Tibetan
ར་ནི་མི་རུང་ངོ༌། །འདི་ལྟར་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡང༌། མིང་ནི་གང་དང་གང་གིས་སུ། །ཆོས་ནི་གང་དང་གང་བརྗོད་པ། །དེ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་མེད་ན་དེ་ལ་ཞེས་མི་གསུང་གིས། ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཉི་ཚེ་གསུང་བར་འགྱུར་རོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལ་མེད་དོ། །དེ་ལ་མེད་ན་མིང་ལ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་སྐད་དུ། དེ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཆོས་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་ཡང་ཡིན་པ་ཡང་འདིར་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་དགོངས་སོ། །བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ན་ནི་ཆོས་གང་དག་གི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པར་འགྱུར་ཡང༌། མིང་གིས་ཀྱང་ནི་མིང་ཉིད་སྟོང༌། །ཞེས་གང་གིས་གསུངས་པ་དེ་ཡང་འདི་ཐམས་ཅད་མིང་ཙམ་མོ་ཞེས་དམ་བཅས་ནས་མིང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དགག་པ་ཡིན་ན་ནི་བརྗོད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་བརྗོད་པ་གང་ཡང་བཀག་པ་ཡིན་པས་རིགས་པའི་ངོ་བོར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་མི་འདོད་ན་ནི། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་མིང་མེད་ཅིང༌། །མིང་གིས་ཡོངས་སུ་བརྗོད་པ་ཡིན། །ཞེས་གང་གསུང་ པ་ཡང་གལ་ཏེ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན། ཆོས་མིང་མེད་པ་དེ་དག་གང་ཡིན། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དག་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཡིན་ན་ནི། བྱིས་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པས། རྗོད་པར་བྱེད་བ་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མིང་མེད་པ་རྣམས་མིང་གིས་ཡོངས་སུ་བརྗོད་པ་ཡིན་པར་རུང་ངོ༌། །དེ་ལྟར་ན་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནེ་སྟོན་པས་བཏགས་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། སྟོན་པས་བཏགས་པའི་ཚིག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་གཏན་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་ནོ། །འདུས་བྱས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སུ་མ་གཏོགས་པ་གང་ཅི་བརྗོད་ཀྱང་དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་བརྗོད་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཕགས་པའི་ཤེས་པ་དང་འཕགས་པའི་མཐོང་བས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཞེས་འབྱུང་བའི་མདོ་སྡེའི་དུམ་བུ་དང་ཡང་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་མ་སྐྱེས་པ། མ་འགགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་དང༌། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེ་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་དུ་ཆུག་ན། ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས། བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་བླ་མ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་བར་དུ་སྤྲུལ་བ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དེ་ལ་དགོངས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། འདི་ལ་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་གྲགས་པ་དང་འགལ་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་སྡེ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཟས་གཙང་མའི་སྲས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དེ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན། ཅི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་བ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་མི་འདོད་དམ། གལ་ཏེ་མི་འདོད་ན་འདུལ་བ་ལས་འཕགས་བ་མ་འགགས་པས་ལྷའི་མིག་གིས་བར་དོའི་སྲིད་པ་མང་པོ་ཐམས་ ཅད་དང། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་བ་རྣམས་མཐོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ལ། དུས་གཅིག་ཏུ་ཕྱོགས་དང་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་འདུལ་བ་འཁོད་པ་རྣམས་འདུལ་བར་མཛད་བ་མི་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་དེ་གདུལ་བ་རྣམས་ལ་འདི་སྐད་དུ། ང་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ཡིན་གྱི་སངས་རྒྱས་སམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུང་ངམ། སྨྲས་པ། མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཉིད་སངས་རྒྱས་ཡིན་པར་སྟོན་མོད། སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཡིན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་ལ་གདུལ་པ་རྣམས་དགའ་བ་དང༌། རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང༌། གུས་པ་དང༌། ཞེས་དང༌། དད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་འདི་ཡང་གལ་ཏེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཡིན་པར་ཡང་གསུངས་ལ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བཟུང་ན་དེ་ལ་འགལ་བ་ཅི་ཡོད། སྤྲུལ་པ་དེ་གང་གི་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་པ་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ས་དེ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང༌། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གནས་གྱུར་པ་བསམ་གྱི
Chinese
不应理也。像这样在结尾时也说：名字用什么和什么，法用什么和什么说，在那上面没有，那是诸法的法性。这样说也是。如果无有不可言说的体性的法，就不会说“在那上面”了，只会说“没有”而已。如同孩子们那样遍计所执而说的法，那遍计所执的体性在那上面也没有。在那上面没有，因为名字上没有，因此说“在那上面没有”。像这样说“那是诸法的法性”时，也是指这里不可言说之法性。如果只是言说，那么什么法的法性会是什么呢？又说：名字也空于名字本身。所说的那也是，如果立誓说这一切都只是名字，然后说连名字也没有，这怎么合理呢？如果是否定遍计所执的自性，那么因为否定了在言说之自性中遍计所执的任何言说，就变成了合理的体性。如果那样也不愿意，那么说：一切法都无名，用名字完全诠释。如果仅仅是没有，那么那些无名的法是什么呢？如果不可言说的体性是一切法，那么如同孩子们那样遍计所执而说，随着说者的后面，圣者们也可以用名字完全诠释无名之法了。那样的话，《解深密经》中说：善男子，所谓“有为”是导师所安立的词语，导师所安立的词语是从遍计所生起的施设言说，从遍计所生起的施设言说是种种遍计的施设言说，因为完全没有成立的缘故，所以不是有为。如同有为那样，无为也是如此，这样结合。除了有为和无为之外，无论说什么，那也变得和那一样了。那也是
English
It is not reasonable. Like this, at the end it is also said: What and what are the names used for? What and what are the dharmas spoken of? It is not there, that is the nature of all dharmas. This is also what is said. If there is no dharma of unspeakable nature, then it would not be said "on that", but only "there is not". Just as children speak of dharmas with pervasive conceptualization, that nature of pervasive conceptualization is not there either. If it is not there, because it is not in the name, therefore it is said "it is not there". When it is said like this, "that is the nature of all dharmas", it also refers to the unspeakable nature of dharma here. If it is only speech, then what dharma's nature would be what? And it is said: Names are also empty of names themselves. That which is said is also, if one vows that all of this is just names, and then says that there are no names either, how is this reasonable? If it is denying the self-nature of pervasive conceptualization, then because any speech of pervasive conceptualization in the self-nature of speech is denied, it becomes the nature of reason. If one does not want that either, then it is said: All dharmas are nameless, and are completely expressed by names. If it is only non-existence, then what are those nameless dharmas? If the unspeakable nature is all dharmas, then just as children speak with pervasive conceptualization, following after the speaker, the noble ones can also completely express the nameless dharmas with names. In that case, in the Sutra Unraveling of Intent it is said: Son of good family, the so-called 'conditioned' is a term established by the teacher, and the term established by the teacher is a verbal expression arising from pervasive conceptualization, and the verbal expression arising from pervasive conceptualization is a verbal expression of various pervasive conceptualizations, because it is not completely established, therefore it is not conditioned. Just as conditioned is, so is unconditioned, combine it like that. Whatever is said other than conditioned and unconditioned, that also becomes the same as that. That is also
Chinese
所说并非是指无实有之物，那事物又是什么呢？就是指圣者们以圣智和圣见，不可言说地现证圆满成佛。这是与经部的片段相合的。暂且，如果说一切法是无自性、不生、不灭等等，以及偈颂是有密意的，那么，大乘中说，从婆罗门童子开始，直到大般涅槃之间，都只是化现，这有什么密意呢？这有什么过失呢？与佛语相违背，因为在声闻乘中，所有部派都说净饭王的儿子释迦牟尼就是佛和菩萨。如果说声闻乘不承认佛的化身，如果他们不承认，那么就与律藏中说的不动圣者以天眼见到所有中阴的众生，以及佛的化身相违背了。如果这样，佛陀在同一时间于各个方向和地方调伏应调伏的众生就不能实现了。难道佛的化身会对被调伏者说：我是佛的化身，但我不是佛或菩萨吗？回答说：不是。如果说您示现为佛，回答说：是的。如果这样，为什么呢？因为佛的名号能使被调伏者欢喜、非常欢喜、恭敬和生起信心等殊胜之处。同样，佛的化身释迦牟尼，如果他也说自己是佛，声闻们也这样认为，那有什么矛盾呢？那个化身是属于谁的，那个自性身的佛是谁呢？就是指获得菩萨十地佛灌顶者，因为那个地已经完全清净，福德和智慧的资粮已经圆满，并且因为已经断除了烦恼障和所知障，所以已经转依，是不可思议的。
English
What is said is not something that is without substance. What is that thing? It refers to the perfect enlightenment of the noble ones, which is inexpressible by the wisdom and vision of the noble ones. This is in accordance with a passage from the Sutra Pitaka. For the time being, if all phenomena are said to be without inherent existence, unborn, unceasing, and so on, and if the verses are said to have hidden meanings, then what is the hidden meaning in the Mahayana, which states that from the Brahmin boy onwards, up to the great Nirvana, it is only an emanation? What fault is there in this? It contradicts the words of the Buddha, because in the Hearer Vehicle, all schools say that Shakyamuni, the son of Suddhodana, is the Buddha and the Bodhisattva. If you say that the Hearer Vehicle does not accept the emanation of the Buddha, if they do not accept it, then it would contradict what is said in the Vinaya that the unmoving noble one sees with his divine eye all the beings in the intermediate state, as well as the emanations of the Buddha. If this were the case, the Buddha would not be able to subdue those who need to be subdued in various directions and places at the same time. Does the emanation of the Buddha say to those who are to be subdued: "I am an emanation of the Buddha, but I am not the Buddha or a Bodhisattva"? The answer is: No. If you say that you appear as a Buddha, the answer is: Yes. If so, why? Because the name of the Buddha causes those who are to be subdued to rejoice, to rejoice greatly, to be respectful, and to generate faith and other excellent qualities. Similarly, if the emanation of the Buddha, Shakyamuni, also says that he is the Buddha, and the Hearers also think so, what contradiction is there in that? Whose emanation is that, who is the Buddha of that Svabhavikakaya? It refers to the one who has received the Buddha's empowerment from the tenth Bhumi of the Bodhisattva, because that Bhumi has been completely purified, the accumulation of merit and wisdom has been perfected, and because all the obscurations of affliction and knowledge have been removed, it has been transformed and is inconceivable.