Tibetan
ས་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་དེ་དགེ་བའི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་དེ་མི་དགེ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ན་ནི་དགེ་བ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་མི་དགེ་བ་བྱེད་པས་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་དགེ་ བ་སྤྱོད་དོ་སྙམ་དུ་བདག་ཏུ་སེམས་པ་མེད་པའི་རིགས་ན། དགེ་བ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱང་བདག་དགེ་བ་བྱེད་དོ་སྙམ་དུ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡོད་པས་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་དེ་མི་དག་བའི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་དེ་ཉོན་མོངས་པར་རིགས་གཅིག་པར་ཡིན་གྱི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང༌། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མི་སྟོན་པའི་རང་བཞིན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པར་རིགས་གཅིག་ཅེ་ན། རྟག་པར་བདག་ཏུ་གཏི་མུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་རིགས་གཅིག་གོ །སྨྲས་པ། དེ་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་དེ་རྟག་གམ་མི་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། རྒྱུན་ཏུ་འཇུག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་གྱིས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འཇུག་པས་རྒྱུན་དུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་མི་རྟག་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་འཇུག་པ་བསྟན་ནས། དེ་འགོག་པ་སྟོན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་གྱིས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འཇུག་ན། གང་གི་དུས་ཀྱི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་མེད་པར་འགྱུར་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་དང༌། འཕགས་པའི་ལམ་དང༌། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པས་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཀུན་མ་ལུས་པར་སྤངས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་ཀྱང་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པའི་དུས་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་མེད་དོ། །འཕགས་པའི་ལམ་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་བསྒོམས་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་བསྒོམ་པ་དེ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ལ། བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་མེད་དེ། ལམ་ལས་ལངས་ནས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་ཀྱང་འབྱུང་ངོ༌། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཕགས་པ་སློབ་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ལམ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ། སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་མ་ལུས་པར་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱང་བག་ཆགས་ད་དུང་མ་བྱང་བས་ལངས་པའི་ཚེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཀྱང་འབྱུང་ངོ༌། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ ཡིད་ཡོད་པས་ཞིབ་མ་ཡིན་གྱི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་མེད་པས་ཚེས་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ཆེས་ཞི་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་མེད་དོ། །དེ་གསུམ་གྱི་དུས་ལས་མ་གཏོགས་པར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དུས་དང༌། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང༌། འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་དང༌། སེམས་མེད་པའི་གཉིད་དང༌། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ན་རྟག་ཏུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །མདོར་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་དོན་བཞི་ས་བསྟན་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་དང༌། དམིགས་པ་དང༌། ལྡན་པ་དང༌། དུས་ཇི་སྲིད་དུ་ཡོད་པའོ། །དེ་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཡིད་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན། ཀུན་གཞིལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བས་དམིགས་པ་བསྟན། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་དང༌། ལྔ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བས་ལྡན་པ་བསྟན། དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་གསུམ་ལས་མ་གཏོགས་པར་དུས་གཞན་དུ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བས་དུས་ཅི་སྲིད་དུ་གནས་པ་བསྟན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་བསྟན་པ་རྫོགས་སོ།། །། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕུང་པོ་ཞེས་བཏགས་པ་ལ་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་བསྟན་པ་ཡང༌། གོང་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཇེ་བཤད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་དོན་ཕྱིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་གླེངས་པ་དེ་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཅིའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ཞེས་གདགས་ཞེས་དྲིས་པའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ལན་དུ། སྤུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་ཅུང་ཟད་གཟུགས་སུ་བགྲང་བ་འདས་པ་དང༌། མ་འོངས་པ་དང༌། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང༌། ནང་གི་དང༌། ཕྱིའི་དང༌། ཆེན་པོ་དང༌། ཆུང་དུ་དང༌། ངན་པ་དང༌། བཟང་པོ་དང༌། ཉེ་བ་དང༌། རིང་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དངོས་པོར་བསྡུར་མི་རུང་ཡང་ཚིག་གིས་བསྡུས་ཏེ། ཆོས་མང་པོ་དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་སྤུངས་པ་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་གང་ཅུང་ཟད་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བགྲང་བ། འདས་པ་དང་མ་ འོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཉེ་བ་དང་རིང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་དངོས་པོར་བསྡུར་མི་རུང་ཡང་ཚིག་གིས་བསྡུས་ཏེ་སྤུངས་བ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དུས་དང༌། རྒྱུད་དང༌། རྣམ་པ་དང༌། འགྲོ་བ་དང༌། ཡུལ་ཐ་དད་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མདོ
Chinese
再者，烦恼意不是善的自性。如果烦恼意是不善的自性，那么行善者因行不善而没有烦恼意，因此不可能生起“我行善”的自我意识。由于行善者也有“我行善”的自我执着，所以烦恼意也不是不善的自性。或者说，烦恼意是与烦恼同类的，而不是善、不善以及无覆无记的自性。为什么说与烦恼同类呢？因为它恒常与执我愚痴等四种烦恼相应，所以是与烦恼同类的。问道：既然如此，那么烦恼意是常还是无常呢？答：经中说“恒常生起”，意思是说，以刹那的相续不断生起，所以称为恒常生起，这表明它是无常的。在说明了生起之后，接着说明它的止息。如果烦恼的刹那相续不断生起，那么在什么时候烦恼意会消失呢？因此经中说“除了阿罗汉、圣道和灭尽定之外”。阿罗汉已经完全断除了三界的一切烦恼法，所以也断除了烦恼意，因此在阿罗汉的境界中没有烦恼意。圣道是修习人无我和法无我，这种如实的修习与我见相违，并且是我见的对治，所以在入圣道时没有烦恼意。然而，从圣道中出定后，烦恼意又会产生。这是为什么呢？因为圣者学人在入道时，学人并没有完全断除一切烦恼，所以烦恼意的习气仍然存在，习气尚未清净，因此出定后也会从阿赖耶识中产生。在无想定中，有烦恼意，所以不是寂灭，而是灭
English
Furthermore, the afflicted mind is not of the nature of virtue. If the afflicted mind were of the nature of non-virtue, then those who perform virtuous deeds would not have the afflicted mind because of performing non-virtue, and therefore it would not be possible to generate the self-consciousness of "I perform virtue." Since those who perform virtuous deeds also have the self-grasping of "I perform virtue," the afflicted mind is also not of the nature of non-virtue. Alternatively, the afflicted mind is of the same class as affliction, and not of the nature of virtue, non-virtue, or obscured-unspecified. Why is it of the same class as affliction? Because it is constantly associated with the four afflictions, such as ignorance of self-grasping, therefore it is of the same class as affliction. Question: If that is the case, is the afflicted mind permanent or impermanent? Answer: It is stated, "Constantly arises," meaning that it arises continuously with a momentary stream, therefore it is called constantly arising, which indicates that it is impermanent. After explaining the arising, it then explains its cessation. If the momentary stream of affliction arises continuously, then at what time will the afflicted mind cease to exist? Therefore, it is stated, "Except for the time of the Arhat, the Noble Path, and the Cessation Attainment." The Arhat has completely abandoned all the afflicted dharmas of the three realms, so he has also abandoned the afflicted mind, therefore there is no afflicted mind in the state of the Arhat. The Noble Path is the cultivation of selflessness of person and selflessness of phenomena. This authentic cultivation is contradictory to the view of self, and is the antidote to the view of self, so there is no afflicted mind when entering the Noble Path. However, after arising from the Noble Path, the afflicted mind will arise again. Why is that? Because the Noble Learners enter the Path, and the Learners have not completely abandoned all afflictions, so the habitual imprints of the afflicted mind still exist, and the habitual imprints have not yet been purified, so after arising from the Path, it will also arise from the Alaya consciousness. In the state of the Non-Perception Attainment, there is an afflicted mind, so it is not quiescence, but cessation.
Chinese
入定时，因无烦恼意，故称寂静。因灭尽定最为寂静，故灭尽定之时，无有烦恼意。除此三时之外，善与非善及无记之时，以及无想入定、无想有、无心睡眠、昏厥等时，则常有（烦恼意）。总而言之，于烦恼意之场合，开示四义：意之确切词义、所缘、相应、存在时限。其中，以“思我与我所”之语，开示意之确切词义；以“于阿赖耶识为所缘”之语，开示所缘；以“与四种心所生烦恼及五遍行相应”之语，开示相应；以“除阿罗汉等三时之外，于其他时存在”之语，开示存在时限。烦恼意之开示完毕。 对于色等法施设蕴之名，亦开示蕴之意义。前文曾提及“色等是渐次解说之蕴义，其后方开示”，为开示此义，故问“何故称蕴？”，意即问“为何对于色等法施设蕴之名？”。答曰：“以积聚之故”，意即凡略微计为色者，无论是过去、未来、现在，内在、外在，大、小，劣、胜，近、远，所有这些事物虽不能以实物相比，然以言词概括，将众多法汇集为一，积聚之，故称色蕴。同样，凡略微计为识之体性者，从过去、未来等，乃至近、远，所有这些事物虽不能以实物相比，然以言词概括积聚之，故称识蕴。为开示此义，故说时间、传承、形态、行境、处所各异之色等经文。
English
During the time of meditative absorption, there is no afflicted mind, hence it is called peaceful. Because the cessation absorption is the most peaceful, there is no afflicted mind during the time of cessation absorption. Apart from these three times, the afflicted mind is always present during times of virtue, non-virtue, and neutral states, as well as during the absorption of non-perception, the state of non-perception, mindless sleep, fainting, and so on. In short, in the context of the afflicted mind, four meanings are taught: the precise meaning of the term 'mind,' the object of focus, association, and the duration of its existence. Among these, the phrase 'thinking of self and what belongs to self' indicates the precise meaning of the term 'mind.' The phrase 'focusing on the alaya consciousness' indicates the object of focus. The phrase 'associated with the four mental afflictions and the five ever-present mental factors' indicates association. The phrase 'existing at other times except for the three times of an arhat, etc.' indicates the duration of its existence. The teaching on the afflicted mind is complete. Furthermore, in applying the term 'aggregate' to form and so on, the meaning of the term 'aggregate' is also taught. As mentioned earlier, 'form and so on are the meanings of the aggregates that are gradually explained, which are taught later,' to teach this meaning, the question is asked, 'Why is it called an aggregate?' This means asking, 'Why is the term 'aggregate' applied to form and other phenomena?' The answer is given, 'Because of accumulation,' meaning that whatever is slightly counted as form, whether past, future, or present, internal or external, large or small, inferior or superior, near or far, all these things, although they cannot be compared as concrete objects, are summarized in words, and many phenomena are gathered into one and accumulated, hence it is called the aggregate of form. Similarly, whatever is slightly counted as the nature of consciousness, from past, future, etc., to near and far, all these things, although they cannot be compared as concrete objects, are summarized in words and accumulated, hence it is called the aggregate of consciousness. To teach this very meaning, the sutra of form and so on, which differ in time, lineage, form, realm, and place, is spoken.