Tibetan
ས་པ་ནི་ཡང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་མངོན་བར་རྫོགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་རེ་ལ་དཔག་ཏུ་མེད། །ཅེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །དངོས་པོའི་དངོས་མེད་རབ་ཏུ་ཕྱེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དངོས་པོའི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ། དེས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཟབ་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཆགས་པ་མ་ཡིན་མི་ཆགས་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདོད་ཆགས་མེད་པས་ཆགས་པ་མ་ཡིན་ལ། ཆགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཡང་མི་ཆགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཆགས་པ་ཡོད་ན་མི་ཆགས་པ་ཡང་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་ཉིད་ཀྱིས་བྱུང་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྤངས་པས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་དག་མ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་གང་འདི་མ་བཟུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེས་ན་ཉན་ཐོས་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །འདོད་ཆགས་འདོད་ཆགས་མིན་མཁྱེན་ནས། །འདོད་ཆགས་ཆོས་ཉིད་ལ་ཡང་ཞུགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་འདོད་ཆགས་ནི་འདོད་ཆགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་ཤེས་ནས། འདོད་ཆགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །ཕུང་པོ་སྤངས་པ་ཟབ་པ་ཉིད་སྟོན་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་འདས། །ཕུང་པོ་རྣམས་ལའང་རྣམ་པར་བཞུགས། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་ནས་དེ་དག་མི་དམིགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་མིན་གཞན་མིན་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ཕུང་པོ་དེ་དག་སྤངས་པ་ལས་དེ་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མ་བཏང་བས་ལེགས་པར་འདས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕུང་པོ་མ་བཏང་བས་ལེགས་པར་འདས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པ་སྟོན་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། ཀུན་ཀྱང་འདྲེས་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པའི་ཕྲིན་ལས་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་བུར་ཞེ་ན། རྒྱ་མཚོར་ཆུ་འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་རྒྱ་ མཚོར་འཇུག་པའི་ཆུ་རྣམས་ནི་ཉ་དང༌། རུས་སྦལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བར་སྤྱད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་བཞུགས་པ་དེ་དག་ཀྱང༌། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པ་ཉེ་བར་འབྱུང་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །བྱས་སོ་བྱེད་དོ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གསུམ་དུ་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་དོན་ལ་དགོངས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ནོར་བུ་དང་སིལ་སྙན་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་མཛད་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །མཐོང་བ་ཟབ་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང༌། སངས་རྒྱས་རྟག་པའི་སྐུ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ལ་རྟག་པའི་སྐུ་ཉིད་ཡིན་ན་འཇིག་རྟེན་གྱིས་མི་མཐོང་བ་དེ་རྒྱུ་གང་གིས་མི་མཐོང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ཉེས་པས་མི་སྣང་སྟེ། །སྣོད་ཆག་པ་ཡི་ཟླ་བ་བཞིན། །ཇི་ལྟར་སྣོད་ཆག་པའི་ནང་དུ་ཆུ་གནས་པར་མི་འགྱུར་ལ། དེ་མེད་ན་ཡང་དེར་ཟླ་བ་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཞི་གནས་ཀྱི་རླན་མེད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཟླ་བ་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདིར་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ཏེ། རླན་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལ་ཉི་བཞིན་དུ། །དེ་དག་ཆོས་འོད་ཁྱབ་པར་མཛད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་མ་མཐོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཕྲིན་ལས་མཛད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་འོད་ཟེར་ལྟ་བུ་གང་ཡིན་པ་དེས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལ་སྣང་བར་མཛད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང༌། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པ་ཟབ་པ་ཉིད་ནི། ལ་ལར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་སྟོན། །ལ་ལར་མེ་བཞིན་མྱ་ངན་འདས། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ལ་ལར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང༌། ལ་ལར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟོན་པ་ནི་མེ་བཞིན་དུ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མེ་ནི་ལ་ལ་ན་འབར། ལ་ལ་ན་ཞི་བ་དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་སྟོན་ལ། ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་དེ་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྟོན་ཏེ། མེར་ཐ་མི་དད་པ་གཅིག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་གཅིག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྷག་མའི་དོན་ནི་གོ་སླའོ། །བཞུགས་པ་ཟབ་པ་ ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ས
Chinese
薩波尼也是諸佛現證菩提之處。那現證菩提是怎樣的呢？「每一剎那不可量」一句就已說明。因為每一剎那都能現證不可量之菩提。 「事物之非事物善分別」一句，此處的真如是事物之非事物，以之善分別者即是佛之意。為了闡釋離欲之甚深，故說「非貪亦非不貪」。因為沒有貪著，所以不是貪著；因為沒有貪著的緣故，也不是不貪著，像這樣如果有的話，那麼沒有也是合理的。 「由貪著本身而生」一句，因為捨棄了貪著的遍計，所以沒有執取貪著的隨眠，因為沒有執取之故，因此會像聲聞一樣入於寂滅。 「知貪著非貪著後，亦入貪著之法性」一句，是說了知遍計的貪著不是貪著之後，就進入貪著的真如之意。捨棄蘊之甚深，以偈頌顯示： 「佛陀超越諸蘊，亦安住於諸蘊中。」 意思是說，從五取蘊的色等之中徹底超脫，並且安住在那些不可得之法性的蘊中。 「非異於彼，非非異於彼」一句是說，捨棄了遍計的那些蘊之後，並非異於彼，因為安住在彼等本身之法性中的緣故。又，也不是非異於彼，因為即使是一體，也具有對治遍計之清淨的緣故。 「不捨彼等而善逝」一句，是指不捨棄由彼等圓滿成就之蘊而善逝的意思。顯示令成熟之偈頌： 「皆具和合之事業」一句，意思是說，一切令有情成熟之事業都是平等的。如何
English
Sapa is also the place where all Buddhas attain perfect enlightenment. What is that perfect enlightenment like? The phrase "immeasurable in every moment" explains it. Because in every moment, immeasurable enlightenment is attained. The phrase "well distinguishes the non-thing of things" means that Suchness here is the non-thing of things, and the one who well distinguishes it is the Buddha. To explain the profundity of being free from desire, it is said, "Not attached, nor not unattached." Because there is no attachment, it is not attachment; because there is no attachment, it is also not unattached. Like this, if there is, then it is reasonable that there is not. The phrase "arisen from attachment itself" means that because the pervasive clinging of attachment is abandoned, the predispositions of attachment are not grasped. Because this is not grasped, therefore, one will enter into peace like a Shravaka. The phrase "knowing attachment is not attachment, also enters the Dharma-nature of attachment" means that after knowing that the imputed attachment is not attachment, one enters the Suchness of attachment. Abandoning the aggregates is profound, shown in verse: "Buddha transcends all aggregates, and also abides in the aggregates." It means that one completely transcends the five aggregates of grasping, such as form, and abides in the aggregates of the Dharma-nature where those are unobtainable. The phrase "not different from them, not not different from them" means that after abandoning those imputed aggregates, it is not different from them, because one abides in the Dharma-nature of those themselves. Also, it is not not different from them, because even though it is one, it has the purity that counteracts imputation. The phrase "well gone without abandoning them" refers to the meaning of well gone without abandoning the aggregates that are perfectly accomplished by them. Showing the verse that causes maturation: "All have the activity of harmony" means that all activities that cause sentient beings to mature are equal. How
Chinese
又，如海中之水，如是。犹如入海之水，为鱼、龟等所亲近受用。如是，安住于法界者，令众生成熟，亲近生起，即是平等性。已作、正作、当作，是说于三时中，不顾念其他众生之义。如是，亦如摩尼宝珠与乐器一般，将行作利益一切众生之事，是为总结之语。为显示见之甚深，何者？佛陀是常恒之身。如是说，若是常恒之身，世间不能见，以何因缘不能见耶？众生因过失而不显现，如破损之器中之月。如破损之器中，水不能安住，无水则亦不见月。如是，于无寂止之湿润的众生相续中，亦不见佛之月，此处如水月者，是三摩地，是湿润之自性故。如日照耀一切世间，彼等令法光普及。如是说，诸佛虽不能见，然实作事业，如是经部等所说之法，如光芒一般，以彼佛之事业，令众生成熟等，于世间显现。示现圆满正等觉与寂灭涅槃，是甚深之义。于某些示现圆满正等觉，于某些如火般寂灭涅槃。如是说，于某些示现圆满正等觉，于某些示现寂灭涅槃，如火一般，如火于某些处燃烧，于某些处熄灭，如是佛亦于某些已成熟之众生示现寂灭涅槃，于某些未成熟者，为令彼等解脱之故，示现圆满正等觉。如于火无有差别之一，如是于法身之一，亦应如是观之。其余偈颂之义易解。为显示安住之甚深
English
Furthermore, it is like water in the ocean. Just as the water that enters the ocean is closely used and enjoyed by fish, turtles, and so on. Similarly, those who abide in the realm of Dharma also bring about the maturation of sentient beings, and the arising of closeness is precisely equality. 'Has done, is doing, will do' means that in the three times, there is no consideration for the benefit of other sentient beings. Even so, like a wish-fulfilling jewel and a musical instrument, they will engage in benefiting all sentient beings, which is the concluding statement. To show the profundity of seeing, what is it? The Buddha is the eternal body. If it is said that if it is the eternal body, the world cannot see it, then for what reason is it not seen? Sentient beings do not appear due to faults, like the moon in a broken vessel. Just as water cannot stay in a broken vessel, and without water, the moon cannot be seen there. Similarly, the moon of the Buddha is not seen in the continuum of sentient beings without the moisture of quiescence. Here, what is like water and the moon is Samadhi, because it is the nature of moisture. Like the sun shining on all the worlds, they spread the light of the Dharma. It is said that even though the Buddhas cannot be seen, they are actually doing deeds. Like the teachings of the Sutras and so on, which are like rays of light, the deeds of the Buddhas, such as the maturation of sentient beings, are made manifest in the world. The profound meaning of showing perfect complete enlightenment and passing into Nirvana is: In some, they show perfect complete enlightenment; in others, they pass into Nirvana like fire. It is said that in some, they show perfect complete enlightenment; in others, they show passing into Nirvana, like fire. Just as fire burns in some places and extinguishes in others, so too, the Buddha shows passing into Nirvana to some sentient beings who have matured, and to some who have not matured, he shows perfect complete enlightenment in order to liberate them. Just as there is no difference in one fire, so too, one should view the Dharmakaya in the same way. The meaning of the remaining verses is easy to understand. To show the profundity of abiding,