Tibetan
ས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ། །གང་དག་གིས་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ཁོ་ན་འཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པའི་འདུས་བྱས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ། །གང་དག་གིས་གཉི་ག་འཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ། གང་དག་གིས་གཉི་ག་མི་འཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པ་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ། །འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པ་གསུམ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ལམ་མ་གཏོགས་པ་འདུས་བྱས་རྣམས། །ཟག་བཅས་ཞེས་གང་སྨྲས་པའི་འདུས་བྱས་དེ་དག་གང་ཞེ་ན། འདུས་བྱས་ཆོས་རྣམས་དེ་དག་ཀྱང༌། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ། །གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང༌། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སོ། །རྐྱེན་རྣམས་འདུས་ཤིང་ཕྲད་ནས་བྱས་པ་དག་ན་འདུས་བྱས་རྣམས་ཏེ། རྐྱེན་གཅིག་གིས་བསྐྱེད་པ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་དག་ལ་ཡང་མི་འགལ་ཏེ་འོ་མ་དང་ཤིང་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་ཉིད་དུས་གཏམ་གཞི་དང༌། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་གཞི་དང་བཅས། །དེ་དག་ཉིད་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སོ། །སོང་བ་དང་འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རམ། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཟ་བའི་ཕྱིར་དུས་རྣམས་སོ། །གཏམ་ནི་ངག་གོ །དེའི་གཞི་ནི་མིང་སྟེ། དོན་དང་བཅས་པའི་གཞི་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ན་འདུས་བྱས་ནི་གཏམ་གྱི་གཞི་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས། གཏམ་གྱི་གཞི་རྣམས་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྡུས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་གཞུང་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་འདི་དག་ལ་ཡོད་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བཅས་དག་གོ །རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་གཞི་དང་བཅས་པ་དག་སྟེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་གཞི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྒྱུའི་ཚིག་ཡིན་ལོ། དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དག་ཡིན་ནོ། །ཡང་འདུས་བྱས་དེ་དག་ཉིད། གང་དག་ཟག་བཅས་ཉེར་ལེན་པའི། །ཕུང་པོའང་དེ་དག །འདིས་ཅི་ཞིག་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཕུང་པོ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཕུང་པོ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདུ་བྱེད་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་དག་སྟེ། དཔེར་ན་རྩྭ་དང་སོག་མའི་མེ་བཞིན་པ་འམ། དེ་དག་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་རྒྱལ་པོའི་མི་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་དེ་དག་ལས་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་འབྱུང་བས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཏེ། མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུའི་ཤིང་ལྗོན་པ་བཞིན་ནོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད། འཐབ་བཅས་ཀྱང་ཞེས་བྱའོ། །འཐབ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཏེ། བདག་དང་གཞན་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གིས་རྒྱས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་འཐབ་བཅས་དག་སྟེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་བཞིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་འཇིག་རྟེན་དང༌། །ལྷ་གནས་སྲིད་པའང་དེ་དག་ཡིན། །འཕགས་པ་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །འདི་ལས་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བས་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །འཇིག་པས་ན་འཇིག་རྟེན་ནོ། །འདི་ལ་ལྟ་བས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ནས་གནས་པས་ན་ལྟ་བའི་གནས་སོ། །འབྱུང་བས་ན་སྲིད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་འདི་དག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དོན་དང་མཐུན་པ་དག་གོ ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ། །ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ལ། གཟུགས་ནི་དབང་པོ་ལྔ་དང་དོན། །ལྔ་དང་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་ཉིད། །དབང་པོ་ལྔ་པོ་མིག་དང་རྣ་བ་དང༌། །སྣ་དང༌། ལྕེ་དང༌། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་དང༌། དོན་ལྔ་པོ་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་གང་དག་ཡིན་པ་གཟུགས་དང༌། སྒྲ་དང༌། དྲི་དང༌། རོ་དང༌། རེག་བྱ་རྣམས་དང༌། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྟེ་དེ་སྙེད་ཅིག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་སྨོས་པ་གང་དག་ཡིན་པ། དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་རྟེན། །མིག་ལ་སོགས་གཟུགས་དང་བ་རྣམས། །གཟུགས་དང༌། སྒྲ་དང༌། དྲི་དང༌། རོ་དང༌། རེག་བྱའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་གཟུགས་དང་བའི་བདག་ཉིད་ལྔ་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མིག་དང༌། རྣ་བ་དང༌། སྣ་དང༌། ལྕེ་དང༌། ལུས་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་ཇི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་མིག་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་གཟུགས་དང་བའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་སྨོས་པ་གང་དག་ཡིན་པ། དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་རྟེན། །མིག་ལ་སོགས་གཟུགས་དང་བ་རྣམས། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོ
Chinese
就像有地者那样。有些人因为没有分别观察，所以只能获得灭尽，比如，无漏的有为法，不生之法者那样。有些人两者都能获得，比如，有漏的不生之法者那样。 有些人两者都不能获得，比如，无漏的过去、现在和未来之法者那样。有为法的三种分类已经讲完。除了道以外的有为法，凡是所说的有漏，那些有为法是什么呢？那些有为法也是，色等五蕴。色蕴、受蕴、想蕴、行蕴、识蕴，这些就是有为之法。诸缘聚合和合而成的就是有为法，没有由一个缘产生的。因为与此同类，所以对未来也不相违，就像牛奶和树木一样。那些就是时间、言语之基，以及，决定生起与基俱者。那些就是有为之法。因为已逝、正逝和将逝，或者因为无常所吞噬，所以是时间。言语就是话语。其基是名，因为说了与意义俱之基，所以有为法是言语之基。如果不是这样，就与《分别论》中“言语之基由十八界所摄”的说法相违背。不被鬼神吞噬而生起的是决定生起，即一切有为法的涅槃。因为这些具有它，所以是与决定生起俱者。因为与因俱，所以是与基俱者。分别说者说，“基”这个词是因的意思。这样，那些就是有为之法的异名。又是那些有为法，哪些是有漏的取蕴呢？蕴也是那些。这能成立什么呢？凡是五取蕴，那些也是蕴。仅仅是蕴，而不是取蕴的那些，
English
Like those with land. Some, because they do not separately examine, only attain cessation, like the uncontaminated conditioned phenomena, those with the nature of non-arising. Some attain both, like the contaminated phenomena, those with the nature of non-arising. Some do not attain either, like the uncontaminated past, present, and future phenomena. The three categories of unconditioned phenomena have been explained. Conditioned phenomena other than the path, what are those conditioned phenomena that are said to be contaminated? Those conditioned phenomena are also the five aggregates, such as form. The aggregate of form, the aggregate of feeling, the aggregate of perception, the aggregate of mental formations, and the aggregate of consciousness, these are the conditioned phenomena. Those that are made by the gathering and meeting of conditions are conditioned phenomena; there is nothing produced by a single condition. Because they are of the same kind, there is no contradiction with the future, just like milk and trees. Those are time, the basis of speech, and definite emergence with a basis. Those are the conditioned phenomena. Because of being gone, going, and going to be, or because of being consumed by impermanence, they are times. Speech is words. Its basis is name, because the basis with meaning is mentioned, so conditioned phenomena are the basis of speech. If it were not so, it would contradict the statement in the Vibhāṣā that "the bases of speech are included in the eighteen elements." What arises without being devoured by demons is definite emergence, which is the nirvāṇa of all conditioned phenomena. Because these have it, they are those with definite emergence. Because they are with causes, they are those with a basis. The Vaibhāṣikas say that the word "basis" means cause. Thus, those are synonyms for conditioned phenomena. Again, those conditioned phenomena, which are the contaminated aggregates of appropriation? The aggregates are also those. What does this establish? Whatever are the five aggregates of appropriation, those are also aggregates. Those that are only aggregates and not aggregates of appropriation,
Chinese
还有，就是没有烦恼的诸行。对于那些，近取是烦恼。因为从那些产生，所以是近取的蕴，譬如草和秸秆的火，或者，因为依赖于那些，所以像国王的人。又或者，因为从那些产生近取，所以是近取的蕴，像花和果实的树木。那些有烦恼的法，也叫做有斗诤。斗诤就是烦恼，因为损害自己和他人。因为那些使之增长，所以是有斗诤，像有烦恼一样。痛苦、集、世间，以及天界、有，也是那些。因为与圣者们不一致，所以是痛苦。从这产生痛苦，所以是集。因为毁灭，所以是世间。因为以观看而增长的方式存在，所以是观看的处所。因为产生，所以是有。这样，这些是有烦恼的法的名称，与意义相符。色等五蕴，如是说。色是五根和五境，以及无表色。五根是眼、耳、鼻、舌、身诸根，五境是眼等各自的对境，即色、声、香、味、触，以及无表色，这些是色蕴。其中，所说的色等是什么？那些是诸识的所依，眼等色与具。色、声、香、味、触的识之所依，成为色与具自性的五者，即依次是眼、耳、鼻、舌、身，应当了知。如世尊所说：比丘，眼是内在的生处，四大为因，是色与具。像这样广说。又或者，所说的眼等是什么？那些是诸识的所依，眼等色与具。眼识等
English
Also, there are those, which are the uncontaminated formations. For those, the clinging is the afflictions. Because they arise from those, they are the aggregates of clinging, like a fire of grass and straw, or, because they depend on those, like the people of a king. Or, because the clinging arises from those, they are the aggregates of clinging, like trees with flowers and fruits. Those contaminated dharmas themselves are also called contentious. Contention is the afflictions, because they harm oneself and others. Because those cause them to increase, they are contentious, like being contaminated. Suffering, origin, world, as well as the realm of gods, existence, are also those. Because they are inconsistent with the noble ones, they are suffering. From this suffering arises, therefore it is origin. Because it is destroyed, it is the world. Because it exists in a way that increases by viewing, it is the place of viewing. Because it arises, it is existence. Thus, these are the names of the contaminated dharmas, which are consistent with the meaning. The five aggregates, such as form, are spoken of. Form is the five faculties and the five objects, and non-revealing matter. The five faculties are the faculties of eye, ear, nose, tongue, and body, and the five objects are the objects of those themselves, which are form, sound, smell, taste, and touch, and non-revealing matter, these are the aggregate of form. Among those, what are the form, etc., that are spoken of? Those are the support of the consciousnesses, the eye, etc., with form. The support of the consciousnesses of form, sound, smell, taste, and touch, the five that are the nature of having form, which are in order the eye, ear, nose, tongue, and body, should be known. As the Bhagavan said: Bhikshu, the eye is the internal source of birth, the four great elements are the cause, it is with form. Like this, he spoke extensively. Or, what are the eye, etc., that are spoken of? Those are the support of the consciousnesses, the eye, etc., with form. The eye consciousness, etc.
Tibetan
གས་པའི་རྟེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ལྟར་བཤད་ན་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས། །མིག་གི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་གཟུགས་དང་བའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་གཞུང་དང་ཡང་མཐུན་པར་འགྱུར་རོ། །དབང་པོ་ལྔ་དག་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དོན་ལྔ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག །གཟུགས་རྣམ་གཉིས་དང༌། ཁ་དོག་དང༌། དབྱིབས་སོ། །དེ་ལ་ཁ་དོག་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །གཞན་དག་ནི་དེའི་བྱེ་བྲག་གོ །དབྱིབས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། རིང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཕྱ་ལེ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཐུག་པའོ། །ཡང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་ཉིད། རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་པོ་དང༌། སེར་པོ་དང༌། དཀར་པོ་དང༌། དམར་པོ་དང༌། རིང་པོ་དང༌། ཐུང་ངུ་དང༌། ལྷམ་པ་དང༌། ཟླུམ་པོ་དང༌། མཐོན་པོ་དང༌། དམའ་བ་དང༌། ཕྱ་ལེ་བ་དང༌། ཕྱ་ལེ་བ་མ་ཡིན་པ་དང༌། སྤྲིན་དང༌། དུ་བ་དང༌། རྡུལ་དང༌། ཁུག་རྣ་དང༌། གྲིབ་མ་དང༌། ཉི་མ་དང༌། སྣང་བ་དང༌། མུན་པའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་ཁ་དོག་གཅིག་དང་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཏུ་འདོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཕྱ་ལེ་བ་ནི་དབྱིབས་མཉམ་པའོ། །ཕྱ་ལེ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་དབྱིབས་མི་མཉམ་པའོ། །ཁུག་རྣ་ནི་ལྷོ་བུར་རོ། །ཉི་མ་ནི་ཉི་མའི་འོད་དོ། །སྣང་བ་ནི་ཟླ་བ་དང་སྐར་མ་དང་མེ་དང་སྨན་དང་ནོར་བུ་རྣམས་ཀྱི་འོད་དག་གོ །གྲིབ་མ་ནི་གང་ན་གཟུགས་རྣམས་སྣང་བའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་མུན་པའོ། །ལྷག་མ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་སླ་བས་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བའོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཁ་དོག་ཏུ་ཡོད་ལ་དབྱིབས་སུ་མེད་པ་ཡང་ཡོད་དེ། སྔོན་པོ་དང༌། སེར་པོ་དང༌། དམར་པོ་དང༌། དཀར་པོ་དང༌། གྲིབ་མ་དང༌། ཉི་མ་དང༌། སྣང་བ་དང༌། མུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དབྱིབས་སུ་ཡོད་ལ་ཁ་དོག་ ཏུ་མེད་པ་ཡང་ཡོད་དེ། རིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །གཉི་གར་ཡོད་པ་ཡང་ཡོད་དེ། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལྷག་མའོ། །གཞན་དག་ན་རེ། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་རིང་པོ་ལ་སོགས་པར་ཡོངས་སུ་ཆད་པར་སྣང་བས་ན་ཉི་མ་དང༌། སྣང་བ་ཁོ་ན་ཁ་དོག་ཏུ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་རྫས་གཅིག་ལ་གཉི་གར་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ལ་གཉི་ག་མངོན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡོད་པ་འདི་ནི་ཤེས་པའི་དོན་ཡིན་གྱི་ཡོད་པའི་དོན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལའང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སྒྲ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་དེ། །ཟིན་པ་
Chinese
是说“是断灭之所依”的同义词。如果这样说，就与《分别论》中“什么是眼根？是眼识的所依，即色”的广说之论相符。五根已经说完。现在要说五境，首先是二种色，即颜色和形状。颜色有四种，即蓝色等。其他的都是它的分支。形状有八种，即从长形等直到非平坦形。还有，色的生处本身有二十种，即蓝色、黄色、白色、红色、长形、短形、方形、圆形、高、低、平坦形、非平坦形、云、烟、尘、雾、阴影、太阳、光亮、黑暗。有些人认为虚空是一种颜色，所以有二十一种。其中，平坦形是形状均匀的，非平坦形是形状不均匀的。雾是雾气，太阳是太阳的光芒，光亮是月亮、星星、火、药和宝物等的光芒。阴影是物体显现的地方，与此相反的是黑暗。其余的因为容易理解，所以没有详细区分。色的生处中，有的是颜色但没有形状，即蓝色、黄色、红色、白色、阴影、太阳、光亮和黑暗。有的是形状但没有颜色，即长形等方向的身体的表色之自性。也有两者都具备的，即其余的色的生处。另一些人说，因为蓝色等和长形等似乎完全确定，所以只有太阳和光亮是颜色。如果这样，一种事物怎么会有两种呢？因为两者都显现，所以存在，这只是认识上的存在，而不是实际的存在。如果是这样，那么身体的表色也应该包括在内。色的生处已经说完。声音有八种。