Tibetan
་རྗེས་སུ་རྟོགས་སོ། །དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་བཤད་པའི་སྣོད་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྗེས་སུ་རྟོགས་སོ། །མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་བསམ་པ་སྟེ། ངན་པ་དང་བཟང་པོ་ལ་མོས་པ་རྗེས་སུ་རྟོགས་སོ། །ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་བག་ལ་ཉལ་སྐྱེད་ནུས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྗེས་སུ་རྟོགས་སོ། །ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་དམིགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའམ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་རྗེས་སུ་རྟོགས་སོ། །སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་ཚེ་རབས་སྔ་མ་དག་ན་ཚོགས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་རྒྱུ་རྗེས་སུ་རྟོགས་སོ། །འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་ཕྱི་མ་ལ་འོས་སུ་འགྱུར་བ་རྗེས་སུ་རྟོགས་སོ། །ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ ནི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་རྗེས་སུ་རྟོགས་ཏེ། གང་ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐར་པའི་ལམ་སྟོན་ཏོ། །སྟོབས་ཉིད་ནི་འདི་དག་གི་ཕུང་པོ་དང༌། ཉོན་མོངས་པ་དང༌། ལྷའི་བུ་དང༌། འཆི་བདག་གི་བདུད་ཚར་གཅོད་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱད་པར་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་ནས་བར་ཆད་མི་བྱེད་པ་དང༌། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ནས་ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱི་བར་ཐམས་ཅད་དུ་དྲི་བ་དྲིས་ན་དྲི་བ་ལུང་སྟོན་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འཇིགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་བདག་སྟོན་པ་ཡང་དག་པ་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པར་ཞུགས་པ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་འཇོག་པའོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ནས་ལམ་གྱི་བར་ལ་རྒོལ་བའི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཆོས་དང་མཐུན་པས་ཚར་གཅོད་དོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གུས་པར་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པས་ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྡུད་དོ། །བསྲུང་བ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རང་གི་ཉེས་པ་བརྗོད་དུ་དོགས་ནས་བསྲུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཚོགས་ལ་འདོམས་སོ། །བསྙེལ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལ་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་བག་མེད་པས་འགལ་བར་མི་མཛད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་མི་འདོར་རོ། །བག་ཆགས་ལེགས་པར་བཅོམ་པས་ནི་དེ་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་ལས་འཁྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས། ཉོན་མོངས་པ་ལྟ་བུའི་སྤྱོད་པ་མི་སྟོན་ཏོ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་ནི་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་སུ་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཉིན་མཚན་ལན་དྲུག་དུ་འཇིག་རྟེན་རྣམ་པར་གཟིགས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ནི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་སྐབས་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡེ་ཤེས་ཐོགས་པ་མེད་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐེ་ ཚོམ་གཅོད་དོ། །ཐེ་ཚོམ་བཅད་པའི་ཕྱིར་དེ་དང་དེར་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་རྣམས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པའི་རིམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་ནས་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ཡང་ཡུན་རིང་དུ་འཇོག་གོ །ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མཛད་དོ། །ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ལམ་ཐོབ་ནས་ལམ་དམན་པ་འདོར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འབྲས་བུས་བསྡུས་པའི་ལམ་ཐོབ་པར་གྱུར་ན་འཇུག་པའི་ལམ་རྣམ་པར་འདོར་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡང་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྡོམས་ཏེ་སྤོང་བ་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་དུས་ཏེ། དེའི་མི་མཐུན་པའི་རིགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་མ་ལུས་པར་སྤངས་པས་གནས་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུན་ཡང་དག་པར་གཅོད་པའི་རྣམ་པར་འདོར་བས་རྣམ་པར་སྤོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་དུ་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པས་རྣམ་པར་འདོར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་བར་སྤོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ལམ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བསམ་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མི་ཟད་པ་དང་ཡོན་ཏན་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་མི་ཟད་པ་བསྟན་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་རྟག་པའོ་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདྲི་བ་ལ་ལུང་མི་སྟོན་པའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དོན་དང་མི་ལྡན་པས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདྲི་བ་དེ་དག་གི་འདྲི་བའི་དོན་དང་ལྡན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལས་བརྩམས་ནས་གང་འདྲི་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་སེམས་པའི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་ཀྱང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་མི་གཞག་པ་ནི་མི་གནས་པའི་ལམ་ཐོབ་པས་རྒྱུན་ལ་འཇུག་པ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་བྱ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། འཁྲུལ་བ་ནས་མ་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་བར་དུའོ། །དེ་ལ་འཁྲུལ་ པ་ནི་གཟུང་བ་དང༌། འཛིན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །འཁྲུལ་པའི་གནས་ནི་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཙམ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་བ་གང་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་གང་མངོན་པར་ཞེན་པས་འཇུག་གོ །མ་འཁྲུལ་པའི་གནས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། དེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཁྲུལ་པ་ཡང་ཡིན་ལ་མ་འཁྲུལ་བ་ཡང་ཡིན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་མཐུན་པ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། ཤེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང༌། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་འཁྲུལ་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །མ་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་སྟེ། དེ་དག་གིས་བསྡུས་ནས་དགེ་བ་རྣམས་ལ་འཛུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པར་འདོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་ལ་མཁས་པས་ནི་ཉིད་མཚན་ལན་དྲུག་ཏུ་སྡིག་པ་བཤགས་པ་དང༌། བསོད་ནམས་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང། སངས་རྒྱས་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དང༌། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་སྟེ། འཕགས་པ་བྱམས་པས་ཞུས་པ་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ལམ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་མཁས་པ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་ཕྱིར་ཞིང་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གཏན་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀུན་དུ་འདུལ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་
Chinese
之后了悟。了知上等和非上等根器的力量，便能了悟所说之器的信心等根器完全成熟。了知种种意乐的力量，便是意乐，了悟对恶和善的意乐。了知种种界的力量，便能了悟潜在生起烦恼。了知一切行道的力量，便能了悟所缘是声闻乘，或大乘所诠之法所摄。了知宿命随念的力量，便能了悟往昔诸世圆满积聚圣道之因。了知死生之力的力量，便能了悟来世所应成办。了知漏尽之力的力量， 便能了悟从一切世间中必定解脱，从中如实开示解脱之道。力量本身是为了断除这些蕴、烦恼、天子和死主的魔障的差别。差别是，断除所知障后，没有障碍，并且从知处非处到知漏尽力之间，无论何时提问，都能毫无阻碍地回答问题。无畏之处在于，在眷属中真实地示现自身，真实地安立为进入自他利益。从现证菩提到道之间，以符合正法的方式制伏反驳的异教徒。近念住是因为恭敬听闻等没有随顺贪执等一切烦恼。由于不是一切烦恼者，所以能圆满摄集僧众。无守护是因为担心说出自己的过失而没有守护，因此不断绝地教诫僧众。不忘失法性是因为对于利益众生之事安住，刹那也不以放逸而违背，因此不舍弃佛陀的事业。由于串习已被彻底摧毁，因此不像从阿罗汉那里显示错乱等。
English
Afterwards, it is realized. Through the power of knowing superior and non-superior faculties, one realizes the complete maturation of the faculties such as faith in the vessel of speech. Through the power of knowing various inclinations, it is inclination, realizing the inclination towards evil and good. Through the power of knowing various realms, one realizes the latent afflictions capable of arising. Through the power of knowing all paths of travel, one realizes that the object of focus is the Hearer Vehicle or encompassed by the Dharma taught in the Great Vehicle. Through the power of knowing the recollection of past lives, one realizes the cause of the noble path, which is the perfect accumulation of merit in previous lives. Through the power of knowing death and birth, one realizes what is to be accomplished in the future. Through the power of knowing the exhaustion of outflows, one realizes that one will certainly be liberated from all worlds, and from that, one teaches the path of liberation as it is. Power itself is for the sake of the distinction of cutting off the obstacles of these aggregates, afflictions, sons of gods, and the Lord of Death. The distinction is that after eliminating the obscuration of knowledge, there is no obstruction, and from knowing what is and is not to knowing the power of the exhaustion of outflows, whenever a question is asked, one can answer the question without hindrance. The fearlessness lies in truly showing oneself within the retinue, truly establishing oneself as entering into the benefit of oneself and others. From perfect enlightenment to the path, one subdues the heretics who oppose by conforming to the Dharma. The close mindfulness is because there is no following attachment or other all-afflictive emotions in respectful listening and so on. Because one is not all-afflicted, one can perfectly gather the Sangha. The unguardedness is because one is unguarded for fear of speaking of one's own faults, therefore one constantly admonishes the Sangha. The nature of non-forgetfulness is because one abides in the task of benefiting sentient beings, and does not violate it even for a moment with negligence, therefore one does not abandon the deeds of the Buddha. Because the habitual patterns have been completely destroyed, it is not like showing confusion and so on from an Arhat.
Chinese
诶！没有烦恼，就不示现类似烦恼的行为。以大悲心，对于谁会衰败、谁会增长等等的各种形态，为了个别地进行观察，日夜六次观察世间。佛的不共之法，如身语意之事业，无有共同、完全清净、真实成就等等的相状，应如所说之情况而结合。以一切种智，于一切处智慧无碍，断除一切有情之疑惑。为了断除疑惑，对于彼处和此处所开示的法之类别，以正确归纳的次第，正确地归纳，从而使佛法之理得以长久住世。依靠佛法之理，对于尚未成熟的有情，使其完全成熟；对于已经成熟的有情，使其获得解脱。获得殊胜之道后，舍弃下劣之道，譬如说，如果获得了以果所摄持的道，就说舍弃了趣入之道，因为不再显现的缘故。总而言之，舍弃也是显现的，这指的是获得果位之时，因为舍弃了与其不相符之类别的所有烦恼方面的恶趣，从而获得了转依的殊胜之处。以断除相续的形态而舍弃，称为断除，这是因为永远不实行，所以称为断除的同义词。菩萨并非如此断除，因为他的道是将一切有情完全从痛苦中解脱出来的意念放在首位的缘故。因此，菩萨被称为不尽的善根和不尽的功德，就像《不尽慧经》中所说的不尽之法一样。对于询问世界是常还是无常等等，不给予回答的事物之安立，因为与意义不符，所以是不如理的。那么，这些问题的提问方式，如何才能与意义相符呢？譬如说，从四圣谛出发而提出的问题，比如
English
Hey! Without afflictions, one does not demonstrate actions similar to afflictions. With great compassion, one observes the world six times day and night, individually contemplating various aspects such as who will decline and who will prosper. The Buddha's unmixed dharmas, such as the activities of body, speech, and mind, which are uncommon, completely pure, and truly accomplished, should be applied according to the context in which their characteristics are taught. With all-knowingness, one's unobstructed wisdom in all places cuts off the doubts of all sentient beings. In order to cut off doubts, the categories of dharma taught there and here are correctly gathered in a sequential manner, thereby establishing the principles of dharma for a long time. Relying on these principles of dharma, one causes sentient beings who are not yet mature to fully mature, and those who are mature to be liberated. Abandoning the inferior path after attaining the superior path is like this: if one attains the path gathered by the fruit, it is said that one abandons the path of entry, because it no longer manifests. In summary, abandonment is also manifested, which refers to the time of attaining the fruit, because one has abandoned all negative destinies of the afflictive side of the dissimilar category, thereby attaining the distinction of transformation. Abandoning in the manner of completely cutting off the continuum is called abandonment, which is a synonym for abandonment because it is never practiced. Bodhisattvas do not abandon in this way, because their path prioritizes the thought of completely liberating all sentient beings from suffering. Therefore, bodhisattvas are called inexhaustible roots of virtue and inexhaustible qualities, just like the inexhaustible dharmas taught in the *Inexhaustible Intelligence Sutra*. Establishing things without answering questions such as whether the world is permanent or impermanent is unreasonable because it does not conform to the meaning. So, how can the way these questions are asked conform to the meaning? For example, questions based on the Four Noble Truths, such as
Chinese
因为（它）属于幻化和果实以及一切烦恼和完全清净的心之内。菩萨虽然进入无过失（的境界），却不被安立为入流等，因为获得不住（涅槃）之道，入流尚未完全成就。所知是六种，从迷惑直到不迷惑之同类因。其中，迷惑是所取和对能取之显现执著。迷惑之处是圣者智慧的行境，即有为法之因，仅仅是不真实的，转变为遍计的自性，凡夫对之显现执著而进入。不迷惑之处是真如，因为它是无分别智慧的所依。既是迷惑又是不迷惑的是与出世间智慧相应的闻所生等善法，因为所知与分别和无分别智慧相应。不迷惑是无分别智慧。不迷惑之同类因是获得圣道之后的善法。善巧方便是四种，于令有情成熟善巧方便是四摄，因为以彼等摄持后引入诸善。于圆满佛法善巧方便是般若波罗蜜多，因为发心欲圆满布施波罗蜜多乃至一切种智之菩萨摩诃萨，应学此般若波罗蜜多，如是说故。于迅速现证善巧方便是六次念诵名号忏悔罪业，随喜福德，祈请诸佛，回向善根，如圣慈氏所问经中所说。于道之相续不断善巧方便是不住涅槃，为了利益（众生）而不断相续，恒常于一切世间界如调伏一般，示现佛和菩萨的一切行持。真实