Tibetan
་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་གི་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་དེ་ནི་རྣ་བའི་དབང་པོའི་གཟུགས་དང་བའི་བདག་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྣའི་དབང་པོ་ནི་སྣའི་ཚིགས་ཀྱི་ནང་རོལ་ནའོ། །ལྕེའི་དབང་པོ་ནི་ལྕེའི་དབུས་ན་སྐྲའི་རྩེ་མོ་ཙམ་མ་གཏོགས་སོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཟླ་བ་ཁམ་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེའོ། །ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟན་གང་ལ་ལྕེའི་དབང་པོ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། གང་གི་ཡུལ་དྲག་པའོ། །མཉམ་པར་གྱུར་ན། ལྕེའི་དབང་པོ་ཡུལ་སྔར་འཛིན་ཏེ། ཟ་འདོད་པས་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་ཟ་འདོད་པར་ཆུམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་རྣམས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཡུལ་ལྔ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྨྲས་པ། གཟུགས་གང་ཞེ་ན། མིག་གི་ཡུལ་ཏེ། ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཡུལ་ཅན་དབང་པོས་ཡུལ་སྟོན་ཏེ། མིག་གི་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེ་ལ་ཁ་དོག་ནི་རྣམ་པ་ བཞི་སྟེ། སྔོན་པོ་དང༌། སེར་པོ་དང༌། དམར་པོ་དང༌། དཀར་པོའོ། །དེའི་དབྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གྲིབ་མ་དང༌། ཉི་མ་དང༌། སྣང་བ་དང༌། མུན་པ་དང༌། སྤྲིན་དང༌། དུ་བ་དང༌། རྡུལ་དང༌། ཁུག་རྣ་དང༌། ནམ་མཁའོ། །དབྱིབས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། ལྷམ་པ་དང། ཟླུམ་པོ་དང༌། མཐོ་བ་དང༌། དམའ་བ་དང༌། ཕྱ་ལེ་བ་དང༌། ཕྱ་ལེ་བ་མ་ཡིན་པ་དང༌། རིང་པོ་དང༌། ཐུང་དུའོ། །ལྷམ་པ་ནི་གྲུ་བཞི་པའོ། །ཀུན་ཏུ་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ཟླུམ་པའོ། །རི་ལ་སོགས་པ་ནི་མཐོ་བའོ། །ཁྲོན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དམའ་བའོ། །དབྱིབས་མཉམ་པ་ནི་ཕྱ་ལེ་བའོ། །དབྱིབས་མི་མཉམ་པ་ནི་ཕྱ་ལེ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །རིང་པོ་དང་ཐུང་དུ་ནི་ལྟོས་པའོ། །གལ་ཏེ་ལྟོས་པས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེ་ན། ལྟོས་པས་ཐ་དད་པར་མི་རུང་བ་མེད་དེ། ཕ་དང་བུ་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་ཕ་ལ་ལྟོས་ནས་ནམ་དུ་ཡང་བུ་ཕར་མི་འགྱུར། བུ་ལ་ལྟོས་ནས་ནམ་དུ་ཡང་ཕ་བུར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་གང་ལ་ལྟོས་ནས་གང་རིང་བ་དེ་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་ནམ་དུ་ཡང་ཐུང་ངུར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་ལ་ལྟོས་ནས་ཐུང་བ་དེ་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་ནམ་ཡང་རིང་པོར་མི་འགྱུར་ཏེ། རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུར་འཐད་དོ། །གཟུགས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་སྒྲ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་སྨྲས་པ། སྒྲ་གང་ཞེ་ན། རྣ་བའི་ཡུལ་སྟེ་ཟིན་པ་དང༌། མ་ཟིན་པ་དང༌། གཉིས་ཀའི་སྟེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ། །ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་གང
Chinese
如果耳的识不生起，那么不生起的就是耳根的形和清净的自性，应当这样理解。同样，鼻根在鼻子的关节内部。舌根在舌头的中央，除了像头发尖端那么一点。其他人说像半个月亮。身根是遍布一切的。如果这样，凡是有舌根的地方，也有身根吗？哪个的境更强呢？如果相等，舌根先执取境，因为想吃东西，所以蕴的相续沉溺于想吃东西。诸根已经解说完毕。现在要讲述五境，说道：什么是色？是眼的境，是颜色、形状和形态的识别。这里有境的根通过根来显示境，凡是眼根的行境之义，那个就是名为色的词语。其中颜色有四种：蓝色、黄色、红色和白色。它们的区分是这样的：阴影、太阳、光明、黑暗、云、烟、尘土、空隙和天空。形状有八种：扁平、圆形、高、低、平坦、不平坦、长和短。扁平的是正方形。完全的圆形是圆的。山等是高的。井等是低的。形状相等的是平坦的。形状不相等的是不平坦的。长和短是相对的。如果因为相对而有差别，所以不能完全成立吗？因为相对而有差别是可以的，就像父亲和儿子一样。例如，相对于父亲，儿子永远不会变成父亲。相对于儿子，父亲永远不会变成儿子一样，相对于什么长，相对于那个，永远不会变成短。相对于什么短，相对于那个，永远不会变成长，长和短是合理的。色已经解说完毕。现在要讲述声音，说道：什么是声音？是耳的境，有执取、无执取和二者都有，是从四大种的因产生的。所谓执取是什么意思？
English
If the ear consciousness does not arise, then that which does not arise is to be understood as the nature of the form and purity of the ear faculty. Similarly, the nose faculty is inside the joints of the nose. The tongue faculty is in the center of the tongue, except for a tip as small as a hair. Others say it is like a crescent moon. The body faculty is all-pervasive. If that is the case, wherever there is a tongue faculty, is there also a body faculty? Which has the stronger object? If they are equal, the tongue faculty grasps the object first, because wanting to eat, the continuum of aggregates is immersed in wanting to eat. The faculties have been explained. Now the five objects are to be discussed, saying: What is form? It is the object of the eye, the recognition of color, shape, and form. Here, the root with an object shows the object through the root, whatever is the meaning of the sphere of activity of the eye faculty, that is the term called form. Among them, there are four kinds of colors: blue, yellow, red, and white. Their distinctions are as follows: shadow, sun, light, darkness, cloud, smoke, dust, gap, and sky. There are eight kinds of shapes: flat, round, high, low, even, uneven, long, and short. Flat is square. Completely circular is round. Mountains and so on are high. Wells and so on are low. Equal in shape is even. Unequal in shape is uneven. Long and short are relative. If it is different because of relativity, so it cannot be fully established? It is okay to be different because of relativity, just like father and son. For example, relative to the father, the son will never become the father. Relative to the son, the father will never become the son, just as relative to what is long, relative to that, it will never become short. Relative to what is short, relative to that, it will never become long, long and short are reasonable. Form has been explained. Now sound is to be discussed, saying: What is sound? It is the object of the ear, having apprehension, non-apprehension, and both, it arises from the cause of the four great elements. What does it mean to have apprehension?
Tibetan
་ཞེ་ན། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་གཟུང་བ་སྟེ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕན་ཚུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ན་གང་སེམས་ཡོད་པ་དེ་ཟིན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ལྟར་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་སྒྲ་དེ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ལག་པ་དང་ངག་གི་སྒྲའོ། །མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་རླུང་དང་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའོ། །གཉི་གའི་སྒྲ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ལག་པ་དང་རྔ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའོ། །དེ་ཡང་བཤད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པ་དང༌། ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་དང༌། གྲུབ་པས་བསྟན་པ་དང༌། ཐ་སྙད་ བཏགས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བརྗོད་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བུམ་པ་དང་སྣོམ་བུ་དང་ཤིང་རྟ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཙོ་བོ་ནི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གྲུབ་པས་བསྟན་པ་ནི་འཕགས་པས་བསྟན་པ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཐ་སྙད་པ་ནི་འཕགས་པ་དང་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་སྟེ། མཐོང་བ་དང་མ་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་ནི། རྣ་བའི་ཡུལ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་གྲུབ་པའི་གཟུགས་ཞེས་འབྱུང་ངོ༌། །སྒྲ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དྲི་གང་ཞེ་ན། སྣའི་ཡུལ་ཏེ་དྲི་ཞི་མ་པ་དང༌། དྲི་ང་བ་དང༌། དེ་ལས་གཞན་པའོ། །དྲི་ཞིམ་པ་ནི་གང་མན་མ་ན་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའོ། །དྲི་ང་བ་ནི་གང་བསྣམས་ན་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །དྲི་མཉམ་པ་ནི་གང་དེ་གཉི་གར་མི་འགྱུར་བའོ། །དེ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་སྦྱར་བ་དང་གྱུར་བའོ། །དྲི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རོ་གང་ཞེ་ན། ལྕེའི་ཡུལ་ཏེ། མངར་བ་དང༌། སྐྱུར་བ་དང༌། ལན་ཚྭ་དང༌། ཚ་བ་དང༌། ཁ་བ་དང༌། བསྐ་བ་ཞེས་བྱའོ། །མྱང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རོ་མྱང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེ་ལ་མངར་བ་ནི་བུ་རམ་དང༌། ཤ་ཁ་ར་ལ་སོགས་པའོ། །སྐྱུར་བ་ནི་ཚ་དང་སྐྱུར་རྩི་ལ་སོགས་པའོ། །ལན་ཚྭ་ནི་ལན་ཚྭ་ལྔའོ། །ཚ་བ་ནི་ཚ་བ་གསུམ་མོ། །ཁ་བ་ནི་པ་ཏོ་ལའི་ལོ་མ་ལ་སོགས་པའོ། །བསྐ་བ་ནི་ཤིང་འཛམ་བུའི་ཤུན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ཡང་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང༌། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང༌།
Chinese
那么，心和心所产生的，执取所依之事物，即利益和损害二者相互随顺，因此世间上凡是有心的，就称之为“执取”。像这样，由执取的四大所产生的声音，称为由执取之生的原因所产生，即手和语言的声音。不由执取的四大之因所产生的，是风和森林等的声音。两种声音都由四大之因所产生的，是手和鼓等的声音。这又因说法的差别而分为四种，即世间共许、遍计所执、成就所立、假名安立。世间共许是世间人的言说，比如瓶子、罐子和车辆等。遍计所执是外道徒的言说，比如“自在是作者”等。成就所立是圣者所说，比如“一切有为法皆是无常”等。假名安立是圣者和非圣者的，应知是就可见和不可见等假名之权而立。从成立的宗派来说，有“耳之境由四大所成的色”之说。声音的解释完毕。 气味是什么呢？是鼻子的对境，即香气、臭气以及其他的气味。香气是凡是闻了能使蕴的相续增长的。臭气是凡是闻了能使蕴的相续衰损的。等同的气味是凡是闻了不会使二者改变的。这些又分为俱生、和合、转变。气味的解释完毕。 味道是什么呢？是舌头的对境，即甜味、酸味、咸味、辣味、苦味、涩味。为了品尝的缘故称为味道，是“品尝味道”这个词的同义词。其中，甜味是红糖、冰糖等。酸味是醋和酸果等。咸味是五种盐。辣味是三种辣味。苦味是栝楼叶等。涩味是木阎浮树皮等。这些又分为悦意的、不悦意的。
English
What is it? Mind and mental events grasp the object of support, that is, the two of benefit and harm follow each other, so in the world, whatever has mind is called "grasping." Like this, the sound produced by the grasping great elements is called produced from the cause of the grasping elements, that is, the sound of hands and language. What is produced from the cause of the non-grasping great elements is the sound of wind and forest, etc. The sound of both is produced from the cause of the great elements, that is, the sound of hands and drums, etc. This again changes into four kinds according to the difference of explanation, that is, worldly fame, completely imputed, established by accomplishment, and nominal designation. Worldly fame is the speech of worldly people, such as vase, pot, and vehicle, etc. Completely imputed is the speech of non-Buddhists, such as "the chief is the maker," etc. Established by accomplishment is what is taught by the noble ones, such as "all conditioned phenomena are impermanent," etc. Nominal designation is of noble ones and non-noble ones, and it should be understood that it is established by the power of nominal designations such as visible and invisible. From the established tenets, there is the saying "the object of the ear is the form produced by the four great elements." The explanation of sound is finished. What is smell? It is the object of the nose, that is, fragrance, stench, and other smells. Fragrance is whatever, when smelled, increases the continuum of the aggregates. Stench is whatever, when smelled, diminishes the continuum of the aggregates. Equal smell is whatever, when smelled, does not change either of the two. These are also divided into co-born, combined, and transformed. The explanation of smell is finished. What is taste? It is the object of the tongue, that is, sweet, sour, salty, spicy, bitter, and astringent. It is called taste because it is to be tasted, and it is synonymous with the word "tasting taste." Among them, sweet is brown sugar, rock candy, etc. Sour is vinegar and sour fruit, etc. Salty is the five salts. Spicy is the three spices. Bitter is Trichosanthes leaves, etc. Astringent is the bark of the wood jambu tree, etc. These are also divided into pleasant and unpleasant.