Tibetan
རྡོས་ པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཉིད་དེ། མེད་པ་དང༌། གསོ་བ་དང༌། གསོག་དང༌། སྙིང་པོ་མེད་པར་སྣང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །མདོའི་ཚིག་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་བདག་དང་གཙང་བ་དང༌། བདེ་བ་དང་རྟག་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་གཉེན་པོ་སྟེ། བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྣམས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་དུ་ཞིག་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་འདྲི་བ་གསུམ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ནི་མཚན་ཉིད་དང༌། དངོས་པོ་ལ་རྨོངས་པ་དང༌། སྒྲོ་འདོགས་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་རྫས་སུ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པས་དེ་ལ་རྨོངས་པ་སྤོང་ངོ༌། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྫས་སུ་ཡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དངོས་པོ་ལ་རྨོངས་པ་སྤོང་བ་དག་ལ་རྫས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་སྤོང་ངོ༌། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་རྣམས་ལའང་སྦྱོར་བྱར་བྱའོ། །དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་བརྗོད་པ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མིང་བཀྲ་བར་མི་འཛིན་པར་དོན་གང་ཡིན་པ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དོན་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པ་དེའི་བློ་འབྱུང་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་བློ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའི་དམིགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ནི་ཀུན་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུའོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བའི་དམིགས་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང༌། དད་པ་ལ་སོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་དག་ལ་བཏགས་པ་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་གང་ ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཏེ། དེ་ནི་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །ཡང་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་གྱི་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་དང༌། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་པའི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་དང༌། དོན་དམ་པ་ཤེས་པ་དང༌། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང༌། ཆོས་ཤེས་པ་དང༌། རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང༌། ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་དང༌། འགོག་པ་ཤེས་པ་དང༌། ལམ་ཤེས་པ་དང༌། ཟད་པ་དང༌། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང༌། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མོས་པའི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཤེས་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཤེས་པ་ནི་འོག་མ་ཤེས་པ་སྟེ། བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཐོག་མར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་ནི་གོང་མ་ཤེས་པ་སྟེ། ཆོས་ཤེས་པའི་འོག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་ནས་མི་ལྡང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ལ་མཐར་ཐུག་པ་དོན་ཆེན་པོ་ལ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་ཤེས་པ་ནས་དོན་ཆེན་པོའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དོན་ཆེན་པོ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་གིས་སོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སོ། །རྒྱུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སོ། །འཇུག་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །རྒྱུ་མཚན་ནི་དབང་པོ་དང་དོན་རྣམས་སོ། །རྒྱུ་མཚན་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །མི་མཐུན་པ་དང་གཉེན་པོ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང༌། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང༌། ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་དང༌། ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཕྲ་བའི་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་དཀའ་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པར་དཀའ་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་བདུན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་སྣོད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཕྲ་བ་སྟེ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་ མཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་གཅིག་གི་རྣམ་པ་ནི་གཅིག་དང་སྣ་ཚོགས་ཏེ། རྣམ་པར་གཞག་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཕྲ་བ་ཉིད་དོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་སོ་སོར་རང་གི་ཡུལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་རྣམ་པར་
Chinese
就像肿块等一样，应知它们显现为不存在、生长、积聚和无有实质。这些经文的意义是，它们是与我、清净、快乐和恒常颠倒的对治法。应按顺序将“因为无我”等词语与经文结合起来。设立“如何”、“为了什么”的三个问题是为了消除对特性的无知、对事物的无知和妄加臆断。其中，“如何作为实体存在”是指通过展示作为实体存在的特性来消除对它的无知。通过“一切也作为实体存在”来消除对事物的无知，通过“为了消除对实体的执着”来消除妄加臆断。同样，也应将其应用于其他情况。不依赖于感官对象的表达是指不执着于“色”和“受”等名称，而是执着于其含义。不依赖于其他是指不依赖于其他事物而产生智慧。例如，不像依赖于色等而产生对瓶子等的“瓶子等”的智慧。成为烦恼之目标的“在世俗中存在”是为了增长烦恼。为了消除认为“我是一切烦恼之因”的执着。成为清净之目标的“在胜义中存在”是因为它是殊胜智慧的行境。通过“一切也在胜义中存在”是因为一切法与真如无二无别。通过什么而成为烦恼和清净是指应知心所，如贪欲等和信仰等。所谓“它的状态是什么”是指色、心和心所的状态，以及与心不相应的行蕴。所谓“什么是清净”是指非复合，应根据情况进行组合。还有，十三种智慧的对象是什么，那就是所知，它们是闻
English
Just like tumors and so on, it should be known that they appear as non-existent, growing, accumulating, and without essence. The meaning of these sutra words is that they are the antidotes to the inversions of self, purity, happiness, and permanence. The words "because of no-self" and so on should be combined with the sutra in order. The establishment of the three questions of "how" and "why" is to eliminate ignorance of characteristics, ignorance of things, and imputation. Among them, "how does it exist as a substance" means eliminating ignorance of it by showing the characteristic of existing as a substance. Ignorance of things is eliminated by "everything also exists as a substance," and imputation is eliminated by "in order to eliminate attachment to substance." Similarly, it should also be applied to other situations. Not relying on the expression of sense objects means not clinging to names such as "form" and "feeling," but clinging to their meaning. Not relying on others means that wisdom arises without relying on other things. For example, it is not like relying on form and so on to generate the wisdom of "pot and so on" for pots and so on. "Existing in convention" which becomes the object of affliction is for increasing affliction. It is to eliminate the attachment of thinking "I am the cause of all afflictions." "Existing in ultimate truth" which becomes the object of purification is because it is the realm of supreme wisdom. By "everything also exists in ultimate truth" it is because all dharmas are non-dual from suchness. What becomes afflicted and purified is that mental factors should be known, such as desire and so on, and faith and so on. What is called "its state" refers to the states of form, mind, and mental factors, as well as formations that are not associated with mind. What is called "what is purification" refers to the unconditioned, which should be combined according to circumstances. Also, what is the object of the thirteen kinds of knowledge, that is the knowable, they are the knowledge arising from hearing.
Chinese
了知和，从思惟所生的了知和，世间的禅定所生的了知和，胜义了知和，他心了知和，法了知和，随证了知和，痛苦了知和，集了知和，灭了知和，道了知和，尽和，不生了知和，大乘了知，这些是按照顺序，应知为信解的了知等等。其中他心了知，是他之自性了知，因为他之自性的心是境。法了知是下者了知，因为对于诸谛最初生起。随证了知是上者了知，因为在法了知之后生起。为了彻底驳斥，为了不完全具备，在不生了知上，通达究竟的大义的了知是什么，那是从彻底驳斥的了知到大义的了知之间连接起来。大义是为了自和他义的缘故。以不分别，是指五种识蕴。以分别，是指意的识。以因，是指阿赖耶识。进入，是与此相异的识。因缘是根和境。是从因缘所生的诸识。不相似和对治是具有贪欲和，离贪欲和，具有嗔恚和，离嗔恚等等。以细微的极细分，是指难以辨识的七种识的差别，难以辨识的七种识是这样，无明的识是器之识细微，因为一切时分完全隐没的缘故。种种相的识是一个相是一个和种种，因为难以安立的缘故，这才是细微。俱生识是一起产生的诸识如何各自如其所是地完全断定自己的境，
English
And knowing, and knowing arising from thinking, and knowing arising from worldly meditation, and knowing the ultimate meaning, and knowing the minds of others, and knowing the Dharma, and knowing accordingly, and knowing suffering, and knowing the origin, and knowing cessation, and knowing the path, and exhaustion, and knowing non-arising, and knowing the Great Vehicle, these are to be understood as the knowing of faith and so on, in order. Among them, knowing the minds of others is knowing the self of others, because the mind of the self of others is the object. Knowing the Dharma is knowing the lower, because it arises first for all truths. Knowing accordingly is knowing the higher, because it arises after knowing the Dharma. In order to completely refute, in order not to be fully equipped, what is the knowing of the ultimate great meaning in the knowing of non-arising, that is connected from the knowing of complete refutation to the knowing of great meaning. The great meaning is for the sake of self and other meanings. By non-discrimination, it refers to the five aggregates of consciousness. By discrimination, it refers to the consciousness of mind. By cause, it refers to the Alaya consciousness. Entering is the consciousness different from that. The causes and conditions are the senses and objects. These are the consciousnesses arising from causes and conditions. Dissimilarity and antidote are having desire and, being without desire and, having hatred and, being without hatred and so on. By the subtle distinction of the subtle, it refers to the difference of the seven consciousnesses that are difficult to distinguish, the seven consciousnesses that are difficult to distinguish are like this, the consciousness of ignorance is the subtle consciousness of the vessel, because it is completely hidden at all times. The consciousness of various aspects is that one aspect is one and various, because it is difficult to establish, this is indeed subtle. The co-emergent consciousness is how all the consciousnesses that arise together completely determine their own objects as they are,