Tibetan
འི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་འཇུག་པའོ། བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པ་ཡོངས་སུ་སྡུད་པའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཚད་མེད་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའོ། །བརྟན་པར་འགྱུར་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་བསམ་པ་ལེགས་པར་བསྒོམས་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་བསྒྲུབས་པ་དང་ལྡན་པས་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་ལེན་པར་འགྱུར་བའོ། །མཆོད་པ་དང་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་དང༌། ཚད་མེད་པ་བསྒོམ་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་དྲུག་པའི་འགྲེལ་པ་རྫོགས་སོ།། །།ངོ་ཚ་བརྟན་དད་མི་སྐྱོ་དང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡོམ་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ནི་སྔར། གང་ལ་ཇི་ལྟར་གང་དག་སློབ། །ཅེས་བསྟན་པ་དེ་ལས་གང་ལ་ཇི་ལྟར་སློབ་པ་ནི་བསྟན་ནས་གང་དག་སློབ་པ་མ་བསྟན་པས་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་སློབ་པོ་ཞེས་ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་འདི་དག་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ངོ་ཚ་བརྟན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མདོ་རྣམ་པ་བཞིའི་བར་ལ་སློབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རིག་པར་བྱའོ། །དོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་དང༌། དམིགས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་དམད་ཅིང་བརྗོད་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའོ། །ཡང་དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་དངོས་པོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང༌། འཇུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བརྩམས་ནས་བྱ་བར་འོས་པ་མི་བྱེད་པ་དང༌། བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བྱེད་པའོ། །ཡང་དེ་དག་ལས་ཉེས་པ་བྱས་ནས་ཕྱིར་མི་འཆོས་པ་ལས་བརྩམས་ནས་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱའོ། །བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་གནས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་གནས་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ ལ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་བྱ་བ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ནི་བདག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཏེ། བདག་ཉིད་ལ་ལྟོས་ནས་འདི་ནི་བདག་དང་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱས་ནས་སོ། །འཛེམ་པ་ནི་སེམས་རབ་ཏུ་བག་ཚ་བ་དང་སེམས་འཁུམས་པས་སེམས་ལྡོག་པར་བྱེད་པའོ། །གཞན་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་ལྟོས་ནས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ལྟོས་ནས་ཤེ་ན། འཇིགས་ཤིང་གུས་པས་སོ། །འཇིགས་པ་ནི་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་མངོན་དུ་མ་གྱུར་ཀྱང་གུས་པ་དང་བཅས་པས་ངོ་ཚ་བ་དང༌། ད་བྱས་ཀྱིས་དོགས་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་འདི་གཉིས་ནི་ལྟོས་པའི་དབྱེ་བས་ཐད་དད་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ་ན་ཐི་དད་པ་མེད་དོ། །རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་ཀྱི་དུས་ན་ཡང་ཤེས་ཆེ་བ་ཡིན་སེམས་སྐྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་ཆེ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞི་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང༌། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །རེ་རེ་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་པས་མདོར་བསྡུ་ན་གང་སྨྲས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་ལ་འཇུག་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ནན་ཏན་མི་བྱེད་པ་ནི་མི་སྒྲུབ་པའོ། །དེས་འཛེམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་ཚ་བའོ། །བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །དེ་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པ་ནི་དེ་དབྱེ་བ་ཉིད་དང་དངོས་པོའི་གནས་དང་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །ཉམས་པར་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །བདག་ཉིད་ཀྱི་སྡིག་པ་འཆབ་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་དག་ལ་ཉམས་སུ་མི་ལེན་པ་དང་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ལ་ཆོས་བཞིན་དུ་མི་བསྒྲུབ་པ་ལ་འཛེམ་པ་དང༌། དེ་ལས་འདས་པ་གཞན་ལ་མི་སྟོན་པ་སྟེ། བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་མི་སྟོན་པ་དེ་ལ་ཁྲེལ་ཡོད་པའོ། །བདག་ཉིད་འགྱོད་པ་སྐྱེས་པ་གཞན་ལ་སྟོན་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྟོན་པ་དང་བཅས་པར་བསྟན་ཏེ། བཤགས་པ་མི་བྱེད་པར་ཡུན་རིང་དུ་ཉེས་པ་དང་བཅས་པར་འཇུག་པ་ནི་གནས་བཞི་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཉེས་པ་བྱུང་བ་གཞན་ལ་སྟོན་པ་དང༌། མཐོལ་ནས་བཤགས་པ་མི་བྱེད་པ་ནི་ཡང་གནས་གཉིས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །མི་གཡོ་བ་ནི་མི་སྤྲུལ་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་བརྟེན་པ་ཉིད་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་ཏེ། མདོར་བསྡུས་ནས་སྤྱོད་པ་དང༌། གནས་པ་གཉིས་ བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྤྱོད་པར་གཏོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་སྐྱེས་བ་མི་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཡང་དག་པར་སྡོམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟན་པ་དང་བརྟན་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་མི་བསྐྱེད་པ་ནི་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེས་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པ་ཉིད་ནི་གང་ཡང་སྨྲས་པ། ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་མི་འགྲོ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་ཞིག་ལྟར་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་ཡང་དེའི་དབང་གིས་མི་གནས་
Chinese
是心和心所生的进入。为了圆满积聚无量功德，所以要圆满执持无量功德之聚。变得稳固，是为了善于修习利益和安乐有情之心的缘故。正因为如此，由于具有不依赖于自我的成办，所以会受持痛苦。供养和依止善知识，以及修习无量品的第十六品释完毕。羞耻稳固信不厌倦等，这些颂的解释以前已经说过。于何如是何者学。已经开示了，其中已经开示了于何如是学，而没有开示何者学，因此就此而说。菩萨十二圆满而学，因此开示了这些法的总纲。羞耻稳固等，要知道将在四种法的经之间学习。要知道羞耻和惭愧要安立为两种，即自性与所缘。因此说了要知道是两种，佛和菩萨所呵责和不应说的就是有过失的。又，如果简略地说，事物本身就是两种，即从菩萨的止恶律仪和行善律仪出发，该做的没有做，不该做的做了。又，从这些过失出发，不改正，因此两种就叫做有过失的事物。这四者叫做处，于此，处就是羞耻和惭愧所进入的地方。于此
English
It is the entry of mind and what arises from mind. In order to fully accumulate immeasurable merit, one must fully hold the immeasurable collection of merit. Becoming stable is for the sake of well cultivating the thought of benefiting and bringing happiness to sentient beings. For that very reason, because of possessing accomplishment without relying on oneself, one will take on suffering. Offering and relying on spiritual friends, and the commentary on the sixteenth chapter of cultivating the immeasurable is complete. Shame, steadfastness, faith, and non-weariness, etc., the commentary on these verses of the summary has been said before. To whom, how, and what to learn. It has been taught that to whom and how to learn has been taught, but what to learn has not been taught, so it is said based on that. Bodhisattvas learn the twelve perfections, so these summaries of the Dharma are taught. Shame, steadfastness, etc., should be known to be learned between the four kinds of Dharma sutras. It should be known that shame and embarrassment are to be established as two kinds, namely self-nature and object. Therefore, it is said that it should be known as two kinds, what is despised and should not be said by Buddhas and Bodhisattvas is what is with faults. Again, if briefly said, the thing itself is two kinds, namely, starting from the Bodhisattva's prohibitive morality and virtuous morality, what should be done is not done, and what should not be done is done. Also, starting from these faults, not correcting them, therefore the two kinds are called faulty things. These four are called places, and in this, the place is where shame and embarrassment enter. In this
Chinese
而且以恭敬的心感到羞耻，是害怕做了（坏事）。这样说来，这两者以相对的差别，对于信赖的自性来说，没有丝毫差别。自性本身，是指在种姓的标志的时候也知道得多，生起心的人们就更是非常大了。这四个是以自己的体性和，自己体性的差别本身来显示自己的自性。每一个也都是不可估量的，总而言之，所说菩萨的事业，是指进入事业的律仪是什么。对于此不努力就是不修。由此所避免的是什么，是指感到羞耻。不是事业是指相反的律仪。对此努力，就是它的差别本身和事物的处所和两种形态。为了显示两种退失的方式。隐藏自己的罪过是指，对于那些律仪不修习和修习不如法而不避免，以及不向他人显示超越那些（律仪）的行为，也就是不把自己如实地向他人显示，这就是有惭愧。即使已经向他人显示了自己生起的后悔，也显示为具有依赖性，也就是不忏悔而长期处于罪过之中，这是第四个处所。同样，发生罪过向他人显示，并且坦白后不忏悔，也说是两种处所。不摇动就是不变化本身。它的依赖性就是不被不顺的方面所压倒而接近，总而言之，是显示了行为和安住两种。属于行为的也有三种，完全没有生起烦恼，不生起本身，是因为所说具有烦恼的心完全调伏，是指生起稳固和稳固的力量，总而言之，在一切的一切中，不生起具有烦恼的心，就是不摇动这个词的定义。不和生起的烦恼一起安住本身，也就是所说的，不随烦恼的自在，无论如何生起，也不随它的自在而安住。
English
Moreover, with a respectful heart, feeling ashamed is the fear of having done (bad deeds). Thus, these two, with relative differences, have no difference whatsoever for the nature of trust. The nature itself refers to knowing more even at the time of the signs of lineage, and it is even greater for those who generate the mind. These four are to show their own nature by their own nature and the difference of their own nature itself. Each one is immeasurable, and in short, what is said, the deeds of a Bodhisattva, refers to what is the discipline of entering into deeds. Not striving for this is not practicing. What is avoided by this refers to feeling ashamed. Not a deed refers to the opposite discipline. Striving for this is its difference itself and the place of things and two forms. In order to show the two ways of degeneration. Hiding one's own sins refers to not avoiding not practicing those disciplines and practicing them improperly, and not showing others the actions that go beyond those (disciplines), that is, not showing oneself to others as one is, this is having shame. Even if one has already shown others the regret that has arisen in oneself, it is also shown as having dependence, that is, not confessing and being in sin for a long time, this is the fourth place. Similarly, showing others the occurrence of sins, and not confessing after confessing, is also said to be two places. Not shaking is not changing itself. Its dependence is not being overwhelmed by the unfavorable aspects and approaching, in short, it is showing the two of behavior and abiding. There are also three that belong to behavior, completely not arising afflictions, not arising themselves, because what is said is that the afflicted mind is completely subdued, refers to generating stability and the power of stability, in short, in all of everything, not generating an afflicted mind is the definition of the word not shaking. Not abiding together with the arisen afflictions themselves, that is, what is said, not following the freedom of afflictions, no matter how it arises, it does not abide following its freedom.