Tibetan
ས་པའི་བཟོད་པ་དང༌། འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་སྐྱེ་ལ། འགོག་པ་ལྷག་མ་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་སྐྱེའོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཉེན་པོ་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང༌། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་སྐྱེ་ལ་ལམ་ལྷག་མ་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ལྟར་བདེན་པ་མངོན་རྟོགས་ལ། །སེམས་དེ་བཅུ་དྲུག །དེ་ལྟར་ནི་རིམ་པ་དེས་ན་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དེ་ནི་སེམས་བཅུ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །སྡེ་པ་གཞན་གང་དག་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཅིག་གོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟར་ན། དེ་དག་གི་བསམ་པ་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། བྱེ་བྲག་མེད་པ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་ན་ནི་དེ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གང་ཞེ་ན། མཐོང་དམིགས་བྱ་བ་ཞེས་བྱའོ། །མཐོང་བའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། །དམིགས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། །བྱ་བའི་མངོན་པར་ རྟོགས་པ་ནི་མི་ལྡན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པས་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བ་ན་དེའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྤང་བ་དང་མངོན་དུ་བྱ་བ་དང་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཀུན་འབྱུང་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱ་བའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་གལ་ཏེ་བདེན་པ་རྣམས་མཐོང་བས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཅིག་གོ་ཞེས་སྨྲ་ན་ནི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་མི་རིགས་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སེམས་བཅུ་དྲུག་པར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ། དེ་ནི་ཆོས་མཆོག་དང་ས་གཅིག །ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ས་གང་ཡིན་པ་སེམས་བཅུ་དྲུག་པ་དེ་དག་ཀྱང་ས་དེ་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ས་དྲུག་པའོ་ཞེས་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་བཟོད་པ་ལས་ཤེས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། བཟོད་དང་ཤེས་པ་རིམ་བཞིན་དུ། །བར་ཆད་མེད་དང་རྣམ་གྲོལ་ལམ། ཉོན་མོངས་པའི་རྙེད་པ་རྣམ་པར་གཅོད་བའི་བར་དུ་བཅད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་རྣམས་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པའི་རྙེད་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་དང༌། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་བའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་གཉི་གར་ཡང་འགྱུར་རོ། །གཉིས་ཀྱིས་ནི་རིམ་བཞིན་དུ་རྐུན་པོ་ཕྱུང་བ་དང་སྒོ་འཕར་བཅད་པ་བཞིན་ནོ། །ཅི་སེམས་བཅུ་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་བདེན་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མ་མཐོང་མཐོང་བ་མཐོང་བའི་ལམ། །དེར་ནི་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔའོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་བར་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདེན་པ་མ་མཐོང་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཅུ་དྲུག་པ་ལ་ནི་སྔོན་མ་མཐོང་བ་བལྟ་བར་བྱ་བ་ནི་མེད་ཀྱི་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་གོམས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་དེས་ཀྱང་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་བའི་བཟོད་པ་མ་མཐོང་བ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། བདེན་པའི་ཕྱིར་བསམ་གྱི། སྐད་ཅིག་མ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་མ་མཐོང་བར་བདེན་པ་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ཆད་བ་གཅིག་མ་བརྡས་པས་ཞིང་མ་བརྡས་ པ་མ་ཡིན་བ་བཞིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་བདུན་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ཞེ་ན། མཐོང་བའི་ལམ་ལ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བདེན་པ་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་མ་རྫོགས་བས་དེའི་བར་མ་གྱུར་བ་དེ་དག་ཀྱང་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བའི་ལམ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་ཇི་ལྟར་ན་འཕགས་བའི་ལམ་སྐྱེས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ། དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་དེ་དག་ཏུ། །དད་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་བར། །རིག་པར་བྱ་སྟེ། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དེ་དག་ལ་གནས་བ་ནི་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དབང་བོ་རྣོན་བོ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ། །དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ན་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ། །དེ་འདི་ལ་ཡོད་པས་ན་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཅན་ཏེ། སྔོན་གཞན་ལ་ཡིད་ཆེས་པས་དོན་གྱིས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡང་སྔོན་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཉིས་ནི། བསྒོམ་པས་སྤང་བྱ་མ་སྤངས་པ། །འབྲས་བུ་དང་པོ་ལ་ཞུགས་པ། །འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་ཡིན་པས་ན་འབྲས་བུ་དང་བོ་སྟེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ནི་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དད་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དེ་དག་ཉིད་གལ་ཏེ་སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི
Chinese
地的忍位和，于灭谛生起法智，于剩余的灭谛也生起类智忍和类智。于欲界中所行之苦谛的对治道上，生起法智忍和于道上生起法智，于剩余的道上，也生起类智忍和类智，如是于现证真谛时，心有十六。如是次第地，真谛的现证即成为十六心。其他宗派若说真谛的现证为一，则应考察彼等之想法，无差别即称为现证。若加以区别，则有三种，何者为三？即见、境、作业。见之现证，即无漏智慧之真谛的现证。境之现证，即与其相应者之现证。作业之现证，即与不相应之戒律及生等之现证。见苦谛时，其现证有三种，为断除、现前、修习之故。集谛等乃作业之现证。若彼等说以见谛现证真谛时，现证为一，则因种类不同，故如是说不合理。如是所说之现证十六心，即是法最胜与地一。何者为法之最胜地，即十六心者亦是彼地，彼等即是第六地，如是先前已说讫。又为何必定由忍位生起智位耶？何以故？忍与智次第地，无间与解脱故。因不能阻断断除烦恼之获得，故忍位乃无间道。因从烦恼之获得中解脱者之离系获得，及俱生之故，智位乃解脱道，故必定成为二者。二者次第地如盗贼被驱逐与
English
And the patience of the earth, and the knowledge of the Dharma arises in cessation, and in the remaining cessation, the patience of subsequent knowledge and subsequent knowledge also arise. On the path that is the antidote to the suffering experienced in desire, the patience of the knowledge of the Dharma arises, and the knowledge of the Dharma arises on the path, and on the remaining path, the patience of subsequent knowledge and subsequent knowledge also arise. Thus, in the realization of the truth, there are sixteen minds. Thus, in that order, the realization of the truths becomes sixteen minds. If other schools say that the realization of the truths is one, then their thoughts should be examined. Non-differentiation is called realization. If differentiated, there are three types: what are they? They are seeing, object, and action. The realization of seeing is the realization of the truths of the wisdom of non-outflow. The realization of the object is the realization of those that are concordant with it. The realization of action is the realization by means of non-concordant discipline and birth, etc. When seeing the truth of suffering, there are three types of its realization, for the sake of abandonment, manifestation, and cultivation. The origin, etc., is the realization of action. If they say that when realizing the truths by seeing, the realization is one, then it is unreasonable to say so because of the difference in types. Thus, the sixteen minds of realization that have been spoken of are the supreme Dharma and one ground. Whatever is the supreme ground of the Dharma, those sixteen minds are also that ground, and they are the sixth ground, as has been said before. And why is it that knowledge necessarily arises from patience? Why? Patience and knowledge are in order, uninterrupted and liberated. Because the attainment of cutting off the acquisition of afflictions cannot be interrupted, patience is the uninterrupted path. Because of the separation attainment of those who are liberated from the acquisition of afflictions, and because of the co-emergence, knowledge is the path of liberation, so it necessarily becomes both. The two are in order, like a thief being driven out and
Chinese
就像砍伐树木一样。如果说十六个心识全部都能见到真谛，所以是见道，那么，回答说：不是的。怎么说呢？未见而见是见道，那里有十五个刹那。从苦法智忍开始，到道类智忍之间的十五个刹那，就是见道。为什么呢？因为能见到未见的真谛。第十六个刹那，因为没有先前未见的需要观察，而是要串习已经见到的，所以是修道。那么，它难道不是也见到了道类智忍所未见的吗？就真谛而言是可以这样认为的，但就刹那而言则不然。没有见到一个刹那，就不会见到真谛，比如没有砍伐一棵树木，就不能说是没有砍伐树木一样。为什么七种智慧是见道呢？因为它们能圆满见道，因为没有圆满见到一切真谛，所以在未圆满之间的那些也都是见道。见道和修道如何生起已经说完了。现在要像解释圣道生起之人的分类那样来解释，因此，像这样所说的见道的自性是十五个刹那，在那样的利根和钝根中，应当理解为信随法行。安住于钝根的是信随行，利根者是法随行。信随行是信随行，因为他具有信随行，所以是信随行者，因为先前相信他人，所以随顺其意义。同样，法随行也是因为先前自己随顺了经部等法的意义。这二者是：未断修所断，入于第一果。因为是果实中的第一个，所以是第一果，即入流果。因为这是所要获得的果实中的第一个。如果信随行和法随行先前是世间
English
It is like cutting down trees. If it is said that all sixteen moments of consciousness can see the truth, so it is the path of seeing, then, the answer is: No. How so? Not seeing and seeing is the path of seeing, there are fifteen moments there. The fifteen moments from the moment of suffering dharma knowledge forbearance to the moment of path subsequent knowledge forbearance are the path of seeing. Why? Because it can see the unseen truth. In the sixteenth moment, because there is no need to observe what was previously unseen, but to familiarize oneself with what has already been seen, so it is the path of cultivation. Then, doesn't it also see what the path subsequent knowledge forbearance has not seen? In terms of truth, it can be considered so, but not in terms of moments. Not seeing a moment, one will not see the truth, just like not cutting down a tree, one cannot say that one has not cut down a tree. Why are the seven knowledges the path of seeing? Because they can perfect the path of seeing, because not all truths have been perfectly seen, so those in between the imperfect are also the path of seeing. How the path of seeing and the path of cultivation arise has already been said. Now, we must explain it like explaining the classification of people who have arisen on the noble path, therefore, like this, the nature of the path of seeing that has been said is fifteen moments, in those sharp and dull faculties, it should be understood as faith-follower and dharma-follower. Abiding in the dull faculties is called faith-follower, the sharp faculties are dharma-follower. Faith-follower is faith-follower, because he has faith-follower, so he is a faith-follower, because he previously believed in others, so he follows their meaning. Similarly, the dharma-follower is also because he himself previously followed the meaning of the dharma such as the sutras. These two are: have not abandoned what is to be abandoned by cultivation, enter the first fruit. Because it is the first of the fruits, it is the first fruit, that is, the fruit of stream-enterer. Because this is the first of all the fruits to be obtained. If the faith-follower and the dharma-follower were previously worldly