Tibetan
།གཉིས་པ་ལ་གསུམ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་ཆོས་ཤེས་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང་གསུམ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །གོང་མ་ཡི། བཞི་ལ་རེ་རེ་འཕེལ་དང་ལྡན། །དེ་ཡན་ཆད་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་ལ་ནི་དེ་ལ་ཤེས་པ་རེ་རེ་འཕེལ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་འཕེལ་ལ། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་རྣམས་འཕེལ་བས། དེ་ལྟར་ན་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་ཤེས་པ་བདུན་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ལྷག་པར་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པར་རིག་ པར་བྱའོ། །ཡང་གནས་སྐབས་གང་དག་ཏུ་ཤེས་པ་དུ་དག་ཅིག་གི་ཐོབ་པ་སྐྱེ་ཞེ་ན། མཐོང་ལ་བཟོད་པ་ཡེ་ཤེས་རྣམས། །ཇི་ལྟར་སྐྱེས་པའི་མ་འོངས་འཐོབ། །མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བཟོད་པ་འམ་ཤེས་པ་གང་དང་གང་སྐྱེས་པ་དེའི་རིགས་ཅན་མ་འོངས་པ་དེའི་རྣམ་པ་བཞི་ཁོ་ནའི་ཐོབ་པ་སྐྱེའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཤེས་པ་རིས་མཐུན་པའི་རྣམ་པ་ཁོ་ནའི་ཐོབ་པ་སྐྱེ་ཞེ་ན། རིགས་རྣམས་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱང༌། རྗེས་གསུམ་དག་ལ། མཐོང་བའི་ལམ་དེ་ཉིད་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་གསུམ་དག་ལ་ཐོབ་པ་སྐྱེའོ། །བདེན་པ་ཟད་པར་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཤེས་པ་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྗེས་ཞེས་བྱ། །དེ་ཉིད་ཕྱིར་དེ་ནི་བདེན་པ་རེ་རེ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་ཐོབ་པ་མི་སྐྱེ་ཞེ་ན། ལམ་གྱི་བདེ་བ་ནི་སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང༌། ཟད་པར་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་རིལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང༌། ཀུན་འབྱུང་སྤང་བར་བྱ་བ་དང༌། འགོག་པ་ལ་མངོན་དུ་བྱ་བར་མི་ནུས་ཀྱི་ལམ་ནི་ཟད་པར་བསྒོམ་པར་མི་ནུས་པར་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་མི་སྐྱེའོ། །ཇི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ལས་ཐོབ་པ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དེ། རེས་འགའ་ཞིག་ན་མངོན་དུ་བྱེད་དམ་ཞེ་ན། ནམ་ཡང་མི་བྱེད་དེ། གཅིག་ཏུ། དེ་ནི་མི་སྐྱེའི་ཆོས་ཅན་ཡིན། །ཇི་ལྟར་ན་དེའི་ཐོབ་པ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། མ་ཐོབ་པ་ལས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་དུ་བའི་ཤེས་པ་དེའི་ཐོབ་པ་སྐྱེ་ཞེ་ན། རང་དང་འོག་ས། མཐོང་བའི་ལམ་ས་གང་པའི་ཡིན། །ས་དེ་བ་དང་ས་འོག་མ་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་ཐོབ་པ་སྐྱེ་སྟེ་གལ་ཏེ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པ་དང༌། འདོད་པ་ན་སྤྱོང་པ་དང༌། ས་གཉིས་པའི་ཐོབ་པ་སྐྱེ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ན་ནི། ས་བདུན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་ཐོབ་པ་སྐྱེ་བའི་བར་དུའོ། །ཡང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་དུ་དག་ཅིག་ཡིན་ཞེ་ན། འགོག་ པའི་མཐའ། འགོག་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཐ་མ་སྟེ། ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་ལྷག་མ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཆར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དེ་ནི། རང་བདེན་རྣམ་པ། བདེན་པ་གང་ཞིག་མངོན་པར་རྟོགས་ནས་ཐོབ་པ་དེ་ནི་བདེན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡིན་ལ། དེའི་རྣམ་པའོ་ཞེས་སྨོས་པས་དེའི་དམིགས་པ་ཡང་བདེན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྩལ་བདག་ཉིད། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །འཁོར་དང་བཅས་པར་སྨོས་ན་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་དང་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །ཆགས་བཅས་བཅུ་དྲུག་པ་ལས་དྲུག །འཐོབ་པ་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་བཅུ་དྲུག་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ། ལམ་ཤེས་པ་དང་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་གཉིས་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་དང༌། མ་འོངས་པ་དྲུག་གི་ནི་ཐོབ་པ་སྐྱེའོ། །འདོད་ལ་ཆགས་དང་བྲལ་ལ་བདུན། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་བདུན་པ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་ཐོབ་པ་ཡང་སྐྱེའོ། །དེ་ཡི་གོང་མ་སྒོམ་ལམ་ལ། །འདོད་ཆགས་བཅས་པས་བདུན་འཐོབ་པོ། །སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ལས་གོང་མ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྦྱོར་བ་དང་བར་ཆད་མེད་པ་དང། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང༌། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་དང༌། ཀུན་འབྱུང་བ་དང༌། འགོག་པ་དང༌། ལམ་དང༌། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང༌། ཤེས་པ་བདུན་གྱི་ཐོབ་པ་སྐྱེ་ལ། གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་ན་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་ཞིག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ས་བདུན་ལས་རྒྱལ་མངོན་ཤེས་དང༌། །མི་གཡོ་ཐོབ་དང་སྤེལ་བསྒོམས་པའི། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དག་དང༌། །གོང་མའི་སྒྲོལ་བའི་ལམ་ བརྒྱད་ལའང༌། །ཤེས་པ་བདུན་གྱི་ཐོབ་པ་སྐྱེའོ། །ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། ས་བདུན་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་གསུམ་དག་ཡིན་ལ། དེ་དག་ལས་རྒྱལ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སློབ་པས་བདུན་པོ་དེ་དག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང༌། མི་གཡོ་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དང༌། བསམ་གཏན་སྤེལ་མར་བསྒོམས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ཤེས་པ་བདུན་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཐོབ་པ་སྐྱེ་ལ། གལ་ཏེ་བསྒོམ་པའི་ལམ་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ན་ནི། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་དང་ཆོས་ཤེས་པ་གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །མི་གཡོ་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་ཐོབ་པ་མི་སྐྱེ་སྟེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་བདུན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ས་བདུན་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཀྱང་གོང་མ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་བརྒྱད་པ་དག་ལ་ནི། ཆོས་ཤེས་པ་དང༌། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་དང༌། ཀུན་འབྱུང་དང༌། འགོག་པ་དང༌། ལམ་དང༌། ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་རྣམས་དང༌། ཤེས་པ་བདུན་གྱི་ཐོབ་པ་སྐྱེའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་ཐོབ་པ་ནི་མི་སྐྱེ་སྟེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་དང༌། འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །སློབ་པ་སྤྱོང་བའི་གྲོལ་བ་ལ། །ཤེས་པ་དྲུག་གམ་བདུན་ཐོ་བའམ། །སློབ་པ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དབང་པོ་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལ་ནི། ཆོས་ཤེས་པ་དང༌། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་དང༌། ཀུན་འབྱུང་དང༌། འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་རྣམས་དང༌། ཤེས་པ་དྲུག་གི་ཐོབ་པ་སྐྱེའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་བསྣན་ཏེ་ཤེས་པ་བདུན་གྱི་ཐོབ་པ་སྐྱེའོ། །འམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཁ་ཅིག་ན་རེ་གཉི་ག་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་ཐོབ་
Chinese
二者分为三类。对于苦谛生起法智，则会具备世俗智、法智和苦智这三种智慧。前一种情况，在四刹那中，每一刹那都会增加一种智慧。也就是说，在前四个刹那，要了解每刹那都会增加一种智慧，即对于苦谛生起随念智，则会增长随念智；而对于集谛、灭谛和道谛生起法智，也会增长法智。如此一来，对于道谛生起法智，则会具备七种智慧。如果是有离欲者，那么在任何情况下，都要知道他会特别具备了解他人心智的能力。 进一步说，在哪些情况下会产生多少种智慧的获得呢？对于见道位的忍位和智位，如同它们产生一样，也会获得未来之获得。也就是说，在见道位所产生的忍位或智位，会获得与它们同类的四种未来之获得。为什么在见道位只会产生与智慧同类的获得呢？因为没有获得其他的种类。 对于见道位，也会在苦集灭三谛的随念智上产生世俗智的获得。因为没有完全证悟真谛，所以在法智上不会产生获得。因此，这被称为“现观之后”。正因为如此，它被称为“现观之后”，因为在证悟每一个真谛之后，都会产生获得。为什么在道谛的随念智上不会产生获得呢？因为道的安乐不是先前世间道所证悟的，而且没有完全证悟。苦谛需要完全了解，集谛需要断除，灭谛需要现证，但道谛不能完全修习，因为现观没有边际，因此不会产生现观之后所产生的获得。 那么，现观之后所产生的世俗智，是否会偶尔显现呢？不会，任何时候都不会显现，因为它是不会产生的法。那么，如何才能获得它呢？从没有获得中获得。那么，多少种智慧的获得呢？
English
The second is divided into three categories. For the arising of Dharma-knowledge of suffering, one will possess three types of wisdom: conventional knowledge, Dharma-knowledge, and knowledge of suffering. In the former case, in four moments, each moment will increase one type of wisdom. That is to say, in the first four moments, one should understand that each moment will increase one type of wisdom, i.e., for the arising of subsequent knowledge of suffering, subsequent knowledge will increase; and for the arising of Dharma-knowledge of the origin, cessation, and path, Dharma-knowledge will also increase. In this way, for the arising of Dharma-knowledge of the path, one will possess seven types of wisdom. If one is free from desire, then in any case, one should know that they will especially possess the ability to understand the minds of others. Furthermore, in which situations will the attainment of how many types of wisdom arise? For the forbearance and knowledge of the seeing path, just as they arise, so too will the future attainment be obtained. That is to say, the forbearance or knowledge that arises on the seeing path will obtain the attainment of only the four types of their kind in the future. Why does only the attainment of the same kind of wisdom arise on the seeing path? Because other kinds are not obtained. For the seeing path, the attainment of conventional knowledge will also arise on the subsequent knowledge of the three truths of suffering, origin, and cessation. Because the truth is not fully realized, attainment will not arise on Dharma-knowledge. Therefore, this is called "after realization." It is called "after realization" because attainment arises after realizing each truth. Why does attainment not arise on the subsequent knowledge of the path? Because the bliss of the path is not realized by the previous worldly path, and it is not fully realized. Suffering needs to be fully understood, origin needs to be abandoned, cessation needs to be realized, but the path cannot be fully cultivated because realization has no limit, therefore the attainment that arises after realization does not arise. Then, does the conventional knowledge that arises after realization occasionally manifest? No, it never manifests, because it is a Dharma that does not arise. Then, how can its attainment arise? From not having obtained it, one obtains it. Then, how many kinds of wisdom are attained?
Chinese
如果生起获得，自己和下地，是见道的哪个地？是那个地和下地的世俗智的获得生起，如果是不退转地，则是不退转地，以及欲界的受和第二地的获得生起，同样如果是第四禅的见道，则是直到第七地的世俗智的获得生起。又，念住有多少种呢？灭的边际，灭的现观的世俗智也是，那是最后的念住，是法念住。如果一个被完全考察，剩余的则是全部四种念住，这样成立。从现观之后获得的世俗智，是自证相。现观哪个谛之后获得的，那就是那个谛的相，说了“它的相”就表示它的对境也是那个谛。那是为了获得见道。赐予自性，是说“从加行生起”的同义词。如果说是具有眷属，则是欲界和色界中所行的四蕴和五蕴的自性。具有贪欲的十六者中之六，连接说“获得生起”，如果是不离贪欲者，则在十六者道后智中，道智和道后智二者是现在生起的，法智和后智，以及苦、集、灭、道智，未来六者的获得生起。对欲界有贪欲和离贪欲则有七。如果对欲界离贪欲，则也生起第七者他心智的获得。它的上地修道，具有贪欲者获得七。从十六刹那以上的修道来说，只要没有从欲界离贪欲，那么在加行和无间，以及解脱和殊胜道的一切中，法智和后智，以及苦、集、灭、道，世俗智和七智的获得生起，如果是有漏的修道，则……
English
If attainment arises, which level of the path of seeing is it for oneself and the lower levels? It is the attainment of the conventional wisdom of that level and the lower levels. If it is a non-regressive level, then it is the non-regressive level, as well as the feeling in the desire realm and the attainment of the second level. Similarly, if it is the path of seeing of the fourth dhyana, then it is until the attainment of the conventional wisdom of the seventh level arises. Furthermore, how many kinds of mindfulness are there? The limit of cessation, the conventional wisdom of the realization of cessation is also the last mindfulness, which is the dharma mindfulness. If one is completely examined, the remainder is all four mindfulnesses, thus it is established. The conventional wisdom attained after realization is the self-validating aspect. Whichever truth is realized and then attained, that is the aspect of that truth, and saying "its aspect" indicates that its object is also that truth. That is because of attaining the path of seeing. Giving self-nature is a synonym for saying "arising from practice." If it is said to be with retinue, then it is the nature of the four and five aggregates that operate in the desire and form realms. Six out of the sixteen with attachment, connect and say "attainment arises." If one is not separated from attachment, then in the sixteenth path of subsequent knowledge, the path of knowledge and the path of subsequent knowledge are both presently arising, and the dharma knowledge and subsequent knowledge, as well as the knowledge of suffering, origin, cessation, and path, the attainment of the six future ones arises. Seven for those with and without attachment to desire. If one is separated from attachment to desire, then the attainment of the seventh, the knowledge of others' minds, also arises. Its upper level is the path of cultivation, and those with attachment attain seven. From the sixteenth moment onwards on the path of cultivation, as long as one is not separated from attachment to desire, then in all of the practice and non-interruption, as well as liberation and the superior path, the attainment of the dharma knowledge and subsequent knowledge, as well as suffering, origin, cessation, and path, conventional wisdom and the seven knowledges arises. If it is the mundane path of cultivation, then...