Tibetan
་བས་ན་རྫས་སུ་མེད་ཀྱི་བཏགས་པར་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་མི་སྲིད་པས་ཡང་ན་ནི་གཏི་མུག་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་ངོ་ཚ་མི་ཤེས་པ་འབྱུང་སྟེ། གང་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང༌། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་འཛེམ་པ་མེད་པར་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ནའོ། །ཡང་ན་ནི་གཏི་མུག་དང་ཞེ་སྡང་གི་དབང་གིས་ངོ་ཚ་མི་ཤེས་པ་འབྱུང་སྟེ། ནམ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ལ་འཛེམ་པ་མེད་པར་ཞུགས་པའི་ཚེ་ནའོ། །འདིའི་ལས་ཀྱང་ཉོན་མངས་པ་དྲུག་དང་གཡོ་དང་སྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའམ་གྲོགས་བྱེད་པའོ། །ཁྲེལ་མེད་པའི་རང་བཞིན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁྲེལ་མེད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་ཏེ། ཁྲེལ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དང༌། མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པའི་དོན་ཏོ། །ལན་དུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་གཞན་ལ་མི་འཛེམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཁྲེལ་ཡོད་པ་སྔར་བསྟན་ན་ཁྲེལ་མེད་པ་མཇལ་ཆུང་སླ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཇེ་བསྟན་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ངན་པ་འདི་དག་བྱས་ན་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་འཕྱ་བ་དང་བརྡེག་པ་དང་བཅིང་བ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་པས་དཔྱས་པ་དང་བཅིང་བ་དང༌། གནོད་པ་བྱས་པར་དོགས་ནས་སྡིག་པའི་ལས་ལ་མི་འཇུག་ཅིང་འཛེམ་པ་ནི་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྡིག་པའི་ལས་འདི་དག་བྱས་ན་འཇིག་རྟེན་པས་དཔྱས་པ་དང་བཅིང་བ་དང་བརྡེག་པ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་བར་ཤེས་ཀྱང་གཞན་གྱིས་དཔྱས་པ་དང༌། གནོད་པ་བྱས་པ་ལ་འཛེམ་པ་མེད་པར་སྡིག་པའི་ལས་ལ་འཇུག་པ་ནི་ཁྲེལ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ཡང་ངོ་ཚ་མི་ཤེས་པ་དང་འདྲ་བར་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་ཤས་ལས་བྱུང་བས་ན་རྫས་སུ་མེད་ཀྱི་བཏགས་པར་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདིའི་ལས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་དང༌། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་གྲོགས་སམ་རྒྱུ་བྱེད་པའོ། །རྨུགས་པའི་རང་བཞིན་ བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྨུགས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་ཏེ། རྨུགས་པའི་རང་བཞིན་དང་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ལན་དུ། སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་སྟེ་བློང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དགེ་བའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཚེ་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་སེམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་མི་ནུས་ཤིང་དམིགས་པར་བྱ་བ་སེམས་ལ་གསལ་བར་འཇོག་མི་ནུས་པ་ནི་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བའི་དོན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བློང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། པགས་པ་བངས་ན་ལྔར་བར་འགྱུར་བ་དང་འདྲ་བར་སེམས་བླུན་པའམ་སེམས་སླུ་བའམ་སེམས་མི་གསལ་བར་འགྱུར་བ་ནི་བློང་བ་སྟེ། སེམས་མི་གསལ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ལ་རྨུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ཡང་གཏི་མུག་གི་ཤས་ལས་བྱུང་བས་ན་རྫས་སུ་མེད་ཀྱི་བཏགས་པར་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདིའི་ལས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་གྲོགས་བྱེད་པའོ། །རྒོད་པའི་རང་བཞིན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྒོད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་ཏེ། རྒོད་པའི་རང་བཞིན་དང་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ལན་དུ། སེམས་མ་ཞི་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་སེམས་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྩེ་གཅིག་པ་ལ་བྱ་སྟེ། གང་སེམས་གཡེངས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྩེ་གཅིག་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་སེམས་མ་ཞི་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་རྒྱུ་བྱས་ནས་སྔོན་བགད་པ་དང༌། རྩེད་མོ་བྱས་པ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་ཏེ། དེར་སེམས་འཕྲོས་ནས་སེམས་ཡེང་ཡེང་པོར་མ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པ་ལ་རྒོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ཡང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཤས་ལས་བྱུང་བས་ན་རྫས་སུ་མེད་ཀྱི། བཏགས་པར་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདིའི་ལས་ནི་ཞི་གནས་དང་མི་མཐུན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། སེམས་རྒོད་པ་མ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་བྱུང་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མེད་པར་འགྱུར་བས་ན་ཞི་གནས་དང་མི་མཐུན་པའི་རྟེན་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །མ་དད་པའི་རང་བཞིན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མ་དད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་ཏེ། མ་དད་པའི་རང་བཞིན་དང་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པའི་དོན་ཏོ། །ལན་དུ་ལས་དང༌། འབྲས་བུ་དང༌། བདེན་པ་དང༌། དཀོན་མཆོག་ལ་ཡིད་མི་ཆེས་ཤིང་སེམས་མ་དད་པ་སྟེ། དད་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ལས་ནི་བསོད་ནམས་དང༌། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་བ་དང༌། མི་གཡོ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་གསུམ་མོ། །འབྲས་བུ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང༌། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་སྟེ་གཉིས་སོ། །བདེན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་བཞིའོ། །དཀོན་མཆོག་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་བདེན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་ཡིད་མི་ཆེས་བ་དང༌། དཀོན་མཆོག་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་སེམས་དང་བ་མེད་པ་ནི་མ་དད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་བདེན་པ་དཀོན་མཆོག་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་པར་ཡིད་ཆེས་པ་དང༌། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅན་དུ་སེམས་
Chinese
因此，应当了知，它并非实有，而是假立安名而有。贪欲和嗔恨不可能同时生起，要么是由于愚痴和贪欲的影响，导致不知羞耻，即在不予取和行不净行时，毫无顾忌地行事。要么是由于愚痴和嗔恨的影响，导致不知羞耻，即在杀生等行为中，毫无顾忌地投入。此业也是生起六种烦恼以及谄诳等近烦恼的因或助伴。为了显示无惭的自性，提问：什么是无惭？这是提问无惭的自性和体性的意思。回答说：不因过失而对他人有所顾忌。为了先显示有惭，因为先显示有惭则更容易理解无惭，所以要先显示有惭。其中，如果做了这些罪恶的不善业，世间人会进行呵斥、殴打、捆绑等损害，因为害怕世间人的呵斥、捆绑和损害，而不去做罪恶业，并有所顾忌，这称为有惭。即使知道做了这些罪恶业，世间人会进行呵斥、捆绑和殴打等损害，但对别人的呵斥和损害毫无顾忌，而投入罪恶业，这称为无惭。这和不知羞耻一样，也是由贪欲、嗔恨和愚痴所产生，因此应当了知，它并非实有，而是假立安名而有。此业也是生起六种烦恼和近烦恼的助伴或因。为了显示昏沉的自性，提问：什么是昏沉？这是提问昏沉的自性和体性的意思。回答说：心不适业，即迟钝。即在缘善法时，心不能了知所缘境，也不能清晰地将所缘境安住在心中，这称为心不适业。为了显示心不适业的意义
English
Therefore, it should be understood that it is not truly existent, but exists as a mere imputation. Greed and hatred cannot arise simultaneously. Either, due to the influence of ignorance and greed, shamelessness arises, that is, when taking what is not given and engaging in impure conduct, one acts without any restraint. Or, due to the influence of ignorance and hatred, shamelessness arises, that is, when engaging in actions such as killing, one enters into them without any restraint. This action is also the cause or companion for the arising of the six afflictions and the secondary afflictions such as deceit and cunning. In order to show the nature of shamelessness, one asks: What is shamelessness? This is asking about the nature and characteristics of shamelessness. The answer is: Not being restrained by others due to faults. In order to show shame first, because showing shame first makes it easier to understand shamelessness, therefore shame should be shown first. Among them, if one commits these sinful and unwholesome actions, worldly people will cause harm such as scolding, beating, and binding. Because one fears the scolding, binding, and harm of worldly people, one does not engage in sinful actions and has restraint, this is called shame. Even if one knows that worldly people will cause harm such as scolding, binding, and beating if one commits these sinful actions, but one has no restraint towards the scolding and harm of others, and engages in sinful actions, this is called shamelessness. This is similar to not knowing shame, and is also produced from the aspects of greed, hatred, and ignorance, therefore it should be understood that it is not truly existent, but exists as a mere imputation. This action is also the companion or cause for the arising of the six afflictions and the secondary afflictions. In order to show the nature of lethargy, one asks: What is lethargy? This is asking about the nature and characteristics of lethargy. The answer is: The mind is unfit for activity, that is, dullness. That is, when focusing on virtuous Dharma, the mind cannot understand the object to be focused on, nor can it clearly place the object to be focused on in the mind, this is called the mind being unfit for activity. In order to show the meaning of the mind being unfit for activity
Chinese
说“惛沉”：就像皮革膨胀会变得迟钝一样，心变得愚钝、心被欺骗或心变得不清晰就是惛沉。心不清晰的体性就叫做“睡眠”。这也是从愚痴的部分产生的，因此并非实有，应当理解为是假立的。它的作用是成为生起烦恼和近烦恼的助伴。为了显示掉举的自性，提问“什么是掉举？”意思是问掉举的自性和体性是什么。回答说：“心不寂静”。所谓心寂静，指的是止观和一心专注的等持。凡是心散乱，与一心专注的等持不相顺应的法，就叫做心不寂静。这也是以贪欲为因，回忆起以前的嬉笑玩乐等，心随之散乱，心变得飘忽不定，成为不寂静之因，就叫做掉举。这也是从贪欲的部分产生的，因此并非实有，应当理解为是假立的。它的作用是不与止观相顺应，由于生起心掉举不寂静的体性，导致没有一心专注的等持，因此称为不与止观相顺应的所依。为了显示不信的自性，提问“什么是不信？”意思是问不信的自性和体性是什么。回答说：“不相信业、果、真谛和 三宝，心不信服，是不信，是与信心不相顺应的一方”。所谓业，指的是福德、非福德和不动业三种。果，指的是悦意和不悦意两种。真谛，指的是苦等四谛。三宝，指的是佛等三宝。对于业、果、真谛等存在不相信，以及对三宝没有认为是具有功德的心悦诚服，就叫做不信。所谓与信心不相顺应的一方，指的是相信业、果、真谛、三宝等存在，以及认为三宝具有功德的心
English
Speaking of "lethargy," just as leather swells and becomes dull, the mind becomes dull, the mind is deceived, or the mind becomes unclear, which is lethargy. The nature of the unclear mind is called "sleepiness." This also arises from the part of ignorance, so it is not real, but should be understood as a designation. Its function is to be a companion for the arising of afflictions and near afflictions. In order to show the nature of agitation, the question is asked, "What is agitation?" It means asking what is the nature and characteristic of agitation. The answer is, "The mind is not calm." The so-called calm mind refers to calm abiding and one-pointed concentration. Whatever mind is distracted, the dharma that is not in accordance with one-pointed concentration is called the uncalm mind. This is also caused by desire, recalling previous laughter and play, etc., the mind is distracted, the mind becomes erratic, and becomes the cause of restlessness, which is called agitation. This also arises from the part of desire, so it is not real, but should be understood as a designation. Its function is not in accordance with calm abiding, because the nature of the agitated and uncalm mind arises, resulting in the absence of one-pointed concentration, so it is called the basis that is not in accordance with calm abiding. In order to show the nature of disbelief, the question is asked, "What is disbelief?" It means asking what is the nature and characteristic of disbelief. The answer is, "Not believing in karma, fruit, truth, and the Three Jewels, the mind does not believe, is disbelief, is the side that is not in accordance with faith." The so-called karma refers to the three types of merit, non-merit, and immovable karma. Fruit refers to the two types of pleasant and unpleasant. Truth refers to the four truths of suffering, etc. The Three Jewels refer to the three jewels of Buddha, etc. Not believing in the existence of karma, fruit, truth, etc., and not believing that the Three Jewels have merit, is called disbelief. The so-called side that is not in accordance with faith refers to believing in the existence of karma, fruit, truth, the Three Jewels, etc., and the mind that believes that the Three Jewels have merit.