Tibetan
་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་རྣམས་ལ་གང་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་དག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་ཕྱིར་ལྔ། །གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་རྣམས་ནི་གྲངས་བཞིན་དུ་མིག་དང་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤས་པ་དག་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་རེ་རེ་ཞིང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁམས་ལྷག་མ་བཅུ་གསུམ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པུས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །རྟག་པ་རྣམས་ནི་དུ། མི་རྟག་པ་རྣམས་ནི་དུ་ཞེ་ན། ཁམས་གཅིག་རིལ་པོར་རྟག་པ་ནི་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང༌། འདུས་མ་བྱས་ཆོས་རྟག་པའོ། །དེས་ན་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་རྟག་ལ། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་རྣམས་ནི་དུ། དབང་པོ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་དུ་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་དང་གང་དག་ནི། །བཅུ་གཉིས་ནང་གི་རབ་ཤད་དབང་པོ། །མདོ་ལས། མིག་གི་དབང་པོ་དང༌། རྣ་བའི་དབང་པོ་དང༌། སྣའི་དབང་པོ་དང༌། ལྕེའི་དབང་པོ་དང༌། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང༌། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང༌། མོའི་དབང་པོ་དང༌། ཕོའི་དབང་པོ་དང༌། སྲོག་གི་དབང་པོ་དང༌། བདེ་བའི་དབང་པོ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་དང༌། ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང༌། ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང༌། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང༌། དད་པའི་དབང་པོ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང༌། དྲན་པའི་དབང་པོ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དང༌། མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང༌། ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང༌། ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་དང༌། དབང་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་གསུངས་པ་ལ་ཆོས་མངོན་པ་བ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་གོ་རིམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་མ་གུས་པས་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་སྲོག་གི་དབང་པོའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འདོན་ཏེ། དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་བཅུ་གཅིག་དང༌། གསུམ་པོ་དག་གི་ཆ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནང་གི་བཅུ་གཉིས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རང་གི་མིང་གིས་སྨོས་པ་ལྔ་དང༌། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་ནོ། །ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་དག་ནི་ལུས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་འོག་ནས་འཆད་དོ། །ལྷག་མ་ཁམས་ལྔ་པོ་དེ་དག་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནི་དབང་པོ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འགྲུབ་བོ། །ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལས་ཁམས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་མཛོད་ཀྱི་གནས་དང་པོའོ།། །།དབང་པོ་རྣམས་བཤད་པ་ལ་དབང་པོའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། དབང་ནི་དབང་ཕྱུག་དམ་པའོ། །དེ་དབང་བྱེད་པས་ན་དབང་པོ་རྣམས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དབང་བྱེད་པའི་དོན་ནི་དབང་པོའི་དོན་ཏོ། །འདི་དག་ལས་གང་ཞིག་གང་ལ་དབང་བྱེད་ཅེ་ན། ལྔ་པོ་རྣམས་ནི་དོན་བཞི་ལ་དབང་བྱེད། རེ་ཞིག་མིག་དང༌། རྣ་བ་དག་རེ་རེ་ཞིང་དོན་བཞི་ལ་དབང་བྱེད་པ་ནི་ལོང་བ་དང་འོན་པ་དག་ནི་མི་མཛེས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུས་མཛེས་པར་བྱ་བ་དང༌། མཐོང་བ་དང༌། ཐོས་ནས་ཡང་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ལུས་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བ་དང༌། མིག་དང་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་དག་སྐྱེད་པ་དང༌། གཟུགས་བལྟ་བ་དང་སྒྲ་མཉན་པ་དག་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ལ་དབང་བྱེད་པའོ། །སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་རྣམས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་མཛེས་པར་བྱ་བ་ལ་དབང་བྱེད་པ་དང༌། དེ་དག་གི་ཁམ་གྱི་ཟས་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བ་ལ་དབང་བྱེད་པ་དང༌། སྣ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པ་དང༌། དྲི་བསྣམས་པ་དང་རོ་མྱང་པ་དང༌། རེག་བྱ་རེག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ལ་དབང་བྱེད་པའོ། །བཞི་རྣམས་གཉིས་ལ་ལོ། །ཕོ་དང་མོ་དང་སྲོག་དང་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་རེ་རེ་ཞིང་དོན་གཉིས་ལ་དབང་བྱེད་དེ། རེ་ཞིག་ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་དག་ནི་ སེམས་ཅན་གྱི་བྱེ་བྲག་དང༌། ཁྱད་པར་དག་ལ་དབང་བྱེད་དེ། དེ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་བྲེ་བྲག་ནི་ཕོའོ་མོའོ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་ནུ་མ་ལ་སོགས་པ་དབྱིབས་དང་ང་རོ་དང་སྤྱོད་པ་གཞན་པ་ཉིད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དག་ལ་དབང་བྱེད་དེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་དང༌། ཉམས་པ་ཟ་མ་དང་མ་ནིང་དང༌། མཚན་གཉིས་པ་རྣམས་ལ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང༌། མཚམས་མེད་པ་དང༌། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་ཏུ་ཆད་པ་དང༌། སྡོམ་པ་དང༌། འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་དང༌། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་རིས་མཐུན་པར་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང༌། ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་དག་ལ་དབང་བྱེད་དོ། །ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་ཡང་སྲིད་པར་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང༌། དབང་གི་ངོ་བོ་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པ་དག་ལ་དབང་བྱེད་དེ། དེ་ལ་ཡང་སྲིད་པར་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། དེའི་ཚེ་དྲི་ཟའི་སེམས་གཉིས་པོ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང༌། ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་པ་འམ། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མངོན་དུ་གྱུར་ན་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དབང་གི་ངོ་བོ་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་སེམས་ཀྱིས་ཁྲིད་དོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་གང་ཡིན་པ་དང༌། དད་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ། ལྔ་དང་བརྒྱད་པོ་དེ་རྣམས་ནི། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་རྣམ་བྱང་ལ། །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དབང་བྱེད་དེ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་དག་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དབང་བྱེད་དེ། དེ་དག་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་དབང་བྱེད་དེ། དེ་དག་གིས་རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱེད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་ཡང་དབང་བྱེད་དེ། འདི་ལྟར་བདེ་བར་གྱུར་པའི་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། ཡིད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་རྟེན་པ་དྲུག་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རྣམ་པར་ཤེས་ནས་ཡང་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་མིག་དང་རྣ་བ་དག་གིས་ལུས་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བ་ནི་མ་ ཡིན་བ་ཉིད་ཀྱི་དེ་གཉིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་དབང་བྱེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ལ་སོ་སོར་དབང་བྱེད་པར་རུང་བར་འགྱུར་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པ་གཟུགས་མཐོང་བ་འམ་སྐྲ་ཐོས་པ་ཡང་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་དེ་ལྟ་བུར་ནི་དབང་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། རང་གི་དོན་དང་ཐམས་ཅད་ལ། །དམིགས་པར་དབང་བྱེད་ཕྱིར་དབང་དྲུག །མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་དག་ནི་རང་རང་གི་དོན་ལ་དམིགས་པར་བྱ་བ་ལ་དབང་བྱེད་དོ། །ཡིད་ནི་དོན་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པར་བྱ་བ་ལ་དབང་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་སོ་སོར་དབང་པོ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་དོན་རྣམས་ཀྱང་དབང་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དབང་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་པར་དབང་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་དབང་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། མིག་ནི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པར་བྱ་བ་ལ་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང༌། དམིགས་པ་དེ་གས
Chinese
那么，对于这六种识，哪些是由哪些识来认识的呢？回答说：因为有两种识来认识，所以有五种。色、声、香、味、触这些，按照顺序，由眼、耳、鼻、舌、身的识来体验，然后由意的识来认识。这样一来，它们每一个都是由两种识来认识的。剩下的十三界，因为不是五种识聚的对境，所以将要解释说，仅仅由意的识来认识。什么是常法？什么是非常法？回答说：虽然没有一个界是完全常法，但是，无为法是常法。因此，法界的某一部分是常法，其余的都是非常法。什么是根？什么不是根？回答说：法的一半和哪些是十二处中的殊胜根。《经》中说：眼根、耳根、鼻根、舌根、身根、意根、女根、男根、命根、乐根、苦根、喜根、忧根、舍根、信根、精进根、念根、定根、慧根、未知当知根、已知根、
English
So, among these six consciousnesses, which are to be cognized by which consciousnesses? It is said: Because there are two consciousnesses that cognize, there are five. Forms, sounds, smells, tastes, and tactile objects are experienced in order by the consciousnesses of the eye, ear, nose, tongue, and body, and then cognized by the consciousness of the mind. Thus, each of them is to be cognized by two consciousnesses. The remaining thirteen realms, because they are not the objects of the five aggregates of consciousness, it will be explained that they are to be cognized by the consciousness of the mind alone. What are the permanent phenomena? What are the impermanent phenomena? It is said: Although there is no realm that is entirely permanent, unconditioned phenomena are permanent. Therefore, one part of the dharma realm is permanent, and the rest are impermanent. What are the faculties? What are not the faculties? It is said: Half of the dharmas and which are the superior faculties among the twelve sources. In the Sutra, it says: the faculty of the eye, the faculty of the ear, the faculty of the nose, the faculty of the tongue, the faculty of the body, the faculty of the mind, the faculty of the female, the faculty of the male, the faculty of life, the faculty of pleasure, the faculty of pain, the faculty of joy, the faculty of sorrow, the faculty of equanimity, the faculty of faith, the faculty of effort, the faculty of mindfulness, the faculty of concentration, the faculty of wisdom, the faculty of the about-to-know-the-unknown, the faculty of knowledge,
Chinese
接着讲述。剩余的五个界以及法界的方面，可以成立为不是根。法胜的《俱舍论释》中，名为“界品”的，是《俱舍论》的第一品。讲述根的时候，什么是根的意义呢？“根”是殊胜自在的意思。因为它可以自在作用，所以是根。因此，自在作用的意义就是根的意义。这些根中，哪些对什么自在作用呢？前五个根对四种事物自在作用。首先，眼根和耳根各自对四种事物自在作用，因为盲人和聋人是不庄严的体性，所以对身体的庄严自在作用；因为看见和听见后会舍弃放逸，所以对身体的守护自在作用；产生与眼识和耳识相同并具有的那些；对观看色和听声音的共同非共同因自在作用。鼻、舌、身三者如前一样，对庄严自在作用；为了完全享受它们的食物，对守护身体自在作用；产生与鼻等识相同并具有的那些；对嗅气味、尝味道、接触触觉的共同非共同因自在作用。四者归于二者。男女根、命根和意根各自对两种事物自在作用。首先，男女根对有情的分隔和差别自在作用。其中，有情的分隔是指是男是女。有情的差别是指乳房等形状、声音和行为的差异。其他的人说，是对烦恼和清净自在作用。比如，对于不具有这些、衰败的阉人、半男半女和两性人来说，没有律仪、无间罪、断绝一切善根、律仪、获得果位和离欲。命根是对同类相续和真实执取自在作用。意根是对再次投生和根的体性
English
Next, I will explain. The remaining five realms and the aspect of the Dharma realm are established as not being faculties. In the commentary on Vasubandhu's Abhidharmakośa, the chapter called "Dhātu-nirdeśa" is the first chapter of the Kośa. When explaining the faculties, what is the meaning of "faculty"? "Faculty" means supreme power. Because it can act independently, it is a faculty. Therefore, the meaning of acting independently is the meaning of faculty. Among these, which faculty acts independently on what? The first five faculties act independently on four things. First, the eye and ear faculties each act independently on four things. Because the blind and the deaf are not of a beautiful nature, they act independently on the adornment of the body; because they abandon carelessness after seeing and hearing, they act independently on the protection of the body; they generate those that are the same as and possessed by eye-consciousness and ear-consciousness; they act independently on the common and uncommon causes of seeing forms and hearing sounds. The nose, tongue, and body are the same as before, acting independently on adornment; in order to fully enjoy their food, they act independently on protecting the body; they generate those that are the same as and possessed by nose-consciousness, etc.; they act independently on the common and uncommon causes of smelling odors, tasting flavors, and touching tactile objects. The four are reduced to two. The male and female faculties, the life faculty, and the mind faculty each act independently on two things. First, the male and female faculties act independently on the distinction and difference of sentient beings. Among them, the distinction of sentient beings refers to whether they are male or female. The difference of sentient beings refers to the difference in shape, sound, and behavior, such as breasts. Others say that they act independently on defilement and purification. For example, for those who do not possess these, the degenerate eunuchs, hermaphrodites, and bisexuals, there is no discipline, no heinous crimes, no cutting off of all roots of virtue, no discipline, no attainment of fruition, and no freedom from desire. The life faculty acts independently on the connection of similar kinds and on correct grasping. The mind faculty acts independently on rebirth and the nature of the faculty.
Chinese
对于符合意愿的事物拥有支配权。其中，对于连接存在拥有支配权，正如所说：“那时，如果寻香（Gandharva，梵文：गन्धर्व，罗马转写：gandharva，字面意思：香气者）的两个心识随后产生，或者同时产生，或者愤怒同时产生，无论哪种显现。”对于符合支配的体性的事物拥有支配权，正如所说：“这个世界由心引导。”五种感官，即乐受等，以及信等是什么？这五种和八种，对于染污和清净，依次拥有支配权。分别说者认为，乐受等五种对染污拥有支配权，因为对它们来说，贪欲等会增长。信等对清净拥有支配权，因为它们使之清净。其他人认为，乐受等也对清净拥有支配权，例如，快乐的心会变得平静，以及被称为痛苦之因的信心，以及依赖于意乐受等六种解脱之法。还有人认为，为了完全舍弃认识后的退步，眼睛和耳朵保护身体并非真实，因此它们两个对认识拥有支配权。因为它们两个能够分别支配非共同的原因，除了认识之外，没有看到形象或听到声音，因此它们不是那样的感官。那么，它们是什么样的呢？对于自己的事物和一切事物，因为能够专注而有六根。眼睛等五种能够支配专注于各自的事物。意能够支配专注于一切事物，因此它们分别是感官。这里，事物本身不支配吗？不支配，因为特别支配才是支配。眼睛是专注于一切形象的共同原因，并且专注是清晰的
English
They have dominion over things that accord with their wishes. Among these, the dominion over connecting to existence is as stated: "At that time, if the two minds of the Gandharva subsequently arise, or arise simultaneously, or anger arises simultaneously, whichever manifests." The dominion over things that accord with the nature of dominion is as stated: "This world is led by the mind." What are the five faculties such as pleasure, and what are faith and so forth? These five and eight have dominion over defilement and purification in order. The Vaibhashikas say that the five, such as pleasure, have dominion over defilement, because for them, attachment and so forth will increase. Faith and so forth have dominion over purification, because they purify. Others say that pleasure and so forth also have dominion over purification, for example, a happy mind will become tranquil, and faith, which is the cause of suffering, and the six that rely on the pleasure of the mind and so forth, which are said to be liberation. Others say that in order to completely abandon regression after knowing, it is not true that the eyes and ears protect the body, therefore those two have dominion over cognition. Because those two can separately dominate the uncommon cause, and there is no seeing form or hearing sound other than cognition, therefore they are not such faculties. So what are they like? For one's own objects and all things, because they have dominion over focusing, there are six faculties. The five, such as the eyes, have dominion over focusing on their respective objects. The mind has dominion over focusing on all things, therefore they are separate faculties. Here, do things themselves not dominate? They do not dominate, because especially dominating is dominating. The eye is the common cause for focusing on all forms, and that focus is clear.