Tibetan
སུམ་ཅུ་པའི་འགྲེལ་བཤད། འདུལ་བའི་ལྷ། སུམ་ཅུ་པའི་འགྲེལ་བཤད། འདུལ་བའི་ལྷ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཏྲིང་ཤི་ཀ་ཊཱི་ཀཱ། བོད་སྐད་དུ། སུམ་ཅུ་པའི་འགྲེལ་བཤད། བམ་པོ་དང་པོ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཆོས་དང་གང་ཟག་བདག་མེད་པར། །ཡང་དག་མཁྱེན་གྱུར་ཐུབ་པ་གང༌། །ཉེས་པ་མ་ལུས་སྤངས་པ་ཡི། །ཐུགས་རྗེའི་བདག་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གང་ཞིག་གཞན་དོན་རྟག་ཏུ་བརྩོན། །རང་དོན་ཞར་ལ་བསྒྲུབས་པ་གང༌། །འགྲོ་གཉེར་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །སུམ་ཅུ་པ་ནི་གསལ་བཤད་བྱ། །གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་དང་ལོག་པར་རྟོགས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་དང་པོ་འདིས་ནི་ཡུལ་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་དང༌། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང༌། དགོས་པ་དང༌། འབྲེལ་པ་དང༌། དངོས་པོ་ལྔ་པོ་དག་བཞག་སྟེ། རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་འབྲེལ་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་དགོས་པ་རྣམས་གདོན་མི་ཟ་བར་ཐོག་མར་བརྗོད་དགོས་སོ། །གཞན་དུ་ན་འབྲེལ་པ་མེད་པ་དང༌། བརྗོད་པར་བྱ་བ་མེད་པ་དང་དགོས་པ་མེད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ནི་ཉན་པ་པོ་རྟོག་པ་སྔོན་དུ་གཏོང་བ་རྣམས་ཉན་ པར་ཁས་མི་ལེན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉན་པ་པོའི་སྐྱེ་བོ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པའི་དོན་དུ་འདི་གསུམ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཡུལ་བསྟན་ཏོ། །མ་རྟོགས་པ་དང་ལོག་པར་རྟོགས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འབྲེལ་པ་ཅན་བརྗོད་དོ། །གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་མ་ལོག་པར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དགོས་པ་བརྗོད་དོ། །རྣམ་པར་རིག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་སུམ་ཅུ་པ་བརྩམས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འབྲེལ་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རིགས་པ་དང་ལུང་གིས་མ་ལོག་པར་བསྟན་པར་བྱ་བ་དེ་ནི་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་རྟོགས་པ་ནི་དགོས་པའོ། །དགོས་པ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིས་བྱེད་པས་ན། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདི་ནི་དགོས་པ་འདིའི་ཐབས་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་དགོས་པ་གཉིས་ནི། ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་ཏོ། །གང་དག་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དེ་མ་ལོག་པར་བསྟན་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་དོགས་པ་ལ། མ་རྟོགས་པ་དང༌། ལོག་པར་རྟོགས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྨྲས་སོ། །ཅི་ཞིག་མ་རྟོགས་ཤིང་ལོག་པར་རྟོགས་སྙམ་པའི་དོགས་པ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར། གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསྟན་ཏོ། །འདི་ནི་རེ་ཞི
Chinese
三十颂释，调伏天。 三十颂释。 调伏天。 印度语：Tringshika Tika。藏语：三十颂释。第一卷。礼敬妙吉祥童子。法与补特伽罗无我，如实知者能仁尊，一切过失皆已断，敬礼大悲之自性。何者恒常勤利他，自利亦为顺便成，敬礼利益有情者，将释三十颂论著。对於未能了知以及颠倒了知补特伽罗与法无我者，此第一句即安立了境与所系、所说、必要、关系、事物这五者。论著的关系和所说及必要，必定要首先说明。否则，没有关系、没有所说、没有必要的论著，听者先入为主，不会愿意听受。因此，为了使听众生起欢喜，应当说明这三者。其中，所谓“对於补特伽罗与法无我”，此乃显示了境。所谓“未能了知以及颠倒了知者”，此乃说明了所系。所谓“补特伽罗与法无我无颠倒”，此乃显示了所说。所谓“依凭之故”，此乃陈述了必要。所谓“造了三十颂的论著，即是《唯识三十颂》”，此乃显示了关系。其中，对於补特伽罗与法无我，当以理与教证无颠倒地显示，此乃所说。了悟它即是必要。此必要也是由此论著所成办，因此，此论著是此必要的方便，所以，论著与必要二者，是以方便与从方便生出的体性而相关联的。对于“将对何者无颠倒地显示补特伽罗与法无我”的疑惑，故说了“对於未能了知以及颠倒了知者”。为了消除“未了知何者以及颠倒了知何者”的疑惑，故以“补特伽罗与法无我”显示。
English
Commentary on the Thirty Verses, Admonishing the Gods. Commentary on the Thirty Verses. Admonishing the Gods. In Sanskrit: Tringshika Tika. In Tibetan: Commentary on the Thirty Verses. Volume One. Homage to youthful Manjushri. To the Muni who truly knows the selflessness of phenomena and persons, who has abandoned all faults, I pay homage to the master of compassion. Whoever constantly strives for the benefit of others, and whose own benefit is achieved incidentally, I pay homage to that seeker of beings, and will explain the Thirty Verses. For those who do not understand or misunderstand the selflessness of persons and phenomena, this first verse establishes the five objects: object, connection, subject matter, purpose, and entity. The connection, subject matter, and purpose of the treatise must be stated first without fail. Otherwise, a treatise without connection, subject matter, or purpose will not be accepted by listeners who are predisposed to doubt. Therefore, these three should be stated to generate joy in the audience. Among them, "regarding the selflessness of persons and phenomena" indicates the object. "For those who do not understand or misunderstand" states the connection. "The selflessness of persons and phenomena without distortion" shows the subject matter. "Because of reliance" expresses the purpose. "The treatise on the Thirty Verses of Consciousness-Only is composed" indicates the relationship. Among these, the subject matter is to explain the selflessness of persons and phenomena without distortion through reason and scripture. Understanding it is the purpose. Since that purpose is accomplished by this treatise, this treatise is the means to this purpose. Therefore, the treatise and the purpose are related by the nature of means and what arises from the means. To dispel the doubt of "to whom will the selflessness of persons and phenomena be explained without distortion?", it is said, "for those who do not understand or misunderstand." To eliminate the doubt of "what is not understood and what is misunderstood?", it is shown by "the selflessness of persons and phenomena."
Tibetan
ག་བསྡུས་པའི་དོན་ཏེ། ཡན་ལག་གི་དོན་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཟག་དང་ཆོས་རྣམས་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་རྣམས་སོ། །གང་ཞིང་ཟག་པས་ན་གང་ཟག་སྟེ། དེ་ནི་སྔོན་མེད་པའི་ལས་བསྩགས་པའི་ཕྱིར་གང་བའོ། །སྔོན་བྱས་པའི་ལས་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པས་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཟག་པའོ། །ཡང་དང་ཡང་འགྲོ་བ་དེ་དང་དེར་འགྲོ་བས་ན་ཡང་གང་ཟག་གོ །ཡང་ན་གང་ངམ་བརྟས་ནས་འཕེན་པ་དང་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱིས་འགྲོ་བར་འགྲོ་བས་ན་གང་ཟག་གོ །རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པས་ཆོས་རྣམས་སོ། །འདི་ལྟར་བདག་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་བདག་མེད་དེ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་བདག་མེད་པའོ། །བདག་མེད་པ་དང་བདག་མེད་པ་ནི་བདག་མེད་པ་སྟེ། གང་ཟག་དང་ཆོས་རྣམས་ལ་བདག་མེད་པ་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དག་གོ །མ་རྟོགས་པ་དང་ལོག་པར་རྟོགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་དང༌། ལོག་པར་རྟོགས་པ་རྣམས་ཞེས་ཚིག་སྡུད་པའོ། །མ་རྟོགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་གིས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་མ་རིག་པའོ། །ལོག་པར་རྟོགས་པ་དག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཁ་ཅིག་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོགས་ཏེ། གང་གིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅེས་བྱ་བ་དག་གོ །ཁ་ཅིག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རྟོགས་ཏེ། གང་གིས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གོ །དེའི་ཕྱིར་མི་ཤེས་པ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ཐེ་ཚོམ་གྱི་བློ་ཅན་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་མ་ལོག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དེ་དག་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་སྟེ། དེ་གཉིས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཚིག་སྡུད་པའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འདོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཀུན་གྱིས་བཀུར་བ་རྣམས་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་བདག་མེད་པར་འདོད་ཀྱི་གང་ཟག་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཆོས་ལ་བདག་ མེད་པ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འདོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དབུ་མ་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ནི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་ནི་མི་འདོད་དེ། བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པར་ནི་མི་འདོད་དོ་ཞེས་གྲག་གོ །དེའི་ཕྱིར་དེའི་གཉེན་པོར་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྣམ་པར་རིག་པའི་རབ་ཏུ་
Chinese
ག་是集合的意思，要讲述分支的意义。所谓人法无我，人与法就是人与法。因为聚集和流失的缘故，所以是人，这是因为积累了先前没有的业。因为完全享用了先前所造的业而耗尽，所以是流失。因为一次又一次地去往那个地方，所以是一再的人。或者说，因为增长或成熟，以及推动和完成的诸业而前往，所以是人。因为执持自己的自性，所以是诸法。像这样，远离我的就是无我，它的事物就是无我。无我和无我就是无我，在人与法中无我就是于人与法无我。因此，它们就是于人与法无我的那些。所谓未证悟和颠倒证悟，是指未证悟者和颠倒证悟者，这是词语的集合。所谓未证悟者，是指那些不了解人与法无我的人。颠倒证悟者有两种：有些人颠倒地证悟人与法无我，即那些被称为颠倒的人。有些人以两种方式证悟，即那些被称为怀疑的人。因此，将会向那些无知、颠倒和具有怀疑心的人们进行阐述。所谓为了不颠倒地阐述人与法无我，是指将人与法无我那些不颠倒地进行词语的组合，这是为了阐述那两者而进行的词语集合。有些人颠倒地认为人无我，例如那些受到众人尊敬的人，他们认为无我，但并非无人。有些人也颠倒地认为法无我，例如中观派。他们并不认为诸法在一切方面都不存在，据说他们不认为在所设定的自性中不存在。因此，为了对治它，应当不颠倒地阐述法与人无我，因此才说了不颠倒。关于识的殊胜
English
The meaning of 'ga' is collection, and it is to explain the meaning of branches. As for the term 'non-self of person and phenomena,' persons and phenomena are just persons and phenomena. Because of gathering and leaking, it is called a person, because it accumulates previously non-existent karma. Because the previously done karma is fully used up and exhausted, it is called leaking. Because one goes again and again to that same place, it is again a person. Or, because one goes by the actions of increasing or maturing, and propelling and completing, it is called a person. Because they hold their own essence, they are called phenomena. Like this, that which is devoid of self is non-self, and its entity is non-self. Non-self and non-self is non-self, and non-self in persons and phenomena is non-self of person and phenomena. Therefore, those are the non-self of person and phenomena. The term 'non-understanding and wrong understanding' is a combination of the terms 'non-understanding' and 'wrong understanding.' The term 'non-understanding' refers to those who do not understand the non-self of person and phenomena. Those with wrong understanding are of two types: some wrongly understand the non-self of person and phenomena, those who are called 'inverted.' Some understand in two ways, those who are called 'doubting.' Therefore, it will be explained to those who are ignorant, inverted, and have minds of doubt. The phrase 'in order to explain the non-self of person and phenomena without inversion' means to combine the words 'non-self of person and phenomena' in a non-inverted way, and it is a collection of words for the purpose of explaining those two. Some wrongly believe in the non-self of the person, such as those who are respected by all, they believe in non-self, but not in the absence of a person. Some also wrongly believe in the non-self of phenomena, such as the Madhyamikas. They do not believe that phenomena are non-existent in all aspects, it is said that they do not believe that they are non-existent in the nature of imputation. Therefore, as an antidote to that, one should explain the non-self of phenomena and person without inversion, therefore the term 'without inversion' is mentioned. The excellence of discriminating awareness