Tibetan
དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱེད་པས་ན་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཞི་ནི་གཞན་དུ་ཡང་ངོ་ཞེས་བ་ལ་འགྱོད་པ་ནས་དཔྱོད་པའི་བར་དུ་བཞི་ནི་གཞན་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞི་ལ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་འབའ་ཞིག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་མ་ཟད་ཀྱི། དགེ་བའི་རང་བཞིན་ཡང་ཡོད། །མི་དགེ་བའི་རང་བཞིན་ཡང་ཡོད་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རང་བཞིན་ཡང་ཡོད་པས་ན་གཞན་དུ་ཡང་ངོ་ཞེས་བྱའོ། །ད་ནི་སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་བཤད་པར་བྱའོ། ། སུམ་ཅུ་པའི་གཙུག་ལག་དང་མངོན་པའི་ཆོས་བསྡུས་པའི་གཙུག་ལག་ལས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་ལས་གཉི་ག་བཤད་པ་ལྟར། ཕུང་པོ་ལྔའི་གཙུག་ལག་འདི་གླེངས་པས་ཤེས་པ་འདུལ་བའི་དོན་དུ་བྱས་ཏེ། མདོ་ཙམ་དུ་བསྟན་པས་ན་རང་བཞིན་འབའ་ཞིག་བཤད་ནས་ལས་མ་བསྟན་མོད་ཀྱི། སློབ་མ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པར་བྱ་བ་དང༌། སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་རང་བཞིན་བརྡ་ཕྲད་པར་སླ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདག་གིས་ནི་རང་བཞིན་དང་ལས་གཉི་ག་བསྟན་ནོ། །ལྔ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ལས་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་གཉིས་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་པས་ན་བཤད་མི་དགོས་ཏེ། ད་ནི་རེག་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་སེམས་པ་གསུམ་བཤད་དོ། །དེ་ལ་རེག་པའི་རང་བཞིན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རེག་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་ཏེ། རེག་པའི་རང་བཞིན་ནམ་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པའི་དོན་ཏོ། །ལན་དུ་གསུམ་འདུས་ནས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གསུམ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་མོ། །དེ་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཚོགས་པ་ནི་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་རེག་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། གསུམ་འདུས་པའི་རྒྱུ་ལས་གང་བྱུང་བའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་ལ་རེག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་དུས་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་ལས། དེ་ཉིད་ཀྱི་དུས་ན་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང༌། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་གསུམ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའམ་ཚོར་བ་གསུམ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལྟ་བུར་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཅི་ལྟར་དབང་པོ་ཚོར་བ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འགྱུར་བའམ། ཚོར་བ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བ་དེ་དང་འདྲ་བར་ཡུལ་དང་ཚོར་བ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་
Chinese
因为能使之成为垢染，所以称为近烦恼。四种是“其他也是”，即从后悔到寻伺之间的四种称为“其他也是”，因为这四种不仅是近烦恼的自性，也有善的自性，也有不善的自性，也有无记的自性，所以称为“其他也是”。现在将要解说与心不相应的行法的体性。 正如《三十颂》的论典和《俱舍论》的论典中所说，五十一心所的自性和作用一样。因为谈论五蕴的论典是为了调伏知识，所以只是简略地说明，只说了自性而没有说作用。但是，为了使学生们精通法的体性，并且容易理解这些心所的自性，所以我才说明自性和作用两者。五种遍行中，受和想已经在前面说过了，所以不需要再说，现在要说触、作意和思三种。为了显示触的自性，所以问“什么是触”，意思是问触的自性或相是什么。回答时说“三者聚合而决断”，三者是指根、境和识三种。这些作为因和果的事物一起聚集称为聚合，境、根和识三种是因，从那个因产生的触是果，从三者聚合的因所产生的那个心所称为触。其中，境、根和识三者同时聚合，在那一时刻，能使生起乐受、苦受和非乐非苦受三种，或者与三种感受的生起相顺应，或者像感受生起的因一样，根完全转变。就像根转变为能生起乐受等一样，或者与乐受等生起相顺应一样，或者像感受生起的因一样，境和乐受等生起
English
Because it makes it into a defilement, it is called a near affliction. The four are "others also," that is, the four from regret to investigation are called "others also," because these four are not only the nature of near afflictions, but also have the nature of virtue, also have the nature of non-virtue, and also have the nature of the unspecified, so they are called "others also." Now I will explain the nature of the non-associated formations. As stated in the treatise of the Thirty Verses and the treatise of the Abhidharma-samuccaya, the nature and function of the fifty-one mental factors are the same. Because discussing the treatise of the five aggregates is for the purpose of taming knowledge, it is only briefly explained, only the nature is stated and not the function. However, in order to make the students proficient in the nature of the Dharma, and to easily understand the nature of these mental factors, I will explain both the nature and the function. Among the five omnipresent ones, feeling and perception have already been mentioned above, so there is no need to say more, now I will talk about contact, attention, and thought. In order to show the nature of contact, I asked, "What is contact?" meaning to ask what is the nature or characteristic of contact. In response, it is said, "The three gather and decide," the three refer to the sense faculty, the object, and the consciousness. The gathering of these things as cause and effect is called aggregation, the object, sense faculty, and consciousness are the cause, and the contact arising from that cause is the effect, the mental factor arising from the cause of the three aggregates is called contact. Among them, when the object, sense faculty, and consciousness gather at the same time, at that moment, it can cause the arising of the three feelings of pleasure, pain, and neither pleasure nor pain, or be in accordance with the arising of the three feelings, or like the cause of the arising of feelings, the sense faculty completely transforms. Just as the sense faculty transforms to give rise to pleasant feelings, etc., or is in accordance with the arising of pleasant feelings, etc., or like the cause of the arising of feelings, the object and pleasant feelings, etc., arise
Tibetan
རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའམ། ཚོར་བ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལྟ་བུར་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ནི་རེག་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེའི་ལས་ནི་ཚོར་བའི་རྟེན་བྱེད་པ་སྟེ། ཚོར་བ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་དེ་མདོ་ལས་ཀྱང་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་འབྱུང་ཞེས་བཤད་པ་དང་མདོ་གཞན་དག་ལས་ཚོར་བ་མྱོང་བའི་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས། བདེ་བའི་ཚོར་བ་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡིད་ལ་བྱད་པའི་རང་བཞིན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཞེས་དྲིས་ཏེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་དང་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པའི་དོན་ཏོ། །ལན་དུ་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཡུལ་ལ་འགྲོ་བར་བྱེད་པའམ་དེར་ལྟ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡུལ་དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་སེམས་མངོན་དུ་ལྟ་ཞིང་དེར་ཕྱོགས་པར་བྱེད་པས་ན་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་བྱེད་པ་དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ལས་ནི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་འཛིན་པའོ། །དམིགས་པ་ལ་སེམས་འཛིན་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཀེང་རུས་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པའི་ཡུལ་ལ་སེམས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ནི་སེམས་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་དམིགས་པའི་ཡུལ་ལ་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་དུ་དམིགས་པ་དེ་ནི་དེའི་ལས་སུ་བཤད་ཀྱི། །སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་དེ་ལ་དམིགས་ནས། སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚེ་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་ལ་དམིགས་པ་དེ་ནི་དེའི་ལས་སུ་མི་གཞག་གོ །སེམས་པའི་རང་བཞིན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་ཏེ། སེམས་པའི་རང་བཞིན་དང་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པའི་དོན་ཏོ། །ལན་དུ་ཡོན་ཏན་དང་ཉེས་པ་དང་གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ལ་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཡོན་ཏན་ནོ། །མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཉེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ནི་གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་གཡོ་བར་བྱེད་འགུལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། སེམས་འདི་ཅི་འང་མི་བྱེད་ཅིང་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ན་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་ལས་བྱུང་བས་བསྐྱོད་ནས། སེམས་དགེ་བ་ ལ་ཡང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཅིང་དགེ་བ་བྱེད་པ་ལ་ཡང་འཇུག །སེམས་མི་དགེ་བ་ལ་ཡང་མངོན
Chinese
随后顺应而完全转变，或者像感受产生的因那样完全转变的对境的行相是怎样的，从而断除，这称为触。它的作用是作为感受的所依，是作为感受产生的因的意思。因此，经中也说，以触为缘而产生感受，其他经中也说，依靠体验感受的触，产生安乐的感受。为了显示作意的自性，询问什么是作意，意思是询问作意的自性和体性是什么。回答说，是心的趣入。趣入的意思是，心趋向对境或者在那里观察，因此，对于任何应修习的对境，如所缘的差别等等，心明显地观察并且趋向那里，所以称为心的趣入，像那样做的，就称为作意。它的作用是心专注于所缘。心专注于所缘的意思又是怎样呢？就是对于骷髅等所缘的对境，心一次又一次地安住，这称为心专注于所缘。因此，对于所缘的对境，心的刹那的相续中专注于此，这被说是它的作用。如果心在一个刹那专注于此，在第二个刹那等等时，专注于其他的刹那，那就不被认为是它的作用。为了显示思择的自性，询问什么是思择，意思是询问思择的自性和体性是什么。回答说，心对于功德、过失和非二者明显地造作，这是意的作用。其中，善法是功德，不善法称为过失，无记法称为非二者。心明显地造作的意思是，心摇动、动摇的意思。如果心什么也不做，也不摇动，那么称为思择的心所生起后推动，心对于善也明显地造作，并且趣入于行善，心对于不善也明显地...
English
Then, conforming and completely transforming, or like the cause of the arising of feeling, what is the aspect of the object that is completely transformed, thereby cutting off, this is called contact. Its function is to be the support of feeling, meaning it is the cause of the arising of feeling. Therefore, it is also said in the sutra that feeling arises from the condition of contact, and in other sutras it is said that relying on the contact that experiences feeling, pleasant feeling arises. In order to show the nature of attention, ask what is attention, meaning to ask what is the nature and characteristic of attention. The answer is that it is the mind's engagement. Engagement means that the mind goes to the object or observes there, therefore, for any object to be meditated upon, such as the difference of the object, etc., the mind clearly observes and tends towards it, so it is called the mind's engagement, and that which does so is called attention. Its function is to hold the mind on the object. What is the meaning of holding the mind on the object? It means that for objects such as skeletons, the mind repeatedly dwells, this is called holding the mind on the object. Therefore, for the object of focus, the mind's momentary continuum focuses on it, this is said to be its function. If the mind focuses on it in one moment, and in the second moment, etc., focuses on another moment, then it is not considered its function. In order to show the nature of thinking, ask what is thinking, meaning to ask what is the nature and characteristic of thinking. The answer is that the mind clearly fabricates for merit, demerit, and neither, this is the function of the mind. Among them, virtuous dharmas are merit, non-virtuous dharmas are called demerit, and unspecified dharmas are called neither. The meaning of the mind clearly fabricating is the meaning of the mind shaking and moving. If the mind does nothing and does not shake, then the mental factor called thinking arises and motivates, the mind also clearly fabricates for virtue, and also engages in doing virtue, the mind also clearly...