Tibetan
། །ཐ་མ་གསུམ་རྣམ་གསུམ། དེ་ལ་བག་ལ་ཉལ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་དང༌། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བ་དང༌། དེའི་འཐོབ་པ་འཁོར་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའོ། །ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དང༌། ངན་སོང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀྱང་འཕགས་པའི་ལམ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་གཞན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བསྡུ་ན། ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་མཐོང་སྤང་མིན། །གཟུགས་མིན་དྲུག་པས་མ་སྐྱེས་མིན། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཆུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ལ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཡང་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ནི་གཟུགས་ཡིན་ན་བདེན་པ་རྣམས་ལོག་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་དེ་ཡང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དྲུག་པ་ལས་མ་སྐྱེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་དྲུག་པ་ཞེས་བྱ། དེ་ལས་གཞན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་དྲུག་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དབང་པོ་ལྔ་ལས་སྐྱེས་པའོ། །གང་དེ་ཡང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མེད་དོ། །ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ནི་དུ། ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་དུ་ཞིག་ཅེ་ན། མིག་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཕྱོགས་ནི། །ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པ་བརྒྱད། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བ་ལྔ་རྣམས་དང༌། འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང༌། སློབ་པ་དང༌། མི་སློབ་པའི་ལྟ་བ་སྟེ། རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྟ་བའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་མཛོད་ཀྱི་གནས་ལྔ་པ་ནས་བཤད་པར་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དགེ་བའོ། །སློབ་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ལྟ་བ་ནི་སློབ་པའིའོ། །མི་སློབ་པ་ནི་མི་སློབ་པའིའོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པ་ལྡན་པ་འབའ་ཞིག་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། རྣམ་ཤེས་ལྔ་དང་མཚུངས་སྐྱེས་བློ། །ངེས་རྟོག་མེད་ཕྱིར་ལྟ་མ་ཡིན། །ངེས་པར་རྟོག་པ་ནི་ལྟ་བ་སྟེ་ངེས་པར་སེམས་ པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་ནི་དེ་ལམ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་ནི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་མིག་ཀྱང་ངེས་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཉིད་ན་ཇི་ལྟ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་དོན་གྱིས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། མིག་ནི་གཟུགས་རྣམས་ལྟ། གལ་ཏེ་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་ན། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་དང་ལྡན་པ་ན་ཡང་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མིག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ལྟ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར། བརྟེན་བཅས། གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་དེའི་ཚེ་མཐོང་གི་གཞན་དག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་མིག་དེ་ཉིད་ལ་གནས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་གནས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་ངོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱ་མི་ནུས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ཕྱིར་རེ་ལྡེས་བར་ཆོད་པ། །མི་མཐོང༌། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་བ་ཡིན་ན་དེ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། རེ་ལྡེ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་པས། རེ་ལྡེ་ལ་སོགས་པས་བསྒྲིབས་པ་ལ་ཡང་མཐོང་བ་ཞིག་ན་མི་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པའི་མིག་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་གི་དེ་ལ་གནས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་མིག་གཅིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་ལྟའམ་འོན་ཏེ་གཉི་གས་ཤེ་ན། འདི་ལ་ངེས་པ་མེད་དེ། མིག་ནི་གཉི་གས་མཐོང་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཤེ་ན། གསལ་བར་མཐོང་ཕྱིར། འདི་ལྟར་གཉི་ག་ཕྱེ་ན་རབ་ཏུ་གསལ་བར་མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མིག་གཉི་གས་ཀྱང་མཐོང་ངོ༌། །ཡང་ཇི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཡུལ་དང་ཕྲད་ནས་སམ་འོན་ཏེ་མ་ཕྲད་པར་ཞེ་ན། མིག་དང་ནི། ཡིད་དང་རྣ་བ་མ་ཕྲད་ཡུལ། །ལྷག་མ་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས། །ཞེས་བྱ་བ། གསུམ་གཞན། ཡུལ་དང་ཕྲད་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །ཡང་ཅི་མིག་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་གིས་རང་གི་ཚད་དང་མཉམ་པའི་དོན་ལ་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་བཞིན་དུ་མྱུར་བར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རི་ལ་སོགས་པ་འཛིན་ཏམ། འོན་ཏེ་མཉམ་པ་དང་མི་མཉམ་པ་ཞིག་ལ་འཛིན་ཅེ་ན། རེ་ཞིག་གང་དག་ཡུལ་དང་ཕྲད་པར་བཤད་པ་དེ་དག་གིས་ནི། སྣ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱིས་ནི། །ཡུལ་ནི་མཉམ་པར་འཛིན་པར་འདོད། །དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱིས་ཡུལ་ གྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་དང༌། ཕྲད་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་དོ། །མིག་དང་རྣ་བ་གཉིས་ནི་མ་ངེས་ཏེ་རེས་འགའ་སྐྲའི་རྩེ་མོ་མཐོང་ན་ནི་ཆུང་ངོ༌། །རེས་འགའ
Chinese
三类中的最后三类。其中，八十八种随眠，以及与其同时生起者，以及它们的获得（及其）眷属，这些都是见道所断的。其余的有漏法是修道所断的。无漏法不是所断的。 如果有人问：异生性，以及恶趣的身语业，也因为与圣道相违，难道没有其他是见道所断的吗？答：它们不是见道所断的。这样归纳：非烦恼非见断，非色六未生。 不是烦恼的，见道所断的连一点点也没有。善根完全断绝以及离欲者，也因为具有这些，异生性不是烦恼，而是无记。如果承认苦法智忍也是异生性，则会太过分。也不是色法，因为如果身语业是色法，就不会颠倒地执著诸谛。因此，它们也不是见道所断的。也不是从第六（意根）所生的，意根称为第六。从其他所生的，不是从第六所生的，即从五根所生的。这些也不是见道所断的。十八界中，什么是见，什么不是见呢？眼界和法界的一部分是见。那是什么呢？回答说：有八种。坏聚见等五见，以及世间正见，有学和无学的见。这八种是法界的见。其余的不是见。其中，坏聚见等将在《俱舍论》第五品中解释。世间正见是与意识相应，是有漏的善慧。有学的无漏见是有学的。无学的是无学的。又为什么唯独与意识相应的才称为世间见呢？因为什么？与五识相
English
The last three of the three categories. Among them, the eighty-eight latent tendencies, as well as those that arise simultaneously with them, and their attainment (and) retinue, these are to be abandoned by seeing. The remaining contaminated dharmas are to be abandoned by meditation. The uncontaminated dharmas are not to be abandoned. If someone asks: Is there not something else to be abandoned by seeing, since the nature of ordinary beings, as well as the physical and verbal actions of the lower realms, are also contrary to the noble path? Answer: They are not to be abandoned by seeing. Thus, to summarize: Not afflicted, not abandoned by seeing, not form, not born from the sixth. That which is not afflicted, there is not even a little that is to be abandoned by seeing. Those who have completely severed the roots of virtue and those who are free from desire, also because they possess these, the nature of ordinary beings is not afflicted, but is indeterminate. If one were to admit that the forbearance of knowing the Dharma of suffering is also the nature of ordinary beings, it would be too extreme. It is also not form, because if physical and verbal actions were form, one would not wrongly conceive of the truths. Therefore, they are also not to be abandoned by seeing. It is also not born from the sixth (mental faculty), the mental faculty is called the sixth. That which is born from other than that is not born from the sixth, that is, born from the five faculties. These are also not to be abandoned by seeing. Among the eighteen elements, what is seeing and what is not seeing? The eye element and a portion of the Dharma element are seeing. What are they? It is said: There are eight kinds. The five views, such as the view of the aggregates, as well as worldly correct view, the view of learners, and the view of non-learners. These eight are the views of the Dharma element. The rest are not views. Among them, the view of the aggregates, etc., will be explained in the fifth chapter of the Treasury of Knowledge. Worldly correct view is that which is associated with consciousness, it is wholesome wisdom with outflows. The uncontaminated view of learners is that of learners. That of non-learners is that of non-learners. Again, why is it that only that which is associated with consciousness is called worldly view? Because of what? Associated with the five consciousnesses
Chinese
由俱生智所生之慧。因无决定分别故非为观。决定分别乃是观，即是定入于心。与识同时生起之智慧，是其道，因此，它不是观。现在，即使眼也确实没有决定分别，那又如何是观呢？以观看色之义故。何以故？眼观看诸色。如果眼能见色，那么当与其它识相结合时，也能见到吗？并非所有的眼都能看，就像这样，具足依凭。当与识相结合之时才能见，其它的则不能。即使那样，难道是安住于眼本身的识在见吗？不能确定地说安住于其上的识在见。为什么呢？因为被障翳所隔绝，则不见。如果识能见，那么它应是无碍的。因为对于障翳等也是无碍的。如果被障翳等遮蔽也能见，那就不应不见了。因此，是具足依凭的眼本身在见，而不是安住于其上的识在见。是一只眼看诸色，还是两只眼看呢？对此没有定论。如何得知眼是两只眼在看呢？因为看得清楚。就像这样，如果两只眼都睁开，就能看得非常清楚，因此，也是两只眼在看。又，眼等这些是如何与境相遇的呢？是相遇还是不相遇呢？眼与，意与耳不遇境。其余鼻与舌与身，名为三余，是与境相遇之语。又，眼等这些，对于与其自身量相等的物体，如同火轮一般迅速进入，因此能抓住山等吗？还是抓住相等与不相等的物体呢？暂时，对于那些已说是与境相遇的，鼻等三者，认为与境相等而抓住。感官的微尘有多少，就以那么多的境之微尘，相遇后产生识。眼和耳二者是不确定的，有时见到发梢时，则很小。有时
English
The wisdom born of co-emergent wisdom. Because there is no definite discrimination, it is not a view. Definite discrimination is a view, that is, fixation enters the mind. The wisdom that arises simultaneously with consciousness is its path, therefore, it is not a view. Now, even if the eye itself has no definite discrimination, how is it a view? It is by the meaning of seeing form. Why? The eye sees all forms. If the eye can see form, then when it is combined with other consciousnesses, can it also see? Not all eyes can see, like this, possessing dependence. It is only when it is combined with consciousness that it can see, not the others. Even so, is it the consciousness residing in the eye itself that sees? It cannot be determined that the consciousness residing on it sees. Why? Because what is separated by a screen is not seen. If consciousness sees, then it should be unobstructed. Because it is also unobstructed for screens and the like. If one can see even when obscured by screens and the like, then one should not not see. Therefore, it is the eye itself that possesses dependence that sees, not the consciousness residing on it. Does one eye see all forms, or do two eyes see? There is no certainty about this. How is it known that the eye is seen by two eyes? Because it sees clearly. Like this, if both eyes are opened, one will see very clearly, therefore, it is also seen by two eyes. Also, how do these eyes and the like encounter objects? Do they encounter or not encounter? The eye and, the mind and the ear do not encounter objects. The remaining nose and tongue and body, called the three remaining, are words that encounter objects. Also, do these eyes and the like, for objects equal to their own size, enter quickly like a fire wheel, therefore can they grasp mountains and the like? Or do they grasp equal and unequal objects? For the time being, for those that have been said to encounter objects, the three, nose and the like, are thought to grasp equally with the object. As many sense organ atoms as there are, with that many object atoms, after encountering, they generate consciousness. The two, eye and ear, are uncertain, sometimes when seeing the tip of a hair, it is very small. Sometimes