་བསྐྱེད་ཅེ་ན། བཞི་ཡིས་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས། །དེ་ལ་འདི་དག་གི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་རྒྱུ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་དོ། །དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྔ་མ་གཞན་གྱིས་པར་མཆོད་པ་རྣམས་སོ། །དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཡུལ་ལྔ་དང༌། ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། །བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། །གསུམ་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང༌། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་གཉིས་ནི་དམིགས་པར་བྱེད་པ་མེད་པས་དམིགས་པའི་རྐྱེན་མེད་དོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ནི་མཚུངས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་སྔར་འབྱུང་བ་རྣམས་སོ། །དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པའོ། །བདག་པོའི་རྐྱེན་འདི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་དག་གི་སེམས་ཀྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་སྐྱེ་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པ་ནི་ཡིན་གྱི་སེམས་སྐྱེ་བ་ལ་བགེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ནི་གཉིས་པོ་དག་ལས་སྐྱེ། །གཞན་མི་ལྡན་པ་དང༌། གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྒྱུ་དང་བདག་པོའི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེའོ། །ཇི་སྐད་དུ་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བའི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་ཕྱུག་དང་སྐྱེས་བུ་དང་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་གཅིག་པུ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་འདི་ལ་གཏན་ཚིགས་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དབང་ཕྱུག་སོགས་མིན་རིམ་སོགས་ཀྱིས། །གལ་ཏེ་དབང་ཕྱུག་གམ་གཞན་ཡང་རུང་བ་རྒྱུ་གཅིག་ པུ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དངོས་པོ་རྣམས་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་ཡང་མཐོང་སྟེ། དེ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སོགས་པ་སྨོས་པ་ནི་མི་དམིགས་པ་དང༌། རྒྱུ་མེད་པ་མི་སྣང་བ་དང༌། རིགས་སྣ་ཚོགས་དུ་མའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ནི་གཉིས་པོ་དག་ལས་སྐྱེས། །གང་དེ་སྐད་དུ་བཤད་དེ་ཐལ་བ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་རྒྱུ་འབྱུང་བ་རྣམ་གཉིས་སོ། །འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་གཉིས་ལས་སོ། །འབྱུང་ལས་གྱུར་པ་རྣམ་པ་ལྔ། །འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་འབྱུང་བ་རྣམས་རྣམ་པ་ལྔས་རྒྱུ་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྐྱེད་པ་དང༌། རྟེན་པ་དང༌། གནས་པ་དང༌། སྟོན་པ་དང༌། འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ། །ཡང་ན་རྣམ་པ་ལྔ་ཐ་དད་པ་ནི་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་དེ་དག་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་པའི་རྒྱུ་ནི་སྐྱེས་ནས་འབྱུང་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སློབ་དཔོན་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་པ་བཞིན་ནོ། །གནས་པའི་རྒྱུ་ནི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རི་མོའི་རྩིག་པ་བཞིན་ནོ། །སྟོན་པའི་རྒྱུ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བ་དང༌། འགྱུར་བ་དང༌། བརྟེན་པ་དང༌། གནས་པ་དང༌། འཕེལ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །འབྱུང་འགྱུར་རྣམ་གསུམ་ཕན་ཚུན་དུ། །རྒྱུ་ཡིན་ཏེ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང༌། སྐལ་པ་མཉམ་པ་དང༌། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུས་སོ། །བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་གནས་པས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་བགྲང་ངོ༌། །དེ་ལ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་ལུས་དང༌། ངག་གི་ལས་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཡོངས་སུ་འཇུག་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་དུ་སྟེ། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ནི་སྔར་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་འོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མིག་ལ་སོགས་པའོ། །འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་དེ་རྣམས་གཅིག །འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ནི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་འབའ་ཞིག་བྱེད་དེ། ལུས་དང་ངག་ གི་ལས་གང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱུང་བ་རྣམས་སོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་བྱེ་བྲག་མེད་པར་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དུ་བཤད་ཀྱི། སེམས་གང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སེམས་གང་འབྱུང་བ་ངེས་པར་ནི་མ་བཤད་པས། ད་ནི་དེ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་མདོར་བསྡུ་ན། སེམས་ནི་བཅུ་གཉིས་སོ།། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདོད་ཡིད་དགེ་དང་མི་དགེ་དང༌། །བསྒྲིབས་པ་དང་ནི་མ་བསྒྲིབས་པ། །འདོད་པའི་ཁམས་དག་ན་ནི་སེམས་བཞི་སྟེ། དགེ་བ་དང༌། མི་དགེ་བ་དང༌། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང༌། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན། མི་དགེ་བའི་ལས་གཞན། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དག་ན་མི་དགེ་བ་ནི་མེད་ཀྱི་གསུམ་ཡོད་དོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ན་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་སོ། །ཟག་མེད་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་པ་དང༌། མི་སློབ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་སེམས་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ། འདོད་སེམས་དགེ་བ་ལས་སེམས་དགུ། །དེ་མ་ཐག་ཏུའོ་ཞེས་ཕྱིས་འཆད་དོ། །འདོད་པའི་ཁམས་དག་གི་དགེ་བའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སེམས་དགུ་འབྱུང་སྟེ། རང་གི་ས་པ་བཞི་དང༌། སློབ་པ་དང༌། མི་སློབ་པ་དང༌། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་གཉིས་ཏེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་དགེ་བ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་བསྒྲིབས་པའོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉིད་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་བསྒྲིབས་པ་ཉིད་དོ། །ཤིན་ཏུ་རིང་བའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་པས་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་གནས་དང༌། རྣམ་པ་དང༌། དམིགས་པ་དང༌། གཉེན་པོའི་རིང་བ་ཉིད་ཀྱིས་རིང་ངོ༌། །དེ་ནི་བརྒྱད་པོ་ཉིད་ལས་སོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དགེ་བའི་སེམས་དེ་ནི་རང་གིས་པ་བཞི་དང༌། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་གཉིས་ལས་ཏེ། ལྡང་བའི་ཚེ་དགེ་བ་དང༌། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་གཟིར་བ་ས་འོག་མའི་དགེ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲིབས་པ་དང༌། ལྡང་བའི་ཚེ་སློབ་པ་དང༌། མི་སློབ་པ་ལས་ཏེ། སེམས་བརྒྱད་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་ངོ༌། །མི་དགེ་བ་ནི་བཅུ་པོ་དག་ལས་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་མ་གཏོགས་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སེམས་ཐམས་ཅ
Chinese
具有作用的俱生因，那两者的作用是对俱生果起作用。生时有三种：所谓生时，是指趋向于产生的未来。在那里，等起因、遍行因、异熟因都起作用。暂时来说，因的缘就是这样。除此之外的两种缘与此相反。以何种方式将因的缘说成两种，与此相反的就是等无间缘和所缘缘，应当了知。等无间缘是为了开辟机会，所以在产生时起作用。所缘缘是现在的（当下）心和心所二者所执持的，所以在灭时起作用。增上缘是在一切时处都无有障碍的自性而存在的，这即是增上缘。缘以及作用已经讲述完毕。再有，什么法由几个缘所生呢？四者，心和心所。对于这些来说，它们的因缘就是五种因。等无间缘是先前被其他心和心所供养的那些。所缘缘是随其应是的五境和一切法。增上缘是除了自己的自性之外的一切法。三种，二种等至。灭尽等至和无想定这二者，因为没有所缘，所以没有所缘缘。这二者的因缘是两种因，即俱生因是生等。等起因是先前产生的相似的善法。等无间缘是与等至的心相似的具有者。增上缘如前。因为从那些等至的心的现行生起，所以是心的等无间缘，但因为对心的产生有障碍，所以不是等无间缘。其他从二者生。其他不相应和色法是从因和增上缘所生。如所说，事物是因和
English
The co-existent cause that has an effect, the function of those two is to act on the co-existent result. There are three times of arising: the so-called time of arising refers to the future that tends towards arising. There, the equalizing cause, the pervasive cause, and the ripening cause all function. For the time being, the condition of the cause is like that. The other two conditions are the opposite of this. In what way are the conditions of the cause said to be two kinds, and the opposite of this is the immediately preceding condition and the objective condition, which should be known. The immediately preceding condition is to open up opportunities, so it functions at the time of arising. The objective condition is held by the present (immediate) mind and mental factors, so it functions at the time of cessation. The dominant condition is that which exists in the nature of being unobstructed at all times, and this is the dominant condition. The conditions and their functions have been explained. Furthermore, what dharma is produced by several conditions? Four, mind and mental factors. For these, their causal condition is the five causes. The immediately preceding condition is those that were previously offered by other minds and mental factors. The objective condition is, as appropriate, the five objects and all dharmas. The dominant condition is all dharmas except for one's own nature. Three, two attainments. The cessation attainment and the non-conceptual attainment, because they have no object, have no objective condition. The causal condition of these two is two kinds of cause, namely, the co-existent cause is arising and so on. The equalizing cause is the similar virtuous dharmas that arose earlier. The immediately preceding condition is the one who possesses the mind of attainment in a similar way. The dominant condition is the same as before. Because it arises from the manifestation of the mind of those attainments, it is the immediately preceding condition of the mind, but because it obstructs the arising of the mind, it is not the immediately preceding condition. Others arise from the two. Other non-associated and form dharmas arise from the cause and the dominant condition. As it is said, things are cause and
Chinese
如果有人问，对于由因缘所生的所有众生，说自在天、神我和主宰等不是唯一的因，这有什么理由呢？以自在天等非独因，次第等故（如果自在天或者其他什么作为唯一的因存在，那么所有的众生应该同时产生。然而，事物是次第产生的，因此，世界的原因不是自在天等）。提到“等”是为了表明无所见、无因、不可见以及多种多样的原因等等。其他是从二者而生。如果有人问，既然这样说了，那么灰烬怎么会是诸蕴的因缘呢？它的因是二种蕴，即蕴的因的意思，从俱生和等分二者而来。从蕴转变有五种方式。对于从蕴转变的事物，蕴以五种方式作为因：即生起、依赖、安住、显现和增长。这些也是作用的因。或者，五种不同的方式是：生起的因是因为从它们而生；依赖的因是因为出生后与出现相一致，就像依赖老师等一样；安住的因是因为成为所依赖之处，就像绘画的墙壁一样；显现的因是因为是不间断的因；增长的因是因为是增长的原因。这样，它们就被显示为生起、变化、依赖、安住和增长的因。蕴变三种互为因，即俱生因、等分因和异熟因。作用因是无差别的存在，因此不计数一切。其中，俱生因是身体和语言的行为完全随顺于心，它们相互之间，作为因的色不是其他的。等分因是先前产生的一切都是等分的。异熟因是身体和语言的异熟。
English
If someone asks, what is the reason for saying that for all beings born from causes and conditions, the Isvara, the Self, and the Lord, etc., are not the sole cause? Because Isvara, etc., are not the sole cause, and because of the sequence, etc. (If Isvara or something else existed as the sole cause, then all beings should arise simultaneously. However, things are seen to arise sequentially, therefore, the cause of the world is not Isvara, etc.). The mention of "etc." is to indicate the unseen, the causeless, the invisible, and the various diverse causes, etc. Others are born from the two. If someone asks, since it is said that way, how can ashes be the cause and condition of the aggregates? Its cause is two kinds of aggregates, meaning the cause of the aggregates, coming from both co-emergent and equal division. There are five ways of transformation from the aggregates. For things transformed from the aggregates, the aggregates act as the cause in five ways: namely, arising, depending, abiding, manifesting, and increasing. These are also the cause of action. Or, the five different ways are: the cause of arising is because they arise from them; the cause of depending is because after being born, they are consistent with appearance, just like depending on a teacher, etc.; the cause of abiding is because they become the place of dependence, just like the wall of a painting; the cause of manifesting is because it is the uninterrupted cause; the cause of increasing is because it is the reason for increase. Thus, they are shown to be the cause of arising, changing, depending, abiding, and increasing. The three aggregates of transformation are mutually causes, namely, the co-emergent cause, the equal division cause, and the ripening cause. The acting cause is the undifferentiated existence, therefore, everything is not counted. Among them, the co-emergent cause is the actions of body and speech completely following the mind, they are mutually, the form that is the cause is not other. The equal division cause is that everything previously produced is of equal division. The ripening cause is the ripening of body and speech.
Chinese
成熟是眼等。对于诸蕴，彼等是一。对于诸蕴，由诸蕴所变的色，仅仅是成熟之因，即身语之业，何者成熟，即是诸蕴。心与心所，无有差别地说为等无间缘，然未曾确定地说何心之后必生何心。现在就来说明它，首先作一简略归纳，心有十二种。如何有十二种呢？答：欲意善与不善，染污与非染污。在欲界中有四种心，即善心、不善心、有覆无记心、无覆无记心。在色界和无色界中，没有不善业。在色界中有三种心，即没有不善心，但有三种心。在无色界中也是如此。这十种心是具有烦恼的心。所谓二种无漏心，即有学心和无学心。这样一来，它们就变成了十二种心。其中，从欲界善心生起九种心。之后将解释“是等无间”。在欲界中的善心之后，会生起九种心，即自地四种心，有学心和无学心，以及色界中的两种心，即入定时是善心，以及结生时是有覆心。在无色界中，行蕴结生时也是有覆心。因为非常遥远，所以不是善心。因为欲界与无色界在处所、形相、所缘和对治上都非常遥远。那就是从这八种心生起的。在欲界中行蕴的善心，是从自地四种心以及无色界中的两种心生起的，即出定时是善心，以及被有烦恼的等持所逼迫，依赖下地善心而生起的有覆心。出定时从有学心和无学心生起，即在八种心之后生起。不善心是从十种心中除了有学心和无学心之外生起的。在欲界中结生时，一切色界和无色界的心