Tibetan
་རྟེན་པར་བརྟག་ཅེ་ན། འདོད་ཆགས་དང༌། ཞེ་སྡང་དང༌། གཏི་མུག་གི་ངོ་བོ་གང་ལ་བརྟེན་ནས། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྡན་རྣམས་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་དེའི་བདག་ཉིད་དང༌། དེ་དང་འབྲེལ་པ་དང༌། དེས་བཅིངས་པ་དང༌། དེའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དང༌། དེའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང༌། དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེན་པ་བརྟེན་པར་བལྟའོ། །ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པ་ཇི་སྙེད་པར་ཞེན་པ་རྟེན་པའང་དེ་སྙེད་དོ། །བདག་ཞེན་པ་དང་ལྡན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་མངོན་པར་འབྱུང་བ་རྟེན་པ་ཡིན། མངོན་པར་འབྱུང་བ་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་དུ་ཞིག །ཅིའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འབྱུང་བ་རྟེན་པར་བརྟག་ཅེ་ན། ཞེན་པ་རྟེན་པ་ལས་བཟློག་པ་ནི་མངོན་པར་འབྱུང་བ་རྟེན་པའོ། །ཟང་ཟིང་མེད་པ་ཇི་སྙེད་པར་མངོན་པར་འབྱུང་བ་རྟེན་པའང་དེ་སྙེད་དོ། །བདག་ཞེན་པ་དང་བྲལ་བར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་འདུས་བྱས་ཡིན། འདུས་བྱས་རྣམས་ནི་དུ་ཞིག །ཅིའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་སུ་བརྟག་ཅེ་ན། གང་ལ་སྐྱེ་བ་དང༌། འཇིག་པ་དང༌། གནས་པ་དང༌། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་སྣང་བ་དེ་འདུས་བྱས་སུ་བལྟའོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་མ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདུས་བྱས་དག་གོ །བདག་མི་རྟག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་འདུས་མ་བྱས་ཡིན། འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ནི་དུ་ཞིག །ཅིའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་སུ་བརྟག་ཅེ་ན། འདུས་བྱས་ལས་བཟློག་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ །བདག་རྟག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱའམ། འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འདུས་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་པས་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང༌། རྒྱབ་ཀྱིས་ལྟ་བའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གཉིས་སོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དོན་གང་གིས་འདུས་བྱས་སུ་གྱུར་པའི་དོན་དེས་འདུས་མ་བྱས་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་གང་གིས་འདུས་མ་བྱས་སུ་གྱུར་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ ཀྱིས་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་འདི་ནི་འདི་ལྟར་བལྟ་བར་བྱའོ།། །།བམ་པོ་གཉིས་པ། ཇི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་པ
Chinese
如果观察所依为何？ 依靠贪欲、嗔恨、愚痴的自性，对于具有欲妙者特别贪著，是其自性，与彼相关联，为彼所束缚，随彼而关联，随彼而顺应，由彼之因所生，因此执著，视为所依。凡是有杂染，执著就有多少，所依也有多少。为了舍弃具有我执的显现执著。如何是显现生起所依？显现生起所依有多少？为何观察显现生起为所依？与执著所依相反的就是显现生起所依。凡是没有杂染，显现生起所依也有多少。为了舍弃远离我执的显现执著。如何是有为法？有为法有多少？为何观察为有为法？对于何者，生、灭、住、异也显现，彼视为有为法。除了法界和生处的一方，所有一切都是有为法。为了舍弃于我不常的显现执著。如何是无为法？无为法有多少？为何观察为无为法？与有为法相反的就是无为法。法界和生处的一方。为了舍弃于我常的显现执著。不是近取蕴的那些，称为有为法还是无为法？答：既不是有为法也不是无为法。为何如此？因为不是由业和烦恼所显现积聚的，所以不是有为法。由于随欲而行显现趋向和背离的自性，所以也不是无为法。世尊所说的有为法和无为法，这二者是如何的呢？以何种意义成为有为法的意义，就不是无为法。以何种意义成为无为法的意义，其意义本身就不是有为法。此理应如是观察。第二品。如何是世间的
English
If we examine what is relied upon, what is it? Relying on the nature of attachment, hatred, and ignorance, especially clinging to those who possess desirable qualities, is its very nature. Being associated with it, bound by it, following it, conforming to it, and arising from its cause, therefore, clinging is regarded as reliance. As much as there is attachment to things with defilements, that much is the reliance. It is to abandon the manifest clinging that is possessed with self-clinging. How is manifest arising a reliance? How many are the manifest arising reliances? Why examine manifest arising as reliance? The opposite of clinging reliance is manifest arising reliance. As much as there is freedom from defilements, that much is the manifest arising reliance. It is to abandon manifest clinging that is free from self-clinging. How is it conditioned? How many are the conditioned things? Why examine as conditioned? Whatever appears to have arising, ceasing, abiding, and changing, that is regarded as conditioned. Except for the realm of Dharma and one aspect of the sources of arising, all are conditioned. It is to abandon manifest clinging to the impermanence of self. How is it unconditioned? How many are the unconditioned things? Why examine as unconditioned? The opposite of conditioned is unconditioned. The realm of Dharma and one aspect of the sources of arising. It is to abandon manifest clinging to the permanence of self. Are those that are not the aggregates of appropriation called conditioned or unconditioned? Answer: They are called neither conditioned nor unconditioned. Why is that? Because they are not manifestly accumulated by actions and afflictions, therefore they are not conditioned. Because of the nature of manifestly tending towards and turning away according to desire, therefore they are also not unconditioned. How are these two, the conditioned and the unconditioned, as spoken by the Blessed One? By whatever meaning something becomes conditioned, by that meaning it is not unconditioned. By whatever meaning something becomes unconditioned, that meaning itself is not conditioned. This principle should be examined in this way. Second Chapter. How is it worldly?
Tibetan
་ཡིན། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་དུ་ཞིག །ཅིའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པར་བརྟག་ཅེ་ན། ཁམས་གསུམ་པར་གཏོགས་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་དང༌། ཁམས་བཅོ་ལྔ་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་དང༌། ཁམས་གསུམ་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ཀྱི་ཕྱོགས་སོ། །བདག་ལ་འཇིག་རྟེན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ནི་དུ་ཞིག །ཅིའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་བརྟག་ཅེ་ན། ཁམས་གསུམ་པའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་སྤྲོས་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་རྣམ་གྲངས་སུ་ན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ལ་རྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་དང༌། ཁམས་གསུམ་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ །བདག་འབའ་ཞིག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་བྱུང་བ་ཡིན། བྱུང་བ་རྣམས་ནི་དུ་ཞིག །ཅིའི་ཕྱིར་བྱུང་བར་བརྟག་ཅེ་ན། འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་བྱུང་བའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ །བདག་ཐེར་ཟུག་མ་ཡིན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་བྱུང་བ་ནི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་སྟེ། དང་པོ་བྱུང་བ་དང༌། རྒྱུན་གྱིས་བྱུང་བ་དང༌། རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང༌། རྟེན་བྱུང་བ་དང༌། འགྱུར་བར་བྱུང་བ་དང༌། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་བྱུང་བ་དང༌། ཉམས་པར་བྱུང་བ་དང༌། ཁྱད་པར་དུ་བྱུང་བ་དང༌། འོད་གསལ་བར་བྱུང་བ་དང༌། འོད་གསལ་བ་མ་ཡིན་པར་བྱུང་བ་དང༌། ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བས་བྱུང་བ་དང༌། ས་བོན་དང་བཅས་པར་བྱུང་བ་དང༌། ས་བོན་མ་ཡིན་པར་བྱུང་བ་དང༌། གཟུགས་བརྙན་དང་དབང་འབྱོར་བ་དང་ངེས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱུང་བ་དང༌། གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བྱུང་བ་དང༌། སྐད་ཅིག་ཞིག་ནས་བྱུང་བ་དང༌། ཕྲད་པ་དང་བྲལ་བས་བྱུང་བ་དང༌། གནས་སྐབས་གཞན་དུ་ བྱུང་བ་དང༌། འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བས་བྱུང་བ་དང༌། འཇིག་པ་དང་འཆགས་པས་བྱུང་བ་དང༌། སྔོན་གྱི་དུས་ན་བྱུང་བ་དང༌། འཆི་བའི་དུས་ན་བྱུང་བ་དང༌། བར་དུ་བྱུང་བ་དང༌། ཉིད་མཚམས་སྦྱོར་བའི་དུས་ན་བྱུང་བའོ། །ཇི་ལྟར་ན་མ་བྱུང་བ་ཡིན། མ་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་དུ་ཞིག །ཅིའི་ཕྱིར་མ་བྱུང་བར་བརྟག་ཅེ་ན། མ་འོངས་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་ནི་མ་བྱུང་བའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ །བདག་ཐེར་ཟུག་ཏུ་མངོ
Chinese
是什么。世间是哪些？为何考察世间？属于三界，以及获得超世间之后的显现也属于世间。是蕴之一部分，十五界，十处，三界，以及二处之一部分。为了舍弃对我的世间显现的执着。如何是超世间？超世间是哪些？为何考察超世间？三界的对治，无分别念是超世间，因为是不颠倒和无戏论的分别念。又是另一种说法，获得超世间之后也是，因为依赖于超世间。是蕴，三界，以及二处之一部分。为了舍弃仅仅对我显现的执着。如何是生起？生起是哪些？为何考察生起？过去和现在生起的是生起。是所有一切的一部分。为了舍弃对我恒常的执着。又是，生起有二十四种，即：最初生起，连续生起，从增长生起，缘起，变化生起，完全成熟生起，衰败生起，特殊生起，光明生起，非光明生起，普遍行生起，具有种子生起，不具有种子生起，为了形象和自在以及确定指示而生起，从一生起，刹那坏灭生起，相遇和分离生起，其他状态 生起，死亡和出生生起，坏灭和形成生起，过去时生起，死亡时生起，中间生起，自身连接时生起。如何是不生起？不生起是哪些？为何考察不生起？未来和非复合是不生起。是所有一切的一部分。为了舍弃对我恒常的显
English
What is it? What are the mundane things? Why examine the mundane? Belonging to the three realms, and the appearance after attaining the supramundane are also mundane. It is one aspect of the aggregates, fifteen realms, ten sense bases, three realms, and one aspect of the two sense bases. It is to abandon attachment to the appearance of self in the mundane. How is it supramundane? What are the supramundane things? Why examine the supramundane? The antidote to the three realms, non-conceptualization, is supramundane, because it is non-conceptualization of non-inversion and non-proliferation. Also, in another way, it is also what is attained after the supramundane, because it relies on the supramundane. It is one aspect of the aggregates, three realms, and two sense bases. It is to abandon attachment to the mere appearance of self. How does arising occur? What are the arising things? Why examine arising? What has arisen in the past and present is arising. It is one aspect of everything. It is to abandon attachment to the non-permanence of self. Also, there are twenty-four kinds of arising, namely: first arising, continuous arising, arising from increase, dependent arising, change arising, complete maturation arising, decay arising, special arising, luminous arising, non-luminous arising, universally moving arising, arising with seeds, arising without seeds, arising for the sake of image and freedom and definite indication, arising from one to one, arising from momentary destruction, arising from meeting and separation, other states arising, death and birth arising, destruction and formation arising, arising in the past, arising at the time of death, arising in between, arising at the time of self-connection. How does non-arising occur? What are the non-arising things? Why examine non-arising? The future and the unconditioned are non-arising. It is one aspect of everything. It is to abandon the appearance of permanence in self.