Tibetan
མ་པ་དང༌། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་བལྟའོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྣམས་ནི་ས་འོག་མ་ངག་ལ་རགས་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་ལེན་པ་དང༌། རྩིག་པ་སྟུག་པོ་ལྟ་བུར་རྣམ་པར་ལྟ་སྟེ། མ་ཞི་བ་དང༌། རྩོལ་བ་ཆེན་པོས་འབད་དགོས་པའི་ཕྱིར་རགས་པའོ། །གྱ་ནོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང༌། གནས་ངན་ལེན་པ་རབ་ཏུ་མང་བས་མི་མཐུན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལེན་པའོ། །རྩིག་པ་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལས་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྩིག་པ་སྟུག་པོ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཞི་བ་དང་གྱ་ནོམ་པ་དང༌། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་དག་ཡིན་ནོ། །ཞར་ལས་འོངས་པ་རྫོགས་སོ།། །།དཀྱུས་མ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཟད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཅི་ཞིག་སྐྱེ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་མི་གཡོ་ཟད་ཤེས་ལས། །མི་སྐྱེ་བློ་གྲོས། གལ་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པ་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། །དེ་ལ་ཟད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེའོ། །འོ་ན་མིན་ན། ཟད་ཤེས་པ་ནི་མི་སློབ་ལྟ། །འོན་ཏེ་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ཞིག་མ་ཡིན་ན་ནི་ཟད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཟད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དམ་མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེའོ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་མི་སྐྱེའོ།། ཅི་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ལ། དེ་མི་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དགྲ་བཅོམ་ཐམས་ཅད་ལ། །མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་ཡང་རེས་འགའ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་སྐྱེ་ལ། རེས་འགའ་ནི་མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེའོ། །དེ་ལྟར་ན་འབྲས་བུ་བཞིར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། དགེ་སྦྱོང་དྲི་མ་མེད་པའི་ལམ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་ནི་སྐྱེ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་དགེ་སྦྱོང་དུ་འགྱུར་ཏེ། མདོ་ལས་ཀྱང༌། འདིས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྒྱས་པར་རྒ་ཤིར་འགྱུར་བའི་བར་རྣམ་པ་དུ་མ་ཞི་བར་བྱས་པས་དགེ་སྦྱོང་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དགེ་སྦྱོང་དེའི། འབྲས་བུ་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས། །དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་མདོ་ལས་བཞིར་གསུངས་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེ་དེ་དག་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དགུའོ། །དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། གྲོལ་ལམ་ཟད་པ་རྣམས་དང་བཅས། །མཐོང
Chinese
以及，觀看決定生起之相。無間道是於下語粗糙，以及領受痛苦，以及觀看如厚牆一般，由於不寂靜，以及必須以大勤精進努力，故為粗糙。由於非為豐饒，以及領受惡趣極多故成不和合，故為領受痛苦。如牆決定不生起一般，由彼即是。由彼不決定生起之故，如厚牆一般。彼等之反面即是寂靜和豐饒，以及決定生起之相。順便而來者圓滿。應當宣說共同之義，何者於盡智之後生起耶？若從不動盡智，生起不生智慧。若阿羅漢是不動之法者，則於彼盡智之後生起不生之智慧。若非如是耶？盡智者如無學見。若非不動之法者，則於盡智之後生起盡智本身或無學之正見。由於有完全退失之故，不生之智慧則不生。何者是不動之法者們，彼唯是不生耶？彼於一切阿羅漢，不動之法者有時生起不生之智慧本身，有時生起無學之正見。如是所說之四果是何者之果耶？是沙門之果。何者是沙門之果耶？沙門無垢之道。無漏之道是生起之義。以彼如實寂滅煩惱之門而成為沙門，經中亦云：以此使罪惡不善之法增長至老死之間諸多寂滅，故名沙門。又沙門彼之，果有為無為。沙門之果是有為和無為，彼等亦於經中說為四，然彼等是八十九。彼等又是何者耶？解脫道與盡滅等俱，見
English
And, to contemplate the aspect of definitely arising. The paths of immediate consequence are coarse because they are coarse in the lower speech, and because they take suffering, and because they are seen as like a thick wall, because they are not tranquil, and because one must strive with great effort. Because they are not abundant, and because they take very many bad states, they become discordant, therefore they take suffering. Just as a wall definitely does not arise, so it is by that. Because it does not definitely arise from that, it is like a thick wall. The opposite of those is the aspect of tranquility and abundance, and definite arising. What came incidentally is complete. The common meaning should be stated: What arises after the knowledge of exhaustion? If from the unmoving knowledge of exhaustion, arises the wisdom of non-arising. If an Arhat is of the nature of immovability, then after that knowledge of exhaustion arises the wisdom of non-arising. If it is not so? The knower of exhaustion is like the non-learner's view. But if he is not of the nature of immovability, then after the knowledge of exhaustion arises the knowledge of exhaustion itself or the correct view of the non-learner. Because there is complete deterioration, the wisdom of non-arising does not arise. What about those who are of the nature of immovability? Is it only non-arising? That, for all Arhats, those of the nature of immovability, sometimes the wisdom of non-arising itself arises, and sometimes the correct view of the non-learner arises. Thus, what is said to be the four fruits, whose fruit is it? It is the fruit of a renunciate. What is called the fruit of a renunciate? The path of the renunciate, without defilement. The path without outflows is said to arise. By that, one becomes a renunciate through the door of truly pacifying afflictions, and it is also said in the sutra: 'By this, one has pacified in various ways the sins and non-virtuous dharmas that increase until old age and death, therefore it is called a renunciate.' Also, the fruit of that renunciate is conditioned and unconditioned. The fruit of a renunciate is the conditioned and the unconditioned, and although those are said to be four in the sutra, nevertheless those are eighty-nine. What are those? The path of liberation together with all the exhausted ones, the seeing
Tibetan
་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་བརྒྱད་དང༌། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་བརྒྱད་དོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་ མོངས་པ་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ས་དགུ་དག་ལ་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དགུ་དགུ་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ། དེ་སྙེད་ཀྱི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྣམས་ནི་དགེ་སྦྱོང་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྣམས་ནི། དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་འདུས་བྱས་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་སྤངས་པ་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་འདུས་བྱས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དགུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཁ་བསྐང་བར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེ་ན། མི་དགོས་ཏེ་གལ་ཏེ་ཡང་འབྲས་བུ་ནི་ཕལ་ཆེ་མོད་ཀྱི། འབྲས་བུ་བཞིར་རྣམ་གཞག་པ་ནི། །རྒྱུ་ལྔ་དག་ནི་ཡོད་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྤོང་བའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་གང་དག་ལ་རྒྱུ་ལྔ་ཡོད་པ་དེ་ལ་འབྲས་བུར་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་གྲག་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། འབྲས་ལ་སྔ་མ་བཏང་བ་དང༌། །ལམ་གཞན་ཐོབ་དང་ཟད་བསྡོམས་དང༌། །ཡེ་ཤེས་བརྒྱད་པོ་ཐོབ་པ་དང༌། །རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་བསྒོམས་པའོ། །ལམ་སྔ་མ་བཏང་བ་དང༌། སྔོན་མ་ཐོབ་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་ནི་ཞུགས་པའི་ལམ་བཏང་བ་དང༌། འབྲས་བུའི་ལམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤངས་པ་བསྡོམས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོབ་པ་གཅིག་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡེ་ཤེས་བརྒྱད་པོ་ཅིག་ཅར་དུ་ཐོབ་པ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་དང༌། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དག་གི་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་བསྒོམས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ། རྒྱུ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་འབྲས་བུ་བཞིར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་འབྲས་བུའོ་ཅོག་ལ་ཡོད་དོ། །གལ་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་འབའ་ཞིག་དགེ་སྦྱོང་ཡིན་ན། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་གཉིས་ཇི་ལྟར་ན། དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུར་རུང་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཐོབ་འདྲེས་དང༌། །ཟག་མེད་ཐོབ་པ་འཛིན་ཕྱིར་འབྲས། །ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའམ། ཕྱིར་མ་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དེ་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འབྲས་བུ་སྤོང་བ་འབའ་ཞིག་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་འབྲས་བུ་སྤངས་པ་ཡང་དེར་བསྲེ་བར་བྱ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་དེའི་འབྲས་བུར་བསྡུས་པ་གཅིག་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ མོད་ལས་
Chinese
为了断除以见断除的烦恼，有八个无间道和八个解脱道。为了断除以修断除的烦恼，在九地中的每一地上，都要断除九种烦恼。因此，有相应数量的无间道和解脱道。其中，无间道是沙门，而解脱道，因为是与其原因相符且能产生士夫果的果，所以是沙门的有为果。断除这些烦恼是沙门的有为果。这样一来，它们就变成了八十九个。如果这样，是否需要补充佛所说的话呢？不需要，即使果大部分是这样，但果被安立为四种，是因为有五种原因。据说，世尊在断除道的哪个阶段有五种原因，就在那个阶段安立为果。这五种原因是什么呢？果的舍弃前道，获得其他道和灭尽总集，获得八种智慧，修习十六种行相。舍弃前道，获得先前未获得的道，是因为舍弃了入流道，获得了果道。总集断除，是因为获得了所有获得物中的一个。同时获得八种智慧，是法智和类智的缘故。修习十六种行相，是指无常等。这五种原因存在于所有安立为四果的果中。如果只有无漏道才是沙门，那么以世间道获得的两种果如何能成为沙门果呢？因为世间道的获得混合，并且执持无漏道的获得，所以是果。一来果或不来果，不仅仅是以世间道断除果，而是应该将见道断除的果也混合在其中，因为所有获得物都聚集在一个果中。因为这两个原因，
English
In order to abandon the afflictions to be abandoned by seeing, there are eight uninterrupted paths and eight liberation paths. In order to abandon the afflictions to be abandoned by meditation, on each of the nine grounds, nine kinds of afflictions must be abandoned. Therefore, there are corresponding numbers of uninterrupted paths and liberation paths. Among them, the uninterrupted paths are Śrāmaṇas, and the liberation paths, because they are fruits that conform to their cause and can produce the fruit of a person, are the conditioned fruits of Śrāmaṇas. Abandoning these afflictions is the conditioned fruit of Śrāmaṇas. In this way, they become eighty-nine. If so, is it necessary to supplement the words spoken by the Buddha? No, even if the fruit is mostly like this, the fruit is established as four because there are five reasons. It is said that the Blessed One establishes as fruit in whatever stage of the path of abandonment there are five reasons. What are these five reasons? Abandoning the previous path of the fruit, obtaining other paths and the total collection of cessation, obtaining the eight wisdoms, and meditating on the sixteen aspects. Abandoning the previous path and obtaining the path that was not previously obtained is because the path of entering the stream is abandoned and the path of the fruit is obtained. The total collection of abandonment is because one obtains one of all the obtained objects. Obtaining the eight wisdoms simultaneously is due to the knowledge of the Dharma and the knowledge of the subsequent. Meditating on the sixteen aspects refers to impermanence and so on. These five reasons exist in all the fruits that are established as the four fruits. If only the unpolluted path is Śrāmaṇa, then how can the two fruits obtained by the worldly path be Śrāmaṇa fruits? Because the attainment of the worldly path is mixed and holds the attainment of the unpolluted path, it is a fruit. The fruit of once-returner or non-returner is not only the abandonment of the fruit by the worldly path, but the fruit abandoned by the path of seeing should also be mixed in it, because all the obtained objects are gathered in one fruit. Because of these two reasons,