Tibetan
གས་པ་སྨྲས་སོ། །ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པ་བྱས་སུ་ཟིན་ཀྱང་སྔ་མ་ཁོ་ན་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བ་ལྔ་དང་སྦྱར་ཏེ། འདི་ལྟར་འདིར་ཉོན་མོངས་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའམ། ཟག་པ་མེད་པ་ནི་མི་གཟུང་ངོ༌།། ཅིའི་ཕྱིར་འདི་དག་གི་བྱེ་བྲག་འདི་བྱ་སྙམ་པ་ལ། དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་རྟོག་པའི་ཚུལ་དུ་བྱེ་བྲག་མེད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་རྟོག་པའི་ཚུལ་དུ་བྱེ་བྲག་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང༌། དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ ཕན་ཚུན་ཐ་དད་དོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བྷ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལ། བདག་གི་རྣམ་པ་དང༌། བདག་གི་རྣམ་པ་དང༌། བདག་གི་བའི་རྣམ་པར་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ། བདག་དང་བདག་གིར་སྔར་བཟུང་བ་རྣམས་ལ་ཕྱིས་ཆད་པའི་རྣམ་པའམ། རྟག་པའི་རྣམ་པར་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བའོ། །འཛིན་པ་སྔོན་དུ་གཏོང་བའི་ལྟ་བ་ནི་མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བས་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྔོན་དུ་གཏང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།། མཐའ་གཉིས་པར་ལྟ་བ་ནི་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བའོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ལྟ་བ་གང་གི་སྦྱིན་པ་དང་མཆོད་སྦྱིན་དང༌། སྦྱིན་སྲེག་དང་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་དང༌། ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དང༌། འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཇིག་རྟེན་འདི་དང༌། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དང༌། ཕ་མའི་བྱེད་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དང༌། ལྟ་བ་གང་ཡིས་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་འཇིག་པ་དེ་ནི་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་པས་ཆེས་སྡིག་པའི་ཕྱིར་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལ་མཆོག་དང༌། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང༌། གཙོ་བོ་དང་དམ་པའི་རྣམ་པར་ལྟ་བ་ཡང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་སྟེ། ཕུང་དུ་ཕྱིན་པས་མཆོག་གོ །གཞན་དག་ལས་ཀྱང་ཁྱད་ཞུགས་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ། །ལྷག་མ་མེད་པས་གཙོ་བོའོ། །མཚུངས་པ་མེད་པས་དམ་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལ་འདག་པ་དང་འགྲོལ་བ་དང༌། ངེས་པར་འབྱིན་པའི་རྣམ་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་སྟེ། སྡིག་པའི་དྲི་མ་འཁྲུ་བས་འདག་པའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་བ་དང་འབྲལ་བས་འགྲོལ་བའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པས་ངེས་པར་འབྱིན་པའོ། །ཐེ་ཚོམ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ཐེ་ཚོམ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ལས་རྣམས་དང་འབྲས་བུ་རྣམས་དང༌། བདེན་པ་རྣམས་དང༌། དཀོན་མཆོག་རྣམས་ལ་ཡིད་གཉིས་ཟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐེ་ཚོམ་མོ། །རྣམ་པར་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བློ་སྣ་ཚོགས་སུ་བྱེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །གལ་ཏེ་བློ་སྣ་ཚོགས་སུ་བྱེད་པ་ལ་ཡིད་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཏུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ལ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ལས་རང་བཞིན་གཞན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཤེས་རབ་ནི་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །འདི་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འཇུག་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ལས་དོན་གཞན་ནོ། །འོག་མ་དང་མཚམས་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་དེ་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁྲོ་བ་དང་ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །གཉིས་རྣམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་གཉིས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཞི་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཁོར་བ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེ་ལ་ཁྲོ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །འཕྲལ་དུ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ལ་གནས་ཏེ། སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁྲོ་བའོ། །ཁྲོ་བ་འདི་ནི་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཁོང་ཁྲོ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་འགའ་ཞིག་ལ་གདགས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཆར་གཏོགས་པ་དེ་ཉིད་དེ་གུད་ན་མེད་དོ།། གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གང་ལ་གདགས་སྙམ་པ་ལ། འཕྲལ་དུ་གནོད་པ་བྱེ
Chinese
已经说了分别。虽然为了“见”的缘故已经做了解说，但只是前一个，即与坏聚见等五见结合，像这样，因为这里是烦恼的场合。那些是烦恼的自性，世间的正确见解或无漏不包括在内。为什么要做这些差别呢？对于“那些虽然没有烦恼和分别的差别”等这样说，那些虽然没有烦恼和分别的差别，但以所缘的差别和相的差别而互相不同。什么是坏聚见呢？对于“坏聚见是”等这样说，对于五取蕴，凡是见到我之相、我之相、我所之相，那就是坏聚见。有漏的蕴就是取蕴。什么是边执见呢？对于“边执见是”等这样说，对于五取蕴，对于先前执著的我与我所，后来见到断灭之相或常恒之相，那就是边执见。以执著为先的见就是边执见，坏聚见先行的同义词。二边见就是边执见。什么是邪见呢？对于“邪见是”等这样说，凡是见否定布施和供养，以及焚烧供养和善行，以及恶行之相的因，否定异熟果这个世界和来世之相的果，否定父母的行为，凡是以见摧毁阿罗汉等存在的实物，那是因为是一切见中最罪恶的，所以称为邪见。什么是见取见呢？对于“见取见是”等这样说，对于五取蕴，视为殊胜、特别超胜、主要和神圣的
English
Distinctions have been spoken. Although explanations have been made for the sake of "view," it is only the former, that is, combined with the five views such as the view of the aggregates of destruction. Like this, because this is the occasion of afflictions. Those are the nature of afflictions, and worldly correct views or the unpolluted are not included. Why should these distinctions be made? Regarding "those, although there is no distinction between afflictions and discriminations," and so on, it is said that although those have no distinction in terms of afflictions and discriminations, they differ from each other by the distinction of objects and the distinction of aspects. What is the view of the aggregates of destruction? Regarding "the view of the aggregates of destruction is," and so on, for the five aggregates of grasping, whatever is seen as the aspect of self, the aspect of self, and the aspect of what belongs to self, that is the view of the aggregates of destruction. The polluted aggregates are called the aggregates of grasping. What is the view of holding to extremes? Regarding "the view of holding to extremes is," and so on, for the five aggregates of grasping, for those who previously grasped self and what belongs to self, later seeing the aspect of annihilation or the aspect of permanence, that is the view of holding to extremes. The view that precedes grasping is the view of holding to extremes, a synonym for the view of the aggregates of destruction preceding. The two extreme views are the view of holding to extremes. What is wrong view? Regarding "wrong view is," and so on, whatever view denies giving and offerings, as well as burnt offerings and good conduct, and the cause of the characteristics of bad conduct, denies the ripening fruit, the fruit of the characteristics of this world and the next world, denies the actions of parents, whatever view destroys existing things such as arhats, that is called wrong view because it is the most sinful of all views. What is the view of holding views as supreme? Regarding "the view of holding views as supreme is," and so on, for the five aggregates of grasping, regarding them as supreme, especially superior, principal, and sacred.
Chinese
也是观察，即是执持为殊胜的见。以成为蕴而殊胜。从其他之中也超胜，故为特别超胜。没有剩余，故为主。没有等同者，故为神圣。对于什么是执持戒律和苦行最为殊胜，想到这里，就说了“执持戒律和苦行”等等。对于近取之五蕴，什么是涤除和解脱，以及决定的观察，那就是执持戒律和苦行最为殊胜，涤除罪恶的垢染故为涤除。脱离烦恼的束缚故为解脱。使之趋向寂灭故为决定。对于什么是怀疑，想到这里，就说了“怀疑”等等，对于业和果，以及真谛和三宝，产生犹豫不决，那就是怀疑。为了显示真实的证成，就说了“心生种种念头”等等，因为容易理解所以没有解释。如果对于心生种种念头称为犹豫，那么就会变成智慧吗？想到这里，就说了“此与智慧自性相异”。智慧是彻底辨别的自性。而此是二种相违背的，因此与智慧意义不同。为了与下文连接，就说了“六种烦恼已经说完”，其意义仅是连接词而已。为了显示近分的烦恼，就说了“忿怒和怀恨在心”等等。二种二种，就是二二，有两种形态，因此在基础上显示了两种形态。什么是境，想到这里，就说了“于此，忿怒是”等等。安住于立即损害，心中产生种种恼怒，那就是忿怒。此忿怒是恼怒的自性，所以与嗔怒并非不同，只是在嗔怒的某种状态下的差别安立而已。如此，属于嗔怒的一部分，并非独立存在。 对于安立于何种状态的差别，想到这里，就说了“立即损害
English
It is also observation, which is to hold the view as supreme. It is supreme because it has become a skandha. It is also superior to others, so it is particularly superior. There is no remainder, so it is the chief. There is no equal, so it is sacred. What is it to hold the precepts and asceticism as the most supreme? Thinking of this, it is said, "Holding the precepts and asceticism," and so on. For the five aggregates of close attainment, what is purification and liberation, and the definite observation, that is to hold the precepts and asceticism as the most supreme, because it washes away the defilement of sins, it is purification. Because it is separated from the bondage of afflictions, it is liberation. Because it makes one go to extinction, it is definite. What is doubt? Thinking of this, it is said, "Doubt," and so on. To have hesitation about actions and fruits, as well as truths and the Three Jewels, that is doubt. In order to show the real accomplishment, it is said, "The mind produces various thoughts," and so on, because it is easy to understand, it is not explained. If having various thoughts is called hesitation, then will it become wisdom? Thinking of this, it is said, "This is different in nature from wisdom." Wisdom is the nature of thorough discernment. This is of two contradictory types, therefore it is different in meaning from wisdom. In order to connect with the following text, it is said, "The six afflictions have been spoken," the meaning of which is only a conjunction. In order to show the near afflictions, it is said, "Anger and holding grudges," and so on. Two kinds of two, that is two and two, there are two forms, therefore two forms are shown on the basis. What is the object? Thinking of this, it is said, "Here, anger is," and so on. Abiding in immediate harm, the mind produces various angers, that is anger. This anger is the nature of anger, so it is not different from wrath, but it is only a difference in the state of wrath. Thus, it belongs to a part of wrath, it does not exist independently. Regarding the difference in which state it is established, thinking of this, it is said, "Immediate harm