Tibetan
གྱི་ཐ་སྙད་དོ། །སྒྲ་ནི་མཚན་ཉིད་དང༌། ཕན་གནོད་དང༌། རྒྱུས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང༌། བཤད་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང༌། ཐ་སྙད་ཀྱི་ས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་རྣམ་པར་གཞག་གོ །མཚན་ཉིད་ནི་རྣ་བའི་དབང་པོའི་གཟུང་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ། །བཤད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་པས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་མོ། །ལྷག་མ་ནི་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། ངག་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའོ། །མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ ལས་བྱུང་བ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའོ། དེ་གཉིས་ཀ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལག་པ་དང་རྫ་རྔ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའོ། །འཇིག་རྟེན་པས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་སྐད་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །གྲུབ་པས་བསྟན་པ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པའོ། །ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པའོ། །འཕགས་པའི་ཐ་སྙད་དམ། འཕགས་མིན་གྱི་ཐ་སྙད་ནི་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་བརྒྱད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དྲི་གང༌། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བླངས་པ་སྣའི་དབང་པོའི་གཟུང་བའི་དོན་གང། དྲི་བཟང་བའམ། དྲི་ང་བའམ། དྲི་མཉམ་བའམ། ལྷན་སྐྱེས་ལས་སམ། སྦྱར་བ་ལས་སམ། གྱུར་པ་ལས་སོ། །དྲི་ནི་མཚན་ཉིད་དང༌། ཕན་གནོད་དང༌། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་གོ །ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་དྲི་ནི་ཙན་དན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །སྦྱར་བ་ནི་བདུག་སྤོས་སྦྱར་བ་རྣམས་ཀྱིའོ། །གྱུར་པ་ནི་ཤིང་ཏོག་སྨིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །རོ་གང༌། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བླངས་པ་ལྕེའི་དབང་པོའི་གཟུང་བའི་དོན་གང་དེ་ཡང་ཁ་བའམ། སྒྱུར་བའམ། ཚ་བའམ། བསྐ་བའམ། ལན་ཚྭ་འམ། མངར་བའམ། ཡིད་དུ་འོང་བའམ། ཡིད་དུ་མི་འོང་བའམ། དེ་གཉིས་ཀ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའམ། ལྷན་སྐྱེས་སམ། སྦྱར་བ་ལས་སམ། གྱུར་པ་ལས་སོ། །རོའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམས་ནི་དྲི་ལྟར་རིག་པར་བྱའོ། །རེག་བྱའི་ཕྱོགས་གཅིག་གང༌། ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་གཟུང་བའི་དོན་གང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བླངས་པ་འཇམ་པ་ཉིད་དམ། རྩུབ་པ་ཉིད་དམ། ཡང་བ་ཉིད་དམ། ལྕི་བ་ཉིད་དམ། མཉེན་པ་ཉིད་དམ། ལྷོད་པ་ཉིད་དམ། ལྷོད་མིན་ཉིད་དམ། གྲང་བའམ། བཀྲེས་བའམ། སྐོམ་བའམ། ཚིམ་བའམ། སྟོབས་སམ། སྟོབས་ངན་ནམ། བརྒྱལ་བའམ། གཡའ་བའམ། འགྲེད་བའམ། ན་བའམ། རྒ་བའམ། འཆི་བའམ། ངལ་བའམ། ངལ་སོས་བའམ། སྤུངས་ཆེ་བའོ། །རེ
Chinese
的词语。声音是体性，利益损害，以因由详细分别，以解说详细分别，以词语的处所详细分别的安立。体性是耳朵的根识所取之义。解说的详细分别，是世间人所了知等三种。其余的应当如何如实地理解。其中，从所取的四大种的因产生的，例如，语言等的声音。非所取的四大种的因产生的，例如，树木等的声音。那两者都是，例如，手和陶鼓等的声音。世间人所了知的是以世间人的语言所摄持的。成就者所开示的是圣者们所开示的。遍计所执的是外道徒们所开示的。圣者的词语或者非圣者的词语，应当理解为是就见到等的八种词语的方面而说的。气味是什么？四大种所亲近的鼻根所取之义是什么？气味是好闻的，或者气味是难闻的，或者气味是中等的，或者与生俱来的，或者混合的，或者变化的。气味是体性，利益损害，详细分别的安立。与生俱来的气味是檀香等。混合的是混合的熏香等。变化的是水果成熟等。味道是什么？四大种所亲近的舌根所取之义是什么？那也是苦的，或者酸的，或者辣的，或者涩的，或者咸的，或者甜的，或者适意的，或者不适意的，或者从那两者中解脱的，或者与生俱来的，或者混合的，或者变化的。味道的安立等应当如气味一样理解。所触的某一方面是什么？身体的根识所取之义，四大种所亲近的是柔软，或者粗糙，或者轻，或者重，或者柔软，或者松弛，或者不松弛，或者冷，或者饥饿，或者口渴，或者饱足，或者力气，或者无力气，或者昏厥，或者瘙痒，或者疲倦，或者生病，或者衰老，或者死亡，或者疲劳，或者休息，或者堆积。
English
The term for that. Sound is the nature, benefit and harm, detailed distinction by cause, detailed distinction by explanation, and the establishment of detailed distinction of the place of terms. The nature is the meaning apprehended by the ear faculty. The detailed distinction of explanation is the three kinds such as those understood by worldly people. The rest should be understood as they are in accordance with reality. Among them, that which arises from the cause of the grasped great elements is, for example, the sound of speech and so on. That which arises from the cause of the ungrasped great elements is, for example, the sound of trees and so on. Both of those are, for example, the sound of hands and clay drums and so on. That which is understood by worldly people is that which is included in the language of worldly people. That which is shown by the accomplished ones is that which is shown by the noble ones. That which is completely imputed is that which is shown by the non-Buddhists. The term of the noble or the term of the non-noble should be understood as being made in terms of the eight terms such as seeing. What is smell? What is the meaning apprehended by the nose faculty that is closely taken by the four great elements? Is the smell pleasant, or is the smell unpleasant, or is the smell neutral, or is it innate, or is it mixed, or is it transformed? Smell is the establishment of nature, benefit and harm, and detailed distinctions. Innate smells are sandalwood and so on. Mixed smells are mixed incense and so on. Transformed smells are ripening fruits and so on. What is taste? What is the meaning apprehended by the tongue faculty that is closely taken by the four great elements? That is also bitter, or sour, or hot, or astringent, or salty, or sweet, or pleasant, or unpleasant, or liberated from both of those, or innate, or mixed, or transformed. The establishments of taste and so on should be understood like smell. What is one aspect of tangible objects? The meaning apprehended by the body faculty, that which is closely taken by the four great elements, is smoothness, or roughness, or lightness, or heaviness, or softness, or laxity, or non-laxity, or cold, or hunger, or thirst, or satisfaction, or strength, or weakness, or fainting, or itching, or fatigue, or sickness, or aging, or death, or weariness, or rest, or accumulation.
Tibetan
ག་བྱའི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི། ཀུན་དུ་མན་བས་པ་དང༌། ཀུན་དུ་གཞལ་བ་དང༌། རེག་པ་དང༌། ཀུན་དུ་གནོད་པ་དང༌། འདུས་པ་དང༌། ཁམས་ སྙོམས་མ་སྙོམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་གོ །ཆུ་དང་རླུང་འདུས་ན་གྲང་ངོ༌། །ཆུ་དང་ས་འདུས་ན་འགྲེད་དོ། །ཁམས་སྙོམས་ནང་ལ་སོགས་པ་དང༌། སྟོབས་དང་སྤུངས་ཆེ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྤུངས་ཆེ་བ་ནི་མི་འཇིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཚིམ་པ་ནི་གཉི་གའོ།། བཀྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཁམས་མ་སྙོམས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་གང༌། དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་སྟེ། མངོན་པར་བསྡུས་པ་ཅན་ནམ། མངོན་བར་གསལ་བ་ཅན་ནམ། ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཅན་ནམ། ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ཅན་ནམ། དབང་འབྱོར་པ་ཅན་ནོ། །མངོན་པར་བསྡུས་པ་ཅན་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་སོ། །མངོན་པར་གསལ་བ་ཅན་ནི་དེ་ཉིད་དེ་ལས་གཞན་པ་ཐོགས་པར་བྱེད་པའི་རེག་བྱ་དང་བྲལ་བའོ། །ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཅན་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་སོ། །ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ཅན་ནི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་གཟུགས་སོ། །དབང་འབྱོར་བ་ཅན་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་བསམ་གཏན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་གང་ཡིན་པའོ། །ཚོར་བའི་ཕུང་པོའི་རྣམ་པར་གནས་པ་གང་ཚོར་བའི་ཚོགས་དྲུག་སྟེ། མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བའི་བདེ་བའམ། སྡུག་བསྔལ་ལམ། སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བ་འང་མིན་པའོ། །རྣ་བ་དང༌། སྣ་དང༌། ལྕེ་དང༌། ལུས་དང༌། ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བའི་བདེ་བའམ། སྡུག་བསྔལ་ལམ། སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བའམ་མིན་པ་སྟེ། བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་སམ། སྡུག་བསྔལ་ལུས་ཀྱིས་སམ། སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བའང་མིན་པ་ལུས་ཀྱིས་སམ། བདེ་བ་སེམས་ཀྱིས་སམ། སྡུག་བསྔལ་སེམས་ཀྱིས་སམ། སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བའང་མིན་པར་སེམས་ཀྱིས་སམ། བདེ་བ་དུག་བཅས་སམ། སྡུག་བསྔལ་ལམ་སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བའང་མིན་པར་དུག་བཅས་སམ། བདེ་བ་དུག་མེད་དམ། སྡུག་བསྔལ་ལམ། སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བའང་མིན་པ་དུག་མེད་དམ། བདེ་བ་ཞེན་པ་བརྟེན་བའམ། སྡུག་བསྔལ་ལམ། སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བའང་མིན་པ་ཞེན་པ་བརྟེན་བའམ། བདེ་བ་མངོན་པར་འབྱུང་བ་བརྟེན་བའམ། སྡུག་བསྔལ་ལམ། སྡུག་ བསྔལ་དང་བདེ་བའང་མིན་པ་མངོན་བར་འབྱུང་བ་བརྟེན་པའང་རུང་ངོ༌། །ལུས་ཀྱི་གང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་མཚུངས་ལྡན་ནོ། །སེམས་ཀྱི་གང༌། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང་མཚུངས་ལྡན་ནོ། །དུག་བཅས་གང༌། ལུས་ལ་སྲེད་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་ནོ། །དུག་མེད་གང། དེ
Chinese
何為應作之事的一方面？即是普遍衡量，普遍測量，觸及，普遍損害，聚集，以及界限平衡與否的安立。水與風聚集則冷。水與土聚集則凝結。界限平衡，則內在等增長力量與廣大，廣大應知為不畏懼。飽足是二者。饑餓等剩餘諸事應知為界限不平衡。法的生處自性為何？彼應觀為五種，即：顯著集合者，或顯著明亮者，或如實取者，或周遍觀察者，或自在者。顯著集合者，是微塵之色。顯著明亮者，即是彼，從彼之外能障礙的所觸與分離者。如實取者，是無表色。周遍觀察者，是影像之色。自在者，是於解脫而禪定者的行境之色。感受蘊的安立為何？即是感受的六組，也就是眼根聚集而生觸的感受之樂，或痛苦，或非苦非樂。耳、鼻、舌、身、意根聚集而生觸的感受之樂，或痛苦，或苦樂皆非，樂是身所感受，或痛苦是身所感受，或苦樂皆非是身所感受，樂是心所感受，或痛苦是心所感受，或苦樂皆非是心所感受，樂是具毒的，或痛苦或苦樂皆非是具毒的，樂是無毒的，或痛苦，或苦樂皆非是無毒的，樂是依戀所依，或痛苦，或苦樂皆非是依戀所依，樂是現前生起所依，或痛苦，或苦樂皆非是現前生起所依也可。身所感受的，與五種識的集合相應。心所感受的，與意識相應。具毒的，與對身體的貪愛相應。無毒的，彼
English
What is one aspect of what should be done? It is the establishment of universal measurement, universal assessment, touching, universal harm, gathering, and whether the elements are balanced or not. When water and wind gather, it is cold. When water and earth gather, it congeals. When the elements are balanced, inner things and so on increase in strength and magnitude, and magnitude should be known as fearlessness. Satisfaction is both. The remaining things such as hunger should be known as unbalanced elements. What is the nature of the birth place of Dharma? It should be viewed as five types: manifestly assembled, or manifestly bright, or correctly taken, or completely examined, or independent. Manifestly assembled is the form of minute particles. Manifestly bright is that which is separate from the touch that obstructs it, other than that. Correctly taken is non-revealing form. Completely examined is the form of an image. Independent is the form of the object of meditation for those who meditate on liberation. What is the establishment of the aggregate of feeling? It is the six groups of feelings, that is, the pleasure of feeling born from the contact of the gathering of the eye, or suffering, or neither suffering nor pleasure. The pleasure of feeling born from the contact of the gathering of the ear, nose, tongue, body, and mind, or suffering, or neither suffering nor pleasure, pleasure is felt by the body, or suffering is felt by the body, or neither suffering nor pleasure is felt by the body, pleasure is felt by the mind, or suffering is felt by the mind, or neither suffering nor pleasure is felt by the mind, pleasure is poisonous, or suffering or neither suffering nor pleasure is poisonous, pleasure is non-poisonous, or suffering, or neither suffering nor pleasure is non-poisonous, pleasure is dependent on attachment, or suffering, or neither suffering nor pleasure is dependent on attachment, pleasure is dependent on manifest arising, or suffering, or neither suffering nor pleasure can be dependent on manifest arising. What is felt by the body is in accordance with the five aggregates of consciousness. What is felt by the mind is in accordance with mental consciousness. What is poisonous is in accordance with craving for the body. What is non-poisonous, that