Tibetan
་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཚོགས་ཀྱི་ལམ་དང༌། སྦྱོར་བའི་ལམ་དང༌། མཐོང་བའི་ལམ་དང༌། བསྒོམ་པའི་ལམ་དང༌། མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་མོ། །ཚོགས་ཀྱི་ལམ་གང་ཞེ་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང༌། དབང་པོའི་སྒོ་བསྡམས་པ་དང༌། ཟས་ཀྱི་ཚོད་ཤེས་པ་དང༌། ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང༌། ནམ་གྱི་ཆད་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བར་རྣལ་འབྱོར་ལ་བརྩོན་པ་དང༌། ཤེས་བཞིན་དུ་གནས་པར་མངོན་པར་དགའ་བའོ། །ཡང་གང་རྒྱུར་གྱུར་པའི་དགེ་བ་གཞན་དང༌། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང༌། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང༌། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་སྟེ། དེ་བསྒོམས་པས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང༌། རྣམ་པར་ཐར་པར་འགྱུར་བའི་གནས་ཀྱི་སྣོད་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །སྦྱོར་བའི་ལམ་གང་ཞེ་ན། ཚོགས་ཀྱི་གང་ཡིན་པ་སྦྱོར་བའི་ཡང་དེ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་ཡིན་ལ་ཚོགས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། ཚོགས་བསགས་པའི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཏེ། དེ་ནི་དྲོ་བར་འགྱུར་བ་དང༌། རྩེ་མོ་དང༌། བདེན་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་སོ། །དྲོ་བར་གྱུར་པ་གང་ཞེ་ན། སོ་སོ་རང་གིས་བདེན་པ་རྣམས་ལ་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། ཤེས་རབ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པའོ། །རྩེ་མོ་གང་ཞེ་ན། སོ་སོ་རང་གིས་བདེན་པ་རྣམས་ལ་སྣང་བ་མཆེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། ཤེས་རབ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པའོ། །བདེན་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན། སོ་སོ་རང་གི་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཞུགས་པ་དང་རྗེས་སུ་སོང་བའི་རིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གང་ཞེ་ན། སོ་སོ་རང་གིས་བདེན་པ་རྣམས་ལ་དེ་མ་ཐག་པའི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པའོ། །མཐོང་ བའི་ལམ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མི་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་དམིགས་པར་བྱེད་པ་མཉམ་པས་མཉམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ཏེ། སོ་སོ་རང་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་བརྡ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་བརྡ་བསལ་བ་དང༌། ཐམས་ཅད་དུ་གཉི་གའི་བརྡ་བསལ་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ཤེས་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ནོ། །ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་རབ་ཏུ་དབྱེ་ན། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་དང༌། ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང༌། ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང༌། ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང༌། ཀུན་འབྱུང་བླ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་དང༌། འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང༌། འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང༌། འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང༌། འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་དང༌། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང༌། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང༌། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང༌། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་རྣམས་སོ། །ཆོས་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ལ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་ཤེས་པའོ། །བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན། སྔར་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སོ་སོ་རང་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། གང་གིས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ཤེས་པ་གང་གིས་བཟོད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ རྟོགས་པར་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་འདི་གཉིས་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའོ་ཞེས་སོ་སོ་རང་ལ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་བོ། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ཤེས་པ་གང་གིས་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དེ་ངེས་པར་འཛིན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་བཟོད་པ་དང༌། ཤེས་པ་རྣམས་ཅི་རིགས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང༌། ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གཟུང་བ་རྟོགས་སོ། །རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་བཟོད་པ་དང༌། ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འཛིན་པ་རྟོགས་སོ། །བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་མཚན་མ་མེད་པར་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཅན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་མ། །སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ནི་ཤེས་བྱ་ལ་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་རྡུལ་མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་སྟེ། ཆོས་ལ་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྡུལ་མེད་པའོ། །ཆོས་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་སྤངས་པ་ལས་ཀྱང་ལམ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་མཐོང་བ། ཆོས་ཐོབ་པ། ཆོས་རིག་པ། ཆོས་རྟོགས་པ། སོམ་ཉི་ལས་རྒལ་བ། ཐེ་ཚོམ་ལས་རྒལ་བ། གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་མི་འཇོག་པ། སྟོན་པའི་བསྟན་པའི་བསྟན་པ་ལས་གཞན་གྱིས་མི་བཀྲི་བ། ཆོས་རྣམས་ལ་མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་པས་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་སྟེ། ཆོས་ལ་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་མཐོང་ངོ༌། །ཆོས་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཐོབ་བོ། །རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་རིག་གོ །རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་རྟོགས་སོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རང་གིས་ཐོབ་པ་ལ་སོམ་ཉི་ལས་རྒལ་ཏོ། །གཞན་གྱིས་ཐོབ་པ་ལས་ཐེ་ཚོམ་ལས་རྒལ་ཏོ། །ལམ་སྒོམ་པ་ལ་གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་མི་འཇོག་གོ །མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ལས་གཞན་གྱིས་མི་ བཀྲིའོ། །ཆོས་རྣམས་ལ་མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་དྲི་བའི་ཆོས་དང༌། ལུང་དུ་བསྟན་པའི་ཆོས་ནི་འདིར་ཆོས་སུ་འདོད་དེ། སེམས་ཞུམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་བོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་གང་ཞེ་ན། མཐོང་བའི་ལམ་ལས་གོང་དུ་གྱུར་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་དང༌། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་དང༌། ལམ་ཆུང་ངུ་དང༌། ལམ་འབྲིང་དང༌། ལམ་ཆེན་པོ་དང༌། སྦྱོར་བའི་ལམ་དང༌། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང༌། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དང༌། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་མོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གང་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང༌། གསུམ་པ་དང༌། བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང༌། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང༌། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང༌། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང༌། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དེ། བསམ་གཏན་དང༌། གཟུགས་མེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང༌། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང༌། རྣམ་པར་གཞག་པ་དང༌། རྣམ་པར་དག་པས་རིག་པར་བྱའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་བཞི་པོ། སྲེད་པ་དང༌། ལྟ་བ་དང༌། ང་རྒྱལ་དང༌། མ་རིག་པའོ། །སྲེད་པས་ནི་རོ་མྱོང་བའི་ཀུན་ན
Chinese
有五种相：资粮道、加行道、见道、修道、究竟道。什么是资粮道？即异生之律仪，守护根门，知量于食，于夜之上分和夜之下分不睡眠而勤奋瑜伽，以及乐于安住于正知。此外，凡是成为因的善根，以及闻所生慧、思所生慧、修所生慧，修习这些就能现证，并且成为能转为解脱之处的法器。什么是加行道？即资粮道的那些也是加行道的。也有是加行道而非资粮道的，即积聚资粮的能决定分的顺解脱分善根，也就是暖位、顶位、忍位、世第一法。什么是暖位？即各自以真谛获得显现之定的，以及与智慧相应者。什么是顶位？即各自以真谛获得显现增长之定的，以及与智慧相应者。什么是忍位？即各自于真谛之一分趣入和随行之定的，以及与智慧相应者。什么是世第一法？即各自于真谛之无间心之定的，以及与智慧相应者。什么是见道？简而言之，即世第一法之后，无所缘之定以及与智慧相应者，所缘和能缘平等，因此也是能平等了知者，也就是各自于有情之相和法之相遣除，以及于一切二者之相遣除而缘法的知。此外，若详细区分见道，即世第一法之后，苦法智忍，苦法智，苦
English
There are five aspects: the path of accumulation, the path of preparation, the path of seeing, the path of meditation, and the path of consummation. What is the path of accumulation? It is the discipline of ordinary beings, guarding the doors of the senses, knowing the measure of food, not sleeping in the upper and lower parts of the night but diligently practicing yoga, and rejoicing in abiding in mindfulness. Furthermore, whatever virtuous roots become causes, as well as the wisdom arising from hearing, the wisdom arising from thinking, and the wisdom arising from meditation, by meditating on these, one will attain realization and become a vessel for the state of liberation. What is the path of preparation? Those that are of the path of accumulation are also of the path of preparation. There are also those that are of the path of preparation but not of the path of accumulation, namely, the virtuous roots that are in accordance with the decisive part of accumulating merit, which are the heat, the peak, the forbearance in accordance with the truth, and the supreme mundane dharma. What is the heat? It is the samadhi that obtains appearance for each of the truths, together with the wisdom that is in accordance with it. What is the peak? It is the samadhi that obtains increasing appearance for each of the truths, together with the wisdom that is in accordance with it. What is the forbearance in accordance with the truth? It is the samadhi that has entered and followed one aspect of each of the truths, together with the wisdom that is in accordance with it. What is the supreme mundane dharma? It is the samadhi of the immediately preceding mind for each of the truths, together with the wisdom that is in accordance with it. What is the path of seeing? In short, it is the non-objective samadhi and the wisdom that is in accordance with it, which follows the supreme mundane dharma, where the object and the subject are equal, and therefore it is also that which makes one know equally, that is, the knowledge of dharma that focuses on the elimination of the signs of sentient beings and the signs of dharma for each individual, and the elimination of the signs of both in all respects. Furthermore, if the path of seeing is divided in detail, it is the forbearance of the knowledge of dharma in suffering, the knowledge of dharma in suffering, suffering,
Chinese
苦上随证知忍，苦上随证知，集上法智忍，集上法智，集上随证知忍，集上随证知，灭上法智忍，灭上法智，灭上随证知忍，灭上随证知，道上法智忍，道上法智，道上随证知忍，道上随证知。何为苦？乃苦之谛。何为苦上法？乃以苦之谛为主所宣说的法。何为法智？乃于加行道上，以苦为主所生之法，进行辨析之智慧。何为忍？乃先前以辨析为主，各自对苦之谛现前显现的无漏智慧，即以见苦而断除应断之烦恼，称为苦上法智忍。何为苦上法智？乃以智慧，于忍之后，现证解脱。何为苦上随证知忍？乃于苦上法智之后，苦上法智忍与苦上法智二者，是圣法之因，如是各自现前显现的无漏智慧。何为苦上随证知？乃以智慧，确定地把握随证知忍。如是，其余诸谛亦应如理了知忍与智。其中，以法智忍与智，了知所取。以随证知忍与智，了知能取。于一切忍与智，亦应了知为安住于无相之瑜伽者。此十六心刹那，乃见道。心之刹那乃知。
English
The forbearance of knowing the subsequent realization of suffering, the knowledge of the subsequent realization of suffering, the forbearance of knowing the Dharma of origination, the knowledge of the Dharma of origination, the forbearance of knowing the subsequent realization of origination, the knowledge of the subsequent realization of origination, the forbearance of knowing the Dharma of cessation, the knowledge of the Dharma of cessation, the forbearance of knowing the subsequent realization of cessation, the knowledge of the subsequent realization of cessation, the forbearance of knowing the Dharma of the path, the knowledge of the Dharma of the path, the forbearance of knowing the subsequent realization of the path, the knowledge of the subsequent realization of the path. What is suffering? It is the truth of suffering. What is the Dharma on suffering? It is all the Dharma teachings that are based on the truth of suffering. What is Dharma knowledge? It is the wisdom that discriminates the Dharma that arises from being based on suffering on the path of application. What is forbearance? It is the stainless wisdom that manifests the truth of suffering to each individual, based on previous discrimination, that is, abandoning the afflictions to be abandoned by seeing suffering, which is called the forbearance of knowing the Dharma on suffering. What is the knowledge of the Dharma on suffering? It is the knowledge that manifests liberation immediately following forbearance. What is the forbearance of knowing the subsequent realization of suffering? It is the stainless wisdom that manifests to each individual that the forbearance of knowing the Dharma on suffering and the knowledge of the Dharma on suffering are the causes of the noble Dharmas, immediately following the knowledge of the Dharma on suffering. What is the knowledge of the subsequent realization of suffering? It is the knowledge that definitely grasps the forbearance of knowing the subsequent realization. Likewise, one should understand the forbearance and knowledge of the remaining truths as appropriate. Among them, the forbearance and knowledge of knowing the Dharma realize the grasped. The forbearance and knowledge of subsequent realization realize the grasper. One should also understand all forbearance and knowledge as yogis who abide in the absence of characteristics. These sixteen moments of mind are the path of seeing. The moment of mind is knowledge.
Chinese
应当了知，智慧的生起是完全圆满的。如经中所说：“对于诸法，生起了无尘离垢的法眼。”这是就见道而言的。对于法的忍，是无尘的；对于法智，是离垢的。由于完全了知和断除，道路才能完全清净。如经中所说：“见法，得法，知法，证法，超越犹豫，超越怀疑，不依赖他人，不被他人引离于导师的教法之教法，于诸法中获得无畏。”这也是就见道而言的。对于法的忍，是见法；对于法智，是得法；对于随觉忍，是知法；对于随觉智，是证法；一切都超越了自己所证得的犹豫；超越了他人所证得的怀疑；在修道时不依赖他人；由于不被外道所夺，不被他人引离于导师的教法。于诸法中获得无畏，是指完全询问的法和授记的法，在此被认为是法，因为心不怯懦，所以在其中获得无畏。什么是修道呢？是比见道更高的世间道和出世间道，小道、中道、大道，加行道、无间道、解脱道和殊胜道。什么是世间道呢？是世间的第一禅、第二禅、第三禅、第四禅，空无边处、识无边处、无所有处、非想非非想处。这些禅定和无色定，也应当从染污、清净、安立和清净等方面去了解。什么是染污呢？是未授记的四种根本：贪欲、邪见、我慢和无明。贪欲是品尝滋味的染污。