Tibetan
ཤེས་པ་སྐྱེས་ནས་ཆད་དེ་གདོད་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བས་ན་རྟག་ཏུ་ལུས་ལེན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་སེམས་མེད་པའི་གཉིད་དང༌། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་རིལ་གྱིས་འགགས་པས་དེའི་ཚེ་ལུས་མ་བླངས་པས་རྟག་ཏུ་ལུས་ལེན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མའི་མངལ་དུ་ཉིད་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལུས་བླངས་ནས་ནམ་མ་ཤིའི་བར་དུ་ལུས་ལེན་ཅིང་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།ད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་བཤད་པར་བརྩམས་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་བཤད་དོ། །གལ་ཏེ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡོད་ན་དམིགས་པའི་ཡུལ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་མི་སྲིད་པས་ཉོན་མོངས་པས་ཡིད་དེ་ཅི་ལ་དམིགས་པ་བསྟན་པ་དང༌། གོང་དུ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ དངོས་སུ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་མི་བྱའི་དངོས་སུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་དངོས་སུ་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྔ་མ་འགགས་པ་དྲུག་པོ་ལ་མི་བྱའི་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་དངོས་སུ་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དངོས་སུ་ན་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དངོས་སམ་གཙོ་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་ལ་ཡིད་ཅེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྔ་མ་འགགས་པ་དྲུག་པོ་ལ་ནི་དངོས་སུ་ནི་ཡིད་ཅེས་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་དེ་ཅི་ལ་དམིགས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་ནི་རྟག་ཏུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་ཡུལ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་ཀུན་གཞི་ལ་ཇི་ལྟར་དམིགས་ཤེ་ན། ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་དེས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀུན་གཞི་ལ་བདག་ཏུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་དེ་ཡུལ་གཞན་ན་ཡང་དམིགས་མོད་ཀྱི་ཡུལ་གཞན་པས་ཀུན་གཞི་ལ་གཅོར་བདག་ཏུ་དམིགས་པས་དངོས་སུ་ན་ཡིད་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་ཏེ་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་ཏུ་དམིགས་པ་བསྟན་པ་དང༌། ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་དེ་སེམས་ཡིན་ན། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་དང་མི་ལྡན་པའི་སེམས་ཡོད་མི་སྲིད་པས་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་དེ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དུ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྟག་ཏུ་བདག་ཏུ་གཏི་མུག་པ་དང༌། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང༌། བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བ་དང༌། བདག་ལ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་དེ་རྟག་ཏུ་སེམས་ལས་བྱུང་བས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་བདག་ཏུ་གཏི་མུག་པ་དང༌། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང༌། བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བ་དང༌། བདག་ལ་ཆགས་པ་སྟེ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཞི་དང་ལྡན་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དམིགས་སོ། །རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་དང༌། འཕགས་པའི་ལམ་དང༌། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་ལས་མ་གཏོགས་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་བྱེད་པའི་དུས་དང༌། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང༌། འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་དང༌། སེམས་མེད་པའི་གཉིད་དང༌། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚེ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཀུན་གཞི་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་ཞིང་དམིགས་པ་རྒྱུན་མཆད་པར་བྱེད་པས་ན་རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་རྟག་ཏུ་ང་དང་བདག་གོ་ཞེས་རློམ་སེམས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ན་དངོས་སུ་ན་དེ་ལ་ཡིད་ཅེས་བྱའོ། །གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ། དེ་ལྟར་དངོས་སུ་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་ལ་ཡིད་ཅེས་བྱ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་འགགས་མ་ཐག་པ་དེ་ལ་དོན་གང་གིས་ན་ཡིད་ཅེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་ལན་དུ། གང་ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་དྲུག་པོ་འགགས་མ་ཐག་པ་ལ་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་མིག་ནས་ལུས་ཀྱི་བར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་རྟེན་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ནས་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་དུ་ལྔ་ཡིན་པར་གྲགས་ན། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཏམ་དབང་པོ་མ་གྲགས་པས་དེའི་རྟེན་གྲགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་སྔ་མ་འགགས་པ་ལ་ཡིད་ཅེས་བྱ་བར་བཏགས་པར་ཟད་དེ། གང་དག་དང་བདག་གིར་རློམ་སེམས་པ་དེ་ལ་དངོས་སུ་ཡིད་ཅེས་བྱ་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྔ་མ་འགགས་པ་ནི་བདག་དང་བདག་གིར་རློམ་སེམས་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པས་དངོས་སུ་དེ་ལ་ཡིད་ཅེས་མི་བྱའོ། །དེ་ལ་ཀུན་གཞི་བདག་མེད་པ་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་ནི་བདག་ཏུ་གཏི་མུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས་ཀུན་གཞི་ལ་བརྟག་པ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་ཏུ་བལྟས་པའི་རྒྱུ་དེས་སེམས་མཐོ་བ་དང་ཁེངས་པར་གྱུར་པ་ནི་བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བ་ཞེ
Chinese
因为识产生后断灭，最初眼识产生，所以不是恒常取身。另外，在无心睡眠和昏厥等时候，进入的识全部停止，那时没有取身，所以不是恒常取身。因此，阿赖耶识是在母亲的子宫中连接自身时，取了名色之相的身体，直到未死之间，取身并执持，所以称为取识。阿赖耶识的解说完毕。 现在开始解说烦恼意，因此解说它。如果除了进入的六识之外，还有称为烦恼意的，那么没有所缘的识是不可能的，所以要说明烦恼意缘何而缘。如同上面所说的“心”不是指进入的识，而是指阿赖耶识一样，这里所说的“意”也不是指前六识，而是指烦恼意。为了说明这一点，所以特别提到了“意”。实际上，意是指烦恼意，而不是指前六识。烦恼意缘何而缘呢？因此说，缘阿赖耶识。烦恼意总是缘阿赖耶识，所以它的所缘是阿赖耶识。烦恼意如何缘阿赖耶呢？因为烦恼意认为阿赖耶识是“我”，所以缘阿赖耶识为我。或者，烦恼意也可能缘其他境，但主要还是缘阿赖耶识为我，所以说，实际上意是缘阿赖耶识的。为什么要说明烦恼意缘阿赖耶识为我呢？如果烦恼意是心，那么有没有不与心所法相应的心呢？
English
Because consciousness arises and ceases, and the initial eye consciousness arises, it is not always taking a body. Furthermore, during times of unconscious sleep and fainting, the entering consciousnesses completely cease, and at that time, the body is not taken, so it is not always taking a body. Therefore, the ālaya-vijñāna takes the body characterized by name and form when connecting itself in the mother's womb, and it takes and holds the body until death, so it is called the taking consciousness. The explanation of the ālaya-vijñāna is complete. Now, we begin to explain the afflicted mind (kliṣṭa-manas), and therefore we will explain it. If there is an afflicted mind other than the six entering consciousnesses, it is impossible for a consciousness without an object of focus to exist. Therefore, it is necessary to explain what the afflicted mind focuses on. Just as the term "mind" above refers to the ālaya-vijñāna and not the entering consciousnesses, similarly, the term "manas" here refers specifically to the afflicted mind and not the preceding six consciousnesses. To clarify this, the term "manas" is specifically mentioned. In reality, "manas" refers to the afflicted mind, and not directly to the preceding six consciousnesses. What does the afflicted mind focus on? Therefore, it is said that it focuses on the ālaya-vijñāna. The afflicted mind always focuses on the ālaya-vijñāna, so its object is the ālaya-vijñāna. How does the afflicted mind focus on the ālaya? Because the afflicted mind considers the ālaya-vijñāna to be "I," it focuses on the ālaya as self. Alternatively, the afflicted mind may focus on other objects, but it primarily focuses on the ālaya as self, so it is said that in reality, the manas focuses on the ālaya-vijñāna. Why is it necessary to explain that the afflicted mind focuses on the ālaya-vijñāna as self? If the afflicted mind is a mind (citta), is there a mind that does not associate with mental factors (caitta)?
Chinese
为了阐明烦恼意是从心而生，具有几种特性，因此说它恒常与执著于我、我见、我慢、贪著于我等相同。烦恼意恒常从心而生，因此具有烦恼，即执著于我、我见、我慢、贪著于我这四种从心而生的特性，因此将阿赖耶识执著为“我就是这个”。“恒常”是指除了阿罗汉、圣道、灭尽定之时，以及行善、作恶、 无记之时，无想定、无想有情、无心睡眠、昏厥等一切时候，都将阿赖耶识执著为我，并且持续不断地缘念，因此称为“恒常”。如此说来，烦恼意恒常以“我是”和“我所”自居，因此实际上称之为意。其他人说：如果实际上称烦恼意为意，那么六识刚刚灭尽时，又以什么理由称之为意呢？为了回答这个问题：从眼识到意识之间的六识刚刚灭尽时，之所以称之为意，是因为从眼到身的五识的所依是眼根到身根之间的五种，这是众所周知的。由于意识的所依或根不为人所知，为了使它的所依为人所知，因此仅仅是假立前六识灭尽时为意。因为那些自认为我和我所的，才实际上称之为意，而前一刹那灭尽的识，不是自认为我和我所的自性，因此实际上不能称之为意。对于阿赖耶识的无我，不能理解为无我，这称为执著于我。如此不能理解无我，而观察阿赖耶识，认为“这就是我”，这称为我见。因为执著于我的缘故，心变得高傲和自满，这称为我慢。
English
In order to clarify that the afflicted mind arises from the mind and possesses several characteristics, it is said that it is constantly associated with clinging to self, the view of self, pride in self, attachment to self, and so on. The afflicted mind constantly arises from the mind, therefore it possesses afflictions, namely, clinging to self, the view of self, pride in self, and attachment to self, these four characteristics arising from the mind. Therefore, it fixates on the Alaya-consciousness, thinking, "I am this." "Constantly" refers to all times except for the time of an Arhat, the Noble Path, the Cessation Attainment, as well as the time of performing virtuous, non-virtuous, and unspecified actions, the Non-Perception Attainment, the Non-Perception Being, mindless sleep, fainting, etc. At all times, it clings to the Alaya-consciousness as self and continuously focuses on it, therefore it is called "constantly." In this way, the afflicted mind constantly considers itself as "I am" and "mine," therefore it is actually called mind. Others say: If the afflicted mind is actually called mind, then what reason is there to call the six consciousnesses that have just ceased as mind? To answer this question: The reason why the six consciousnesses from eye-consciousness to mind-consciousness are called mind when they have just ceased is that the basis of the five consciousnesses from eye to body is known to be the five sense faculties from eye-faculty to body-faculty. Since the basis or faculty of mind-consciousness is not known, in order to make its basis known, it is merely nominally established that the previous six consciousnesses that have ceased are mind. Because those who consider themselves as self and mine are actually called mind, and the consciousness that has ceased in the previous moment is not the nature of considering oneself as self and mine, therefore it cannot actually be called mind. Not understanding the selflessness of the Alaya-consciousness as selflessness is called clinging to self. Thus, not understanding selflessness and examining the Alaya-consciousness, thinking, "This is me," is called the view of self. Because of the cause of clinging to self, the mind becomes arrogant and conceited, which is called pride in self.