Tibetan
ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་བཤད་པ། དབྱིག་གཉེན། ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་བཤད་པ། དབྱིག་གཉེན། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨ་བྷི་དྷརྨྨ་ཀོ་ཥཾ་བྷཱ་ཥྱཾ། བོད་སྐད་དུ། ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་བཤད་པ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གང་ཞིག་ཀུན་ལ་མུན་པ་གཏན་བཅོམ་ཞིང༌། །འཁོར་བའི་འདམ་ལས་འགྲོ་བ་དྲངས་མཛད་པ། །དོན་བཞིན་སྟོན་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། །ཆོས་མངོན་མཛོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་རབ་བཤད་བྱ། །བསྟན་བཅོས་བྱེད་པར་འདོད་པས་རང་གི་སྟོན་པའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱག་འཚལ་བ་རྩོམ་མོ། །གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པའོ། །འདིའི་འམ་འདིས་མུན་པ་བཅོམ་བས་མུན་པ་བཅོམ་པའོ། །ཐམས་ཅད་ལ་མུན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཅོམ་པས་ཀུན་ལ་མུན་པ་གཏན་བཅོམ་པའོ། །མི་ཤེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་མཐོང་བ་ལ་བགེགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མུན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཉེན་པོ་བརྙེས་ནས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་གཏན་ནས་ཡེ་བཅོམ་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདིའི་ནི་ཀུན་ལ་མུན་པ་གཏན་བཅོམ་པའོ། །དེ་རང་སངས་རྒྱས་དང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྨོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་ལ་མུན་པ་བཅོམ་པར་ནི་འདོད་མོད་ཀྱི་གཏན་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར་དེ་དག་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དང༌། ཡུལ་དང༌། དུས་ཤིན་ཏུ་བསྐལ་པ་དང༌། དོན་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཐའ་ཡས་པ་རྣམས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་བདག་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཡང་དག་པར་བསྟོད་ནས། ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཉིད་ལ་གཞན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཡང་དག་པར་བསྟོད་པ་ནི། འཁོར་བའི་འདམ་ལས་འགྲོ་བ་དྲངས་མཛད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འཁོར་བ་ནི་འགྲོ་བ་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང༌། བརྒལ་བར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་འདམ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་དེར་བྱིང་བ་སྐྱབས་མེད་པ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐུགས་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པས་ དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པའི་ཕྱག་བརྐྱང་བ་དག་གིས་སྐལ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དྲངས་སོ། །དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པས་ན་དོན་བཞིན་སྟོན་པའོ། །འདིས་ནི་འདིའི་གཞན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་སྟོན་ཏེ། དེ་ནི་སྟོན་པ་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོན་པས་འཁོར་བའི་འདམ་ལས་འགྲོ་བ་དྲངས་ཀྱི
Chinese
《阿毗达磨俱舍论》的释论，世亲著。 《阿毗达磨俱舍论》的释论。 世亲著。 印度语：阿毗达磨俱舍论释(梵文天城体：अभिधर्मकोशभाष्य，梵文罗马拟音：Abhidharmakośabhāṣya，汉语字面意思：论藏释)。藏语：ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་བཤད་པ།（《阿毗达磨俱舍论》的释论）。顶礼文殊童子！ 摧伏一切众生的黑暗，从轮回的泥潭中救度众生，如实宣说者，我向您顶礼，将详细解释《法句藏论》。想要造论的人，为了了解自己导师的伟大，首先要赞颂他的功德，因此开始顶礼。所谓“摧伏一切”是指以佛陀世尊的角度来说的。此或以此摧毁黑暗，故为摧毁黑暗者。于一切处，以一切方式摧毁黑暗，故为摧伏一切黑暗者。无知是障碍证悟真实之道的因素，故为黑暗。然而，佛陀世尊已找到对治之法，对于一切所知，已成为未来不再生起的法性，故为彻底摧毁。因此，此乃摧伏一切黑暗者。虽然自声闻和缘觉也因脱离烦恼而被称为摧伏一切黑暗者，但并非彻底摧毁，因为对于他们来说，对于佛法、境、极长的时间和无边无际的意义，仍然存在非烦恼性的无知。如是，以圆满成办自利而真实赞叹后，又以圆满成办利他而真实赞叹世尊，即“从轮回的泥潭中救度众生”。轮回是众生不断流转之处，难以逾越，故如泥潭。众生沉溺其中，无依无靠，世尊以慈悲之心，伸出宣说正法的双手，如其根器而救度。如实、不颠倒地宣说，故为如实宣说。这显示了此论成办利他的方法，即在宣说时，如实宣说，从而从轮回的泥潭中救度众生。
English
A Commentary on the Abhidharmakośa, by Vasubandhu. A Commentary on the Abhidharmakośa. By Vasubandhu. In Sanskrit: Abhidharmakośabhāṣya. In Tibetan: Commentary on the Abhidharmakośa. Homage to youthful Mañjuśrī! Having utterly vanquished the darkness for all beings, rescuing beings from the mire of saṃsāra, to the one who teaches according to reality, I pay homage, and will thoroughly explain the treatise of the Abhidharmakośa. One who wishes to compose a treatise, in order to understand the greatness of their own teacher, first composes homage that precedes the expression of qualities to that one. The term "having utterly vanquished" is spoken from the perspective of the Buddha, the Blessed One. This or by this, darkness is vanquished, therefore it is the vanquisher of darkness. For all, in all ways, darkness is vanquished, therefore it is the one who utterly vanquishes darkness for all. Ignorance is darkness because it is an obstacle to seeing the true meaning of reality. However, the Buddha, the Blessed One, has found the antidote, and for all knowable things, it has become the nature of not arising again in the future, therefore it is utterly vanquished. Therefore, this is the one who utterly vanquishes darkness for all. Although the Śrāvakas and Pratyekabuddhas are also considered vanquishers of darkness for all because they are free from afflictive obscurations, they are not completely vanquished, because for them, there is still non-afflictive ignorance regarding the Buddha's teachings, objects, extremely long periods of time, and the infinite distinctions of meaning. Thus, having truly praised by perfectly accomplishing benefit for oneself, again, truly praising the Blessed One himself by perfectly accomplishing benefit for others is "rescuing beings from the mire of saṃsāra." Saṃsāra is like a mire because it is the place where beings are constantly attached and is difficult to cross over. Beings are sinking there, without refuge, and the Blessed One, endowed with compassion, rescues them as appropriate to their capacity by extending the hands of teaching the sacred Dharma. Because he teaches according to reality, without reversing it, he is the one who teaches according to reality. This shows the method of accomplishing benefit for others, that is, when teaching, he teaches according to reality, thereby rescuing beings from the mire of saṃsāra.
Tibetan
་རྫུ་འཕྲུལ་དང༌། དམ་པ་སྦྱིན་པའི་མཐུས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགོས་བཏུད་ནས་སོ་དོན་བཞིན་སྟོན་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། བསྟན་བཅོས་རབ་བཤད་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སློབ་མ་འཆོས་པས་ན་བསྟན་བཅོས་སོ། །བསྟན་བཅོས་གང་ཞེ་ན། ཆོས་མངོན་མཛོད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཆོས་མངོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གང་ཞེ་ན། ཆོས་མངོན་ཤེས་རབ་དྲི་མེད་རྗེས་འབྲང་བཅས། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། །དྲི་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་པ་མེད་པའོ། །རྗེས་འབྲང་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ལ་ཆོས་མངོན་པ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཞིག་འདི་ནི་དོན་དམ་པའི་ཆོས་མངོན་པའོ། །བརྡར་བཏགས་པ་ནི། དེ་ཐོབ་བྱའི་ཕྱིར་གང་དང་བསྟན་བཅོས་གང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་གང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང༌། སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པའོ། །བསྟན་བཅོས་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེའི་ཚོགས་སུ་གྱུར་པས་ཆོས་མངོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ངེས་པའི་ཚིག་ཏུ་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་དོན་དམ་པའི་ཆོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འམ། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པའོ། །ཆོས་མངོན་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །བསྟན་བཅོས་འདི་ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ ཡིན་ཞེ་ན། འདིར་དེ་དོན་དུ་ཡང་དག་ཆུད་ཕྱིར་རམ། འདི་ཡི་གནས་དེ་ཡིན་པས་ཆོས་མངོན་མཛོད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་གཅེས་གཅེས་རྣམས་དོན་དུ་འདིར་ཆུད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བསྟན་བཅོས་འདི་ནི་དེའི་མཛོད་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་དེ་ལས་འདི་ཕྱུང་བས་ཆོས་མངོན་པ་དེ་བསྟན་བཅོས་འདིའི་གནས་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་དེ་ཉིད་འདིའི་མཛོད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བསྟན་བཅོས་འདི་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་བསྟན། འདི་དང་པོ་ཉིད་དུ་སུས་བསྟན་ན། འདི་ལྟར་སློབ་དཔོན་ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་འཆད་པར་གུས་ཤེ་ན། ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་མེད་པར་ཉོན་མོངས་རྣམས། གང་ཕྱིར་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཐབས་མེ
Chinese
不是凭借神通，也不是凭借殊胜布施的力量。如是成办自他利益，具有如此圆满功德者，向彼顶礼，即是磕头顶礼如实宣说者，顶礼之后当做什么呢？说是“善说论典”，因为调伏弟子故名为论典。何为论典？说是《法蕴论》。何为“法蕴”？即是“法蕴智慧无垢随行俱”。其中，智慧是指如理辨别诸法。无垢是指无有烦恼。随行俱是指具有眷属。如是，无漏的五蕴即被称作法蕴。此乃胜义法蕴。名言上说，为了获得它，什么是“何”与“论典”？“何”是指从听闻、思维、修习中生起的智慧，具有补特伽罗，以及生来具有的随行。“论典”是指为了获得无漏智慧，成为其集合，故称法蕴。从词义上讲，为了执持自性而称“法”，因此，这是胜义的涅槃之法，或者趋向于法的自性，故称法蕴。法蕴已述完毕。若问此论典如何是法蕴之藏？答：因为此论典中圆满包含了它的意义，或者因为它是此论典的处所，故称法蕴之藏。所谓法蕴论典，如何将珍贵之物圆满包含于此？因此，此论典如同它的宝藏。或者，由此论典中取出，法蕴如同此论典的处所。因此，法蕴本身就是此论典的宝藏，所以此论典是法蕴之藏。又为何要宣说论藏？最初由谁宣说？如此，论师恭敬地宣讲法蕴论藏。若不善于辨别诸法，则无有平息烦恼之方便。
English
It is not by means of miraculous powers, nor by the power of excellent generosity. To that which accomplishes the benefit of oneself and others in this way, which possesses such perfect qualities, I prostrate. That is, having bowed my head, I prostrate to the one who teaches the meaning as it is. After prostrating, what should be done? It is said, "I will explain the treatise well," because it tames disciples, it is called a treatise. What treatise? It is said, "The Treasury of Abhidharma." What is this called "Abhidharma"? It is "Abhidharma, wisdom, stainless, with its followers." Among these, "wisdom" means to perfectly distinguish the dharmas. "Stainless" means without defilements. "With its followers" means with its retinue. Thus, the five aggregates without outflows will be taught as Abhidharma. This is the ultimate Abhidharma. Conventionally, what are "what" and "treatise" for the sake of attaining it? "What" refers to the wisdom arising from hearing, thinking, and meditating, together with the person, and the innate followers. "Treatise" refers to the collection of that, for the sake of attaining stainless wisdom, hence it is called Abhidharma. In terms of definition, it is called "dharma" because it holds its own characteristics. Therefore, this is the ultimate dharma of nirvana, or it is called Abhidharma because it is directed towards the nature of dharma. The Abhidharma has been explained. If asked how this treatise is a treasury of Abhidharma, the answer is: Because it completely contains its meaning here, or because this is its place, it is called the Treasury of Abhidharma. How does the treatise of Abhidharma completely contain all the precious things here? Therefore, this treatise is like its treasury. Or, because this is extracted from that, the Abhidharma is like the place of this treatise. Therefore, the Abhidharma itself is the treasury of this, so this treatise is the Treasury of Abhidharma. Furthermore, why is the Abhidharma taught? Who taught it first? Thus, the teacher respectfully explains the Treasury of Abhidharma. Without the ability to distinguish the dharmas, there is no way to pacify the afflictions.