Tibetan
ཆོས་རྣམས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དེ། བརྗོད་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བའོ། །བདག་མེད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དེ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲགས་པའི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། གང་ཟག་དང་ཆོས་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྒྲོ་བཏགས་པ་དང་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་མཐའ་ལས་གྲོལ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་པའོ། །དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པར་བརྗོད་དོ། །མཚན་མ་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་སྟེ། རྣམ་པ་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བའི་དོན་མེད་ན་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞེ་ན། དེའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྦྱོར་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡི་གེའི་འབྲུ་ཕན་ཚུན་དུ་སྦྱོར་བས་རྟ་ལྕག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་བརྗོད་པ་བརྡ་ལ་འདྲིས་པ་ལ། ལྟོས་ནས་དོན་ཀུན་བརྟགས་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དེ་ལས་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། འབྲེལ་པ་བརྗོད་པ་མེད་ན་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་བརྗོད་དུ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་འཐད་པ་སྨོས་པ། རྗོད་པ་མེད་པར་བརྗོད་བྱ་ལ་ཤེས་པ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་རྗོད་པ་མེད་པར་ཡང་དེ་ཤེས་པར་འགྱུར་པའི་རིགས་ན་བརྗོད་པ་ལ་མ་བྱང་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡོད་ཀྱང་དེའི་བློ་མི་འབྱུང་བས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་མེད་པར་ངེས་སོ། །ཇི་སྟེ་རྗོད་པ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་བློ་འབྱུང་ངོ་སྙམ་ན། དེ་སྤང་བའི་དོན་འགལ་བའི་ཕྱིར་བརྗོད་ལ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དབང་པོ་ཐ་དད་པས་གཟུང་བ་ཡིན་པས་རྗོད་པ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་ཡིན་ན་དེ་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་བར་རུང༌། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ནི་བརྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང༌། གཉི་ག་སྨོས་པས་མཇུག་སྡུད་དོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་གང་གི་རྟེན་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཏེ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དེ་རྗེས་ལ། །ཐོབ་པ་སྤྱོད་པའི་རྟེན་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་གང་ཐོབ་པ་དེའི་རྟེན་ཏེ་གནས་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དེ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟེན་གྱི་དགོས་པ་བསྟན་ཏོ། །གཅིག་པུས་ནི་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་དེའི་གྲོགས་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་གྲོགས། །ལམ་གཉིས་སུ་ནི་བརྗོད་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཚོགས་ཀྱི་ལམ་དང༌། རྟེན་གྱི་ལམ་མོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཞི་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་མོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རྟེན་གྱི་ལམ་མོ། །སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་སྔར་བཤད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དགེ་བས་བརྟན་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་ངོ༌། །ཇི་སྲིད་དུ་སངས་རྒྱས་ཉིད་མ་ཐོབ་པ་དེ་སྲིད་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་གང་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་སྙམ་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས། །རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་རྣམ་སྨིན་ནི། སངས་རྒྱས་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་སུ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང༌། །སྤྲུལ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། །སྦྱོར་བ་དང་ནི་ཐོབ་པས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་དོན་བརྗོད་ཀྱི། འདི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་དོན་གཞན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་པོའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་དོན་དུ་བརྩོན་པར་གྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དེའི་དབང་གིས་སྤྲུལ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་སྐྱེའོ། །ཇི་སྟེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་སྐྱེའོ། །ཡེ་ཤེས་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་གང་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས། །རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་རྒྱུ་མཐུན་ནི། །ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་ཚེ་རྣམས་སུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་པོ་དེ་ཉིད་དུ་ཚེ་རབས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་དག་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཁྱད་ཞུ
Chinese
诸法不可说性。等等。 所谓不可说性，即是言说自性空性，言说远离一切遍计之体性。无我，真如亦是如此。这是用两个著名的词语来阐明的：人无我和法无我的体性，从假立和诽谤的边际中解脱出来，就是无分别智的对境。具有对境的诸法，因为具有相状的缘故，而执持对境。无分别智的相状，被称为是对真如的对境。所谓无相，就是不对一切相作意，无相性即是相状，这样来显示。如果说没有所分别的义，那么这个所分别的又是什么呢？为了显示这个义，说了“从和合生之自性”。等等。文字的音节互相组合，如“马鞭”等等，不间断地说，习惯了表达，依赖于此而遍计诸义。所谓“非从彼生”，就是说不是从和合而生，如果不存在关联的言说，因为不存在它的缘故，就不是胜义谛，这是总结性的词语。所谓不可说，就是说明如何不可说的道理。没有言说，识就不会趣入所说之境，等等。如果存在所说的义，那么没有言说也能了知它，如果可以这样，那么没有通达言说，即使存在所说之义，也不会生起对它的智慧，因此可以确定不存在所说之义。如果认为通过言说能生起对所说之义的智慧，为了遣除这种想法，说了“非于言说”，因为是相违的缘故，这是“体性各异”的总结性词语。因为是由不同的根识所取，所以言说和所说之义的体性各异，如果这样，怎么能说是所说之义呢？因此说一切皆不可说。说了“一切”，就包括了言说和所说之义， 两者都说了，就作了总结。那么，无分别智是对什么
English
The unspeakability of all dharmas. And so on. What is meant by unspeakability is the very nature of speechlessness. Speech is devoid of the nature of all constructs. Selflessness, suchness is also the same. This is clarified by two famous words: the nature of the absence of person and dharma, liberation from the extremes of imputation and defamation is the object of non-conceptual wisdom. Dharmas with objects hold objects because they have aspects. The aspect of non-conceptual wisdom is said to be the object of suchness. What is meant by absence of characteristics is not to pay attention to all characteristics. Absence of aspects is the aspect, thus it will be shown. If there is no object to be conceptualized, then what is this to be conceptualized? In order to show this meaning, it is said, "The nature arising from combination." And so on. The syllables of letters combine with each other, such as "horse whip" and so on, speaking continuously, accustomed to expression, relying on this, all meanings are constructed. What is meant by "not from that" is that it is not born from combination. If there is no related speech, because it does not exist, it is not the ultimate truth. This is a concluding word. What is meant by unspeakable is to explain how it is unspeakable. Without speech, consciousness does not enter the object to be spoken, and so on. If there is an object to be spoken, then it can be known without speech. If this is the case, then without understanding speech, even if there is an object to be spoken, wisdom about it will not arise. Therefore, it can be determined that there is no object to be spoken. If it is thought that wisdom about the object to be spoken arises through speech, in order to dispel this thought, it is said, "Not in speech," because it is contradictory. This is a concluding word of "different natures." Because it is taken by different sense consciousnesses, the nature of speech and the object to be spoken are different. If so, how can it be said to be the object to be spoken? Therefore, it is said that everything is unspeakable. By saying "everything," it includes speech and the object to be spoken, Both are said, and a conclusion is made. Then, what is non-conceptual wisdom
Chinese
如果是所依，那是甚么呢？是无分别智。菩萨的在其后，是获得行持的所依。如是说，那个智慧是从无分别智之后，菩萨所获得的行持的所依，是处所。那是为了增长的缘故。如是说，是为了菩萨的行持增长的缘故，显示了所依的必要。如果仅凭一己之力不能做到，那么那个智慧的助伴是甚么呢？菩萨们的智慧，是无分别的助伴。说是二道，如是说，是资粮道和所依道。说是五种波罗蜜多的自性，那是它的体性。其中四种波罗蜜多是资粮道，禅定的波罗蜜多是所依道。心平等安住于先前所说的波罗蜜多的善根稳固之上，生起般若波罗蜜多，即称为波罗蜜多的无分别智。如果直至未获得佛陀之位，那么无分别将在何处成熟呢？菩萨们的智慧，无分别的成熟，在两个佛陀坛城中。如是说，是圆满受用土的坛城和化身坛城。是结合和获得。如是说，是说成熟的意义，但这不是成熟的因，因为那是它的对治品。这是成熟的其他意义，例如，是主人的意义。如果努力于无分别的意义，那么那时凭借它的力量将生于化身坛城。如果获得了无分别，那么那时将生于圆满受用土的坛城。那个智慧的等起因是甚么呢？菩萨们的智慧，无分别的等起因，在后后世中。如是等等说，在那两个坛城中，在后后世中，那个无分别智本身特别殊胜。
English
If it is a support, what is it? It is non-conceptual wisdom. For bodhisattvas, after that, it is the support for obtaining conduct. Thus it is said, that wisdom is the support, the place, for the conduct that bodhisattvas obtain after non-conceptual wisdom. That is because it will increase. Thus it is said, it is because the conduct of bodhisattvas will increase, showing the necessity of the support. If it cannot be done by oneself alone, then what is the companion of that wisdom? The wisdom of bodhisattvas is the companion of non-discrimination. It is said to be two paths, thus it is said, it is the path of accumulation and the path of support. It is said to be the nature of the five perfections, that is its essence. Among them, the four perfections are the path of accumulation, and the perfection of meditation is the path of support. When the mind is equally placed on the stable basis of the previously mentioned perfections of merit, prajna-paramita arises, which is called the non-conceptual wisdom of paramita. If one has not attained Buddhahood, where will non-discrimination ripen? The wisdom of bodhisattvas, the ripening of non-discrimination, is in the two Buddha mandalas. Thus it is said, it is the mandala of complete enjoyment and the mandala of manifestation. It is combination and attainment. Thus it is said, it speaks of the meaning of ripening, but this is not the cause of ripening, because it is its antidote. This is another meaning of ripening, for example, it is the meaning of the master. If one strives for the meaning of non-discrimination, then at that time, by its power, one will be born in the manifestation mandala. If one attains non-discrimination, then at that time one will be born in the complete enjoyment mandala. What is the similar cause of that wisdom? The wisdom of bodhisattvas, the similar cause of non-discrimination, is in the later lives. Thus it is said, in those two mandalas, in the later lives, that non-conceptual wisdom itself is particularly excellent.