Tibetan
རྟོགས་པ་སྟེ། དགེ་བའི་ཆོས་ཀུན་གཏི་མུག་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་མོད་ཀྱི་དེ་དག་ལ་གཏི་མི་མུག་པ་ཞེས་མི་བྱའི། གང་བདེན་པ་བཞི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གཏི་མུག་གི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་དང་སོ་སོར་རྟོག་པའོ། ། དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང༌། རྟོགས་པ་དང༌། བསམས་པ་དང༌། ཆུད་པའོ། །དེ་ལ་གང་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་ཐོབ་པའི་ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ནི་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ནི་བསམས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ནི་ཆུང་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །སོ་སོར་རྟོག་པ་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་བམ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ལ་བྱ་སྟེ། དེའི་མཐུས་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་རྩ་ནས་མ་བཏོན་མ་བཅོམ་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་སྐབས་མི་འབྱེད་པ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་དུ་ན་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་བཞི་དང༌། སོ་སོར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ལ་གཏི་མི་མུག་པ་ཞེས་གདགས་སོ། །སྨྲས་པ། ཤེས་རབ་ལ་གཏི་མི་མུག་པ་ཞེས་བྱ་ན། ཤེས་རབ་ནི་ལྔ་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་ཟིན་པས། ད་ཡང་བཟླས་ཏེ་བཤད་ཅི་དགོས། སྨྲས་པ། དེར་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྤྱིར་བཤད་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་དེ་དགེ་བ་ཞིག་ཡིན་ནམ་མི་དགེ་བ་ཞིག་ཡིན་ནམ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དམིགས་ཀྱིས་ཕྱེ་སྟེ་མ་བསྟན་ཏོ། །ད་འདིར་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པའི་ཤེས་རབ་དེ་དགེ་བའི་ནང་དུ་གཏོགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཏི་མི་མུག་པའི་སྒྲར་བཏགས་ནས་དགེ་བ་བཅུ་གཅིག་གི་ནང་དུ་བཤད་དོ། །དེའི་ལས་ཀྱང་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་མི་འཇུག་པའི་རྟེན་བྱེད་པ་སྟེ། གཏི་མུག་མེད་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ལ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རང་བཞིན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བརྩོན་འགྲུས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་ཏེ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པའི་དོན་ཏོ། །ལན་དུ་ལེ་ལོའི་གཉེན་པོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདིར་ཡང་ལེ་ལོ་སྔར་བསྟན་ན་བརྩོན་འགྲུས་རྟོགས་པར་སླ་བར་འགྱུར་བས་ལེ་ལོ་ཇེ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལེ་ལོ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྨད་པའི་དངོས་པོ་ལ་སྤྲོ་བའི་ ལེ་ལོ་དང༌། སྙོམ་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལེ་ལོའོ། །དེ་ལ་སྨད་པའི་དངོས་པོ་ལ་བརྩོན་པའི་ལེ་ལོ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་ལེ་ལོ་ཞེས་བྱའོ། །སྙོམ་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལེ་ལོ་ནི་འཕྲེས་པ་དང༌། ཉལ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དགའ་ཞིང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་གང་ལ་ཡང་སེམས་འཇུག་པར་མི་སྤྲོ་བ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་ལེ་ལོ་ཞེས་བྱའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཡོད་ན་ལེ་ལོ་རྣམ་པ་གཉིས་མེད་པར་འགྱུར་བས་བརྩོན་འགྲུས་ནི་ལེ་ལོའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །སྨད་པ་ལ་སྤྲོ་བའི་ལེ་ལོ་དང༌། སྙོམ་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལེ་ལོ་གཉི་ག་ཡང་ལེ་ལོ་ཉིད་ཡིན་གྱི་བརྩོན་འགྲུས་མ་ཡིན་པ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བ་ལ་སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་མཉན་པ་དང་བསམ་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ལས་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་ནས་སེམས་ནུར་བ་དང་ལྡོག་པ་མེད་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་སེམས་སྤྲོ་བ་ནི་ངན་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པས་ལེ་ལོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་མི་བྱའོ། །དེ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་གསུང་རབ་འདི་ལས་གཞན་པ་གང་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་ལེ་ལོ་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ལས་ནི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང༌། འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་ཡོད་ན་དགེ་བའི་ཕྱོགས་འགྲུབ་པ་དང་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་རང་བཞིན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་རང་བཞིན་དང་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ལན་དུ། གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཉེན་པོ་སྟེ། ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་གནས་ངན་ལེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ས་བོན་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་སྒྲིབ་པོ། །ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ས་བོན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སྒྲིབ་པོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ལ་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ས་བོན་དང་བྲལ་ན་ལུས་ལས་སུ་ རུང་བ་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་འབྱུང་བས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་བ་ནི་གནས
Chinese
即是通达。一切善法虽是愚痴的对治，但不能称其为不愚痴。唯有如实通达四谛的智慧，才可称为愚痴的对治。它又有两种，即是智慧和个别观察。 其中智慧又有四种，即是异熟、通达、思择和串习。其中，生下来就获得的智慧称为异熟智慧。由听闻而生的智慧称为通达智慧。由思择而生的智慧称为思择智慧。由修习而生的智慧称为串习智慧。个别观察也是指具有精进的智慧，或是具有等持的智慧。凭借它的力量，即使烦恼的种子没有从根本上拔除摧毁，但能阻止烦恼生起，这称为个别观察。 实际上，对四圣谛的自相和共相如实了知的四种智慧，以及个别观察自性的智慧，就称为不愚痴。 说道：如果智慧称为不愚痴，那么智慧在五境各自决定的场合已经说过，现在又重复说它做什么呢？ 说道：在那里只是总的说了智慧的体性，而对于如实了知法之体性的智慧，是善还是不善，或者是不作表示，没有特意区分开来。 现在这里是为了表明精通法之体性的智慧属于善法，所以安立为不愚痴之名，而在十一种善法中宣说。 它的作用是不入于恶行之所依，因为没有愚痴的人们不会进入杀生等行为中。 为了显示精进的自性，所以提问什么是精进？意思是提问精进的自性和体性是什么？ 回答说，是懒惰的对治。这里也是因为先说懒惰就容易理解精进，所以要进一步解释懒惰。
English
It is understanding. Although all virtuous dharmas are antidotes to ignorance, they are not called non-ignorance. Only the wisdom that understands the four truths without error is called the antidote to ignorance. It has two aspects: wisdom and individual examination. Wisdom also has four aspects: Vipaka (result), understanding, thinking, and familiarity. The wisdom that is obtained immediately after birth is called Vipaka wisdom. The wisdom that arises from hearing is called understanding wisdom. The wisdom that arises from thinking is called thinking wisdom. The wisdom that arises from meditation is called familiarity wisdom. Individual examination also refers to wisdom with diligence or wisdom with Samadhi. By its power, even if the seeds of affliction are not eradicated from the root, it prevents the arising of afflictions, which is called individual examination. In essence, the four wisdoms that truly know the self and general characteristics of the four noble truths, and the wisdom of the nature of individual examination, are called non-ignorance. It is said: If wisdom is called non-ignorance, then wisdom has already been explained in the context of determining the five objects individually. Why repeat it now? It is said: There, the nature of wisdom was generally explained, and it was not specifically distinguished whether the wisdom that truly knows the nature of dharma is virtuous or non-virtuous, or not indicated. Now, here, in order to show that the wisdom that is proficient in the nature of dharma belongs to virtue, it is established as the name of non-ignorance and explained among the eleven virtues. Its function is to be the basis for not engaging in misconduct, because those who are without ignorance do not engage in actions such as killing. In order to show the nature of diligence, it is asked, what is diligence? It means asking what is the nature and characteristic of diligence? The answer is that it is the antidote to laziness. Here, too, because it is easier to understand diligence if laziness is mentioned first, laziness will be further explained.
Chinese
又有两种懈怠，即贪著于应呵斥之事的懈怠，以及昏昧为性的懈怠。其中，贪著于应呵斥之事的懈怠，是指精勤于杀生等不善业，这也称为懈怠。昏昧为性的懈怠，是指喜欢闲聊、睡眠等，对于善与不善之事都不愿用心，这也称为懈怠。如果有了精进，两种懈怠都会消失，因此精进是懈怠的对治。贪著于应呵斥之事的懈怠和昏昧为性的懈怠，两者都是懈怠而不是精进，为了显示精进的体性是什么。所谓“对善法心生欢喜”，是指无论听闻还是思维等善业，一旦投入其中，心不迟疑、不退转，这才是精进。因此，对于不善之法心生欢喜，投入恶行，这只能称为懈怠，不能称为精进。因此，世尊也曾说过，在其他经典中，外道徒的精进实际上就是懈怠。精进的作用是圆满和成就善法，因为有了精进，善法才能成就和圆满。为了显示轻安的自性。有人问，什么是轻安？这实际上是问轻安的自性和体性是什么。回答是：它是对治粗重之物，使身心堪能。所谓粗重之物，是指烦恼和近烦恼的种子，以及所知障的种子。其中，烦恼和近烦恼的种子是声闻的障碍，所知障的种子是菩萨的障碍。所谓轻安，是指身心堪能，如果远离了烦恼和所知障的种子，就能产生身堪能和心堪能，所以轻安是对治
English
There are two types of laziness: laziness that delights in blameworthy things, and laziness that is characterized by sloth. Laziness that delights in blameworthy things refers to diligence in engaging in non-virtuous actions such as killing, which is also called laziness. Laziness characterized by sloth refers to enjoying idle talk, sleep, and the like, and being unwilling to engage the mind in either virtuous or non-virtuous activities, which is also called laziness. If there is diligence, the two types of laziness will disappear, so diligence is said to be the antidote to laziness. Both laziness that delights in blameworthy things and laziness characterized by sloth are laziness and not diligence, and it is to show what the characteristic of diligence is. It is said that "the mind is manifestly delighted in virtue," which means that when one engages in virtuous activities such as listening and thinking, the mind does not hesitate or turn back, and this is called diligence. Therefore, delighting in non-virtuous dharmas and engaging in evil conduct is called laziness and not diligence. Therefore, the Blessed One has also said that in other scriptures, the diligence of non-Buddhists is actually laziness. Its function is to perfect and accomplish virtuous qualities, because with diligence, virtuous qualities will be accomplished and perfected. To show the nature of pliancy. Someone asks, what is pliancy? This is actually asking what the nature and characteristic of pliancy is. The answer is: it is the antidote to afflictions, making body and mind serviceable. What is called afflictions refers to the seeds of afflictions and near afflictions, and the seeds of the obscuration of knowledge. Among them, the seeds of afflictions and near afflictions are the obstacles for the Shravakas, and the seeds of the obscuration of knowledge are the obstacles for the Bodhisattvas. What is called pliancy refers to the serviceability of body and mind. If one is free from the seeds of afflictions and the obscuration of knowledge, then body pliancy and mind pliancy will arise, so pliancy is the antidote to