Tibetan
པའོ། །ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང༌། ལྕེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་རོ་ལ་དམིགས་ནས་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང༌། ལུས་ལ་བརྟེན་ཅིང་རེག་བྱ་ལ་དམིགས་ནས་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང༌། ཡིད་ལ་བརྟེན་ཅིང་ཆོས་ལ་དམིགས་ནས་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གནས་དང་དམིགས་པ་དང༌། རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གནས་པ་གང༌། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་དེ་ནི་ཁམས་བཅུ་སྟེ། མིག་གི་ཁམས་དང༌། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང༌། རྣ་བའི་ཁམས་དང༌། སྒྲའི་ཁམས་དང༌། སྣའི་ཁམས་དང༌། དྲིའི་ཁམས་དང༌། ལྕེའི་ཁམས་དང༌། རོའི་ཁམས་དང་ལུས་ཀྱི་ཁམས་དང༌། རེག་བྱའི་ཁམས་དང༌། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཀྱང་ངོ༌། །ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང༌། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང༌། དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་གང༌། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་བདུན་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། རྣ་བ་དང༌། སྣ་དང༌། ལྕེ་དང༌། ལུས་དང༌། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང༌། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་སོ། །ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ལོགས་ཤིག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་ཏུ་མེད་དོ། །ཕུང་པོ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ཕུང་པོ་ རྣམས་ལས་དམིགས་ཀྱིས་བཏོན་ཏེ། ཁམས་རྣམ་པར་གཞག་གོ །ཁམས་རྣམས་ལས་དམིགས་ཀྱིས་བཏོན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་རྣམ་པར་གཞག་གོ །ཁམས་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་མ་བསྡུས། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་འདུས་མ་བྱས་སོ། །དེ་ཡང་འདུས་མ་བྱས་གཞི་བརྒྱད་དེ། ཆོས་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང༌། དེ་ལྟར་ཆོས་མི་དགེ་བ་དང༌། ཆོས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང༌། ནམ་མཁའ་དང༌། སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དང༌། སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དང༌། མི་གཡོ་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། ཚོར་བ་འགོག་པའོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གང་མ་བསྡུས་པའི་འདུས་མ་བྱས་དེ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ །དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་ནི། གནས་ཀྱི་རྣམ་པས་ཐ་དད་ཀྱི། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་པ་ནི་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང༌། བདག་མེད་པ་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང༌། །དོན་དམ་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་ན། གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ནི་རྟག་ཏུ་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་བདག་མེད་པའི་དངོས་པོར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྟོང་བ་ཉིད་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་རྒྱུ་བ་ནི། དེས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་ནས། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ། སྟོང་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཞེས་བརྗོད་པ་དེའི་ཚེ་ཡང༌། དེ་ལ་གློ་བུར་གྱི་ཉོན་མོངས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གློ་བུར་གྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ཡང་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ཡིས་ཟིན་པའི་གཟུང་བ་དང༌། འཛིན་པའི་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་ཉེས་པ་གཞན་གྱི་དབང་གིས་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་ན། མཚན་མ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མ་རྣམས་ནི་གཟུགས་དང༌། ཚོར་བ་ནས། བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བའི་པར་དུ་སྤྲོས་པ་ རྣམས་ཏེ། དེས་དེ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཞེས་བརྗོད་ན། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དམིགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པ་ནི་གང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ། །དེའི་མཐའ་ནི་མུར་ཐུག་པ་སྟེ། བདག་མེད་པ་ལས་ཕ་རོལ་དུ་དེ་ཁོ་ན་བཙལ་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ཞེས་བརྗོད་ན་ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བརྗོད་ན། ཉན་ཐོས་དང༌། རང་སངས་རྒྱས་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་བཞིན། ཆོས་མི་དགེ་བ་དང༌། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དེ་ལྟར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ནམ་མཁའ་གང༌། གཟུགས་མེད་ཅིང་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་གསལ་བར་འབྱིན་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནམ་མཁའ་ནི་གཟུགས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཉིད་ལས་བཟློག་པ། གཟུགས་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནམ་མཁའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་བའི་ཡུལ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཟུགས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྣན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང༌། ཐུན་མོང་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང༌། སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དང༌། མི་རྟག་པ་ཉིད་སེལ་ཏོ། །རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཏན་མེད་པ་སྟེ། དེ་དག་ལས་བཟློག་པར་ནི་མི་ཤེས་སོ། །འདི་ལྟར་འདི་དག་ནི་གཏན་ནས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ངེ་དག་ནི་གཟུགས་ཡོད་པ་འདི་ལས་བཟློག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་གཟུགས་ཉིད་ལས་བཟློག་ཅེས་བརྗོད་དོ། །གང་གཟུགས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་གིས་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་བསལ་ཏེ། དེ་དག་ནི་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་གང༌། གང་འགོག་ལ་མི་འབྲལ་བའོ། །གང་འགོག་ལ་མི་འབྲལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ལ་ཉལ་ཀུན་དུ་མ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོར་ བརྟགས་པའི་འགོག་པ་གང༌། །གང་འགོག་ཕ་དེ་འབྲལ་བའོ། །གང་འགོག་པ་དེ་འབྲལ་བ་ཞེས་པ་ནི། བག་ལ་ཉལ་ཀུན་དུ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་བ་ལྟའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང༌། དེའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཚོར་བའོ། །ཚོར་བ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འགྱུར་བར་བྱེད་པ་དང༌། འགྱུར་བར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། བདེ་སྡུག་དང༌། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་གོ་རིམས་སོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་པས་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ །ཚོར་བ་རྣམ་པ་གཉིས་སྤོང་བས་མི་གཡོ་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ནི་དེའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་གནས་གྱུར་པའོ། །ཚོར་བ་སྤོང་བ་ནི། དེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་གནས་གྱུར་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གཉིས་པར་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ལ་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་མི་གཞག་སྟེ། འགྱུར་བར་བྱེད་པའི་ཚོར་བ་མ་ལུས་པར་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་མི་གཡོ་བ་གང༌། དགེ་རྒྱས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ། གོང་མའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་བདེ་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ། །འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་གང༌། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་གྱེན་དུ་བསྐྱེད་པའི་ཞི་བར་གནས་པའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་བརྟན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང༌། བརྟན་པ་དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་འགོག་པའོ། །ཡང་གང་གཟུགས
Chinese
何者是舌的識？依賴於舌，以味為對境，而能個別地了別。何者是身的識？依賴於身，以所觸為對境，而能個別地了別。何者是意的識？依賴於意，以法為對境，而能個別地了別。識應知以處所和對境，以及自性來安立。何者是界的安住方式？凡是色蘊，即是十界，也就是眼界、色界、耳界、聲界、鼻界、香界、舌界、味界、身界、觸界，以及法界的一部分。凡是受蘊、想蘊、行蘊，即是法界的一部分。凡是識蘊，即是七識界，也就是眼識界、耳識、鼻識、舌識、身識、意識界，以及意界。界和處的體性是無法個別安立的。在宣說蘊的時候，是為了簡要地表示眼等。因此，從蘊中特別揀擇出來，而安立界。從界中特別揀擇出來，而安立處。在界之中，蘊沒有包含哪些？法界的無為法。那也就是八種無為法，即善法等的真如，同樣地，不善法和無記法等的真如，以及虛空、非擇滅、擇滅、不動、想和受的滅盡。蘊沒有包含的無為法，可以安立為八種。三種真如，就處所的方面來說是不同的，但應知就自性的方面來說並非不同。何者是善法的真如？無我、空性、無相、真實邊際、勝義諦，以及法界也是如此。
English
What is tongue consciousness? It is that which, relying on the tongue and focusing on taste, individually distinguishes. What is body consciousness? It is that which, relying on the body and focusing on tangible objects, individually distinguishes. What is mind consciousness? It is that which, relying on the mind and focusing on dharmas, individually distinguishes. Consciousness should be understood as being established by its location, object, and its own nature. What is the abiding nature of the realms? Whatever is the form aggregate is the ten realms: the eye realm, the form realm, the ear realm, the sound realm, the nose realm, the smell realm, the tongue realm, the taste realm, the body realm, the touch realm, and also a portion of the dharma realm. Whatever is the feeling aggregate, the perception aggregate, and the formation aggregate is a portion of the dharma realm. Whatever is the consciousness aggregate is the seven consciousness realms: the eye consciousness realm, the ear, nose, tongue, body, and mind consciousness realms, and the mind realm. The characteristics of the realms and sources cannot be individually established. When the aggregates are taught, it is to briefly indicate the eye and so forth. Therefore, having specifically distinguished them from the aggregates, the realms are established. Having specifically distinguished them from the realms, the sources are established. Among the realms, what is not included by the aggregates? The unconditioned dharma realm. That is, the eight unconditioned bases: the suchness of virtuous dharmas, similarly, the suchness of non-virtuous dharmas and unspecified dharmas, and space, non-analytical cessation, analytical cessation, immovability, and the cessation of perception and feeling. The unconditioned which is not included by the aggregates is established as eight aspects. The three suchnesses are different in terms of location, but it should be known that they are not different in terms of essence. What is the suchness of virtuous dharmas? Selflessness, emptiness, signlessness, the ultimate limit, the ultimate truth, and the realm of dharmas are also the same.
Chinese
为什么将如是称为如是呢？因为是摄取不改变的实物。不改变是指应恒常视一切事物为无我的实物。为什么将空性称为空性呢？因为不会生起一切烦恼。不会生起一切烦恼是指，因为其以一切烦恼的事物为对境，而使一切烦恼空性。何时称为具有一切烦恼，彼时也应了知那是突发性的烦恼。什么是突发性的近烦恼呢？因为其使被其所执的所取和能取的心的种子，因其他过失的力量而生起。心的法性是自性光明，因为是诸法的法性。为什么称为无相呢？因为是摄取相的寂灭。相是指从色到菩提之间的一切戏论。因为其使这些寂灭，所以是无相。为什么称为真实之边呢？因为是摄取不颠倒的对境。真实是指不颠倒。其边是指究竟，因为从无我之外，无法找到其他的真实。为什么称为胜义呢？因为是摄取殊胜智慧的行境。为什么称为法界呢？因为是摄取声闻、独觉和佛的一切法的因。如同善法的如是之见，也应如是看待不善法和无记法的如是。什么是虚空？因为是摄取无色且能清晰显现一切作用。虚空是指无色，是与色相反，是无色的体性的法，凡是意的分别识的对境，那就是虚空。应了知意的分别识的对境是法界的范畴。称为色是指强调，即受等和共同
English
Why is suchness called suchness? Because it apprehends the unchanging reality. Unchanging means that all things should always be regarded as selfless entities. Why is emptiness called emptiness? Because it does not give rise to all afflictions. Not giving rise to all afflictions means that because it takes all afflicted things as its object, it makes all afflictions empty. When is it called having all afflictions? At that time, it should also be known as a sudden affliction. What is a sudden near affliction? Because it causes the seeds of the apprehended and the apprehending mind, which are seized by it, to arise due to the power of other faults. The nature of the mind is naturally luminous, because it is the nature of all phenomena. Why is it called signless? Because it apprehends the pacification of signs. Signs refer to all elaborations from form to enlightenment. Because it makes these pacified, it is signless. Why is it called the ultimate reality? Because it apprehends the non-inverted object. Reality means non-inverted. Its edge means the ultimate, because apart from selflessness, no other reality can be found. Why is it called ultimate truth? Because it apprehends the realm of activity of supreme wisdom. Why is it called the realm of dharma? Because it apprehends the cause of all the dharmas of hearers, solitary buddhas, and buddhas. Just as the view of suchness of virtuous dharmas, the suchness of non-virtuous and neutral dharmas should also be viewed in the same way. What is space? Because it apprehends being formless and clearly revealing all functions. Space means formless, which is the opposite of form, is the dharma of the nature of formlessness, whatever is the object of the mind's consciousness, that is space. It should be known that the object of the mind's consciousness is the category of the realm of dharma. Called form means emphasis, that is, feelings and so on, and common
Chinese
生起的真如，以及各别考察的灭尽，还有无常性都要去除。比如兔角等是完全不存在的，所以无法从这些中排除。就像这样，这些是根本不存在的缘故。兔角等这些不是从这个有色的事物中排除的，因为和感觉等是共同的。因此才说从色本身中排除。凡不是色的，应该说，用那个不存在的体性的词语，就能排除感觉等非色法，因为那些不是不存在的体性。什么叫做非择灭？就是不离灭的。所谓不离灭，是因为随眠没有完全断除的缘故。什么叫做择灭？就是离灭的。所谓离灭，是因为随眠完全断除的缘故。所要断除的有两种，即烦恼和成为其处所的感受。感受也有两种，即变化的和不变的，也就是苦乐和非苦非乐的次第。其中，断除烦恼就能安立择灭。断除两种感受就能安立不动和灭尽想受。其中，断除烦恼是因为远离与其顺应的恶趣，所以是转依。断除感受是因为远离其对治的等持的障碍，所以是转依。因此，在第二禅中，对于苦的灭尽不安立非作法，因为没有完全断除变化的感受。因此说，什么是不动？就是脱离了善增的贪欲，没有脱离上界的贪欲的乐和苦的灭尽。什么是灭尽想受？就是脱离了无所有处生的贪欲，从有顶向上生起的寂止的，以想为先导作意，从而灭除心和心所的不稳固的法，以及稳固的那些法中的一部分。还有，凡是色