Tibetan
་བའི་ཚོར་བའི་ བར་རོ། །འདུ་ཤེས་ནི། མཚན་མར་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །གང་སྔོན་པོ་དང༌། སེར་པོ་དང༌། རིང་པོ་དང༌། ཐུང་ངུ་དང༌། ཕོ་དང༌། མོ་དང༌། མཛའ་བཤེས་དང༌། མཛའ་བཤེས་མ་ཡིན་པ་དང༌། བདེ་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་མཚན་མར་འཛིན་བ་དེ་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །དེ་ཡང་དབྱེ་ན་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དྲུག་སྟེ། ཚོར་བ་བཞིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཕུང་པོ་བཞི་ལས་གཞན། །གཟུགས་དང༌། ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཕུང་པོ་བཞི་ལས་གཞན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་ལས། སེམས་པ་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ལ་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། འདུས་བྱས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལྷག་མ་རྣམས་དང་ལྡན་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཕུང་པོར་འདུས་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་སྤང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི། ཆོས་གཅིག་མངོན་པར་མ་ཤེས་ཤིང་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པར་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་པར་ང་མི་སྨྲའོ་ཞེས་གསུངས་ལ། དེ་བཞིན་དུ་མ་སྤངས་པར་ཡང་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་དེ་དག་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་བསྡུས་པར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །དེ་གསུམ། ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དག་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་དང༌། ཁམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་དང༌། འདུས་མ་བྱས་རྣམས་བཅས་པ་ནི། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་ཞེས་བྱ། །དེ་ལྟར་ན་རྫས་བདུན་པོ་དེ་དག་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང༌། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་ཤེས་སོ་སོར་རྣམ་རིག་པ། །ཡུལ་དང་ཡུལ་ལ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་ཅིང་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ ཚོགས་དྲུག་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་དེ་ཡིན། ཁམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་དེ་དག་ཉིད། ཁམས་བདུན་དག་ཏུའང་འདོད་པ་སྟེ། བདུན་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་ཡིད།
Chinese
是感受的 中间。感觉是取相的自性。凡是青色、黄色、长、短、男、女、亲友、非亲友、快乐、痛苦等等的自性差别而取相，那就是感觉的蕴。如果分类，有六种感觉的集合，如同感受一样。行蕴是四蕴之外。色、感受、感觉、和识四蕴之外的行，就是行蕴。世尊在经中说，心是六集合，因为是主要的缘故，因为那是业的自性，对于显现造作是主要的。因此，世尊说，造作显现地造作，因此称为行近取蕴。如果不是这样，那么其余的心所和不具足的那些蕴聚在一起，就不会变成痛苦和集谛的真谛，因此也不会完全了解和断除。世尊说：没有如实知晓一种法，也没有完全了解，我就不会说能做到痛苦的止息。同样，没有断除也是这样说的。因此，毫无疑问地应当承诺那些被归纳为行蕴。这三个，感受、感觉、和行蕴等。处和界分别安立是：非表色和，无为法等包括是，称为法处界。这样，这七种事物就是法处和法界。识是各自识别，对境和境各自识别和缘取，就是识蕴。这也是识的 六集合，从眼识到意识之间。所显示的识蕴，就是处分别安立，也是意处。界分别安立也是那些。也认为是七界，哪七个呢？六识和意。
English
is the feeling of between. Perception is the nature of taking signs. Whatever is blue, yellow, long, short, male, female, friends, non-friends, happiness, suffering, etc., taking signs of the differences in nature, that is the aggregate of perception. If classified, there are six collections of perception, just like feeling. The aggregate of formation is other than the four aggregates. Form, feeling, perception, and formations other than the four aggregates of consciousness are the aggregate of formation. The Blessed One said in the sutra, "Mind is a collection of six," because it is the main one, because it is the nature of karma, it is the main one for manifest action. Therefore, the Blessed One said, "Actions manifestly act," therefore it is called the aggregate of formation. If it is not like that, then the remaining mental factors and those that are not complete are gathered together in the aggregates, and therefore it will not become the truth of suffering and the origin of suffering, and therefore it will not be completely understood and abandoned. The Blessed One said: "Without truly knowing one dharma, and without completely understanding it, I will not say that I can bring about the cessation of suffering." Similarly, it is also said that without abandoning it. Therefore, without a doubt, it should be promised that those are included in the aggregate of formation. These three, feeling, perception, and the aggregate of formation, etc. The establishment of the sense bases and elements is: non-revealing form and, including the unconditioned, are called the dharma sense base and element. Thus, these seven things are the dharma sense base and the dharma element. Consciousness is to distinguish each separately, to distinguish and focus on objects and objects separately, that is called the aggregate of consciousness. This is also the six collections of consciousness, from eye consciousness to mind consciousness. What is shown as the aggregate of consciousness is the establishment of the sense bases, which is also the mind sense base. The establishment of the elements is also those. It is also considered to be the seven elements, which seven? The six consciousnesses and the mind.
Tibetan
།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་འདིར་ཕུང་པོ་ལྔ་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང༌། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་པ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་དང༌། ཁམས་བཅུ་དག་གོ །ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་གསུམ་དང༌། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང༌། འདུས་མ་བྱས་དག་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང༌། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་དང༌། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོར་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཡང་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དེ་གང་ཞེ་ན། གཞན་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དྲུག་པོ་དེ་དག །ཉིད་ལས་འདས་མ་ཐག་པ་ཡི། །རྣམ་ཤེས་གང་ཡིན་དེ་ཡོད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་དང་གང་འགགས་མ་ཐག་པ་དེ་ཉིད་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་བུ་དེ་ཉིད་གཞན་གྱི་ཕར་འགྱུར་བ་དང༌། འབྲས་བུ་དེ་ཉིད་གཞན་གྱི་ས་བོན་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་རྣམས་གཅིག་གི་ནང་དུ་གཅིག་འདུས་པའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ན་ཁམས་བཅུ་བདུན་ནམ་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། དེ་ལྟའང་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང༌། དྲུག་པའི་རྟེན་ནི་རབ་བསྒྲུབ་ཕྱིར། །ཁམས་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དག་ཏུ་འདོད། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལྔ་པོ་དག་གི་རྟེན་ལྔ་ནི་མིག་གི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ན་དྲུག་པོ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྟེན་ནི་གཞན་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་རྟེན་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་རྟེན་པ་དང་དམིགས་པ་དྲུག་ཚན་རྣམ་པར་གཞག་པས་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་སེམས་ཐ་མ་ཡིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏ། དེ་གང་གིས་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་འདས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་མེད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་ངོ་བོར་གནས་པའི་ཕྱིར་ན་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་གཞན་མཚང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྱི་མ་མི་སྐྱེ་བར་ཟད་དོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོ་དག་གིས་ནི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་དེ་དག་གིས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་དག་གིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ། །མདོར་བསྡུ་ན་ཕུང་པོ་དང་ནི་སྐྱེ་མ
Chinese
从眼识界到意识界，以及意界之间。这样一来，这里就将显现五蕴、十二处和十八界。除了非能显色之外，色蕴的十处和十界都是。感受等三蕴，以及非能显色和无为法，是法处和法界。识蕴是意处、六识界和意界。六识聚不是已经说成是识蕴了吗？那么，除了这些之外，意界是什么呢？没有其他的。那么是什么呢？就是那六个。从自身刚消失的。任何识存在。任何刚灭的识，就叫做意界。例如，儿子变成了别人的父亲，果实变成了别人的种子一样。这样一来，如果六识界和意界都包含在一个里面，那么实质上就变成了十七界或十二界，为什么还要安立十八界呢？即使是这样，但是，为了极力成办第六者的所依，所以安立为十八界。如果前五识界的所依是眼界等，那么第六意识界的所依就没有其他的了。因此，为了极力成办它的所依，所以宣说了意界。这样一来，通过安立所依和所缘六组，就变成了十八界。那么，阿罗汉的最后心就变成了非意，因为没有什么能与之相比，它立即消失了。那不是没有吗？那也不是因为安住在意的自性中，而是因为其他因缘不具足，所以后来的识不生而穷尽。其中，蕴已经包含了所有有为法。取蕴包含了所有有漏法。处和界包含了所有法。简而言之，蕴和
English
From the realm of eye consciousness to the realm of mind consciousness, and between the realm of mind. Thus, here will be shown the five aggregates, twelve sources, and eighteen elements. Except for non-manifest form, the ten sources and ten elements are those of the form aggregate. The three aggregates of feeling, etc., as well as non-manifest form and the unconditioned, are the source of phenomena and the element of phenomena. The aggregate of consciousness is the source of mind, the six elements of consciousness, and the element of mind. Are not the six collections of consciousness already explained as the aggregate of consciousness? Then, what is that element of mind other than these? There is nothing else. Then what is it? It is those six. Immediately after ceasing from itself. Whatever consciousness exists. Whatever consciousness has just ceased is called the element of mind, just as a son becomes another's father, and a fruit becomes another's seed. If that is the case, then if the six elements of consciousness and the elements of mind are all contained within one, then in substance it becomes seventeen elements or twelve elements, why then are eighteen elements established? Even so, however, in order to thoroughly accomplish the support of the sixth, it is asserted as eighteen elements. If the five supports of the five elements of consciousness are the element of the eye, etc., then there is no other support for the sixth element of mind consciousness. Therefore, in order to thoroughly accomplish its support, the element of mind is taught. Thus, by establishing the six sets of support and object, it becomes eighteen elements. Then, the final mind of an Arhat becomes non-mind, because there is nothing comparable to it, it immediately ceases. Is that not non-existent? That is not because it abides in the nature of mind, but because other causes are not complete, so the subsequent consciousness does not arise and is exhausted. Among these, the aggregates have included all conditioned phenomena. The aggregates of grasping have included all defiled phenomena. The sources and elements have included all phenomena. In short, the aggregates and