Tibetan
་ཐུག་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་དེ་དག་ནི་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་དང༌། གཞན་ལ་ཕན་པའི་ཐབས་སྒྲུབ་པ་དང༌། གཞན་ལ་ཕན་པའི་ནུས་པ་སྒྲུབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པའི་སྦྱོར་བའི་དབྱེ་བ་དང༌། མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་འཕེལ་བ་དང༌། མཉམ་པར་བཞག་པའི་ ས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྒོ་བཞིར་རྣམ་པར་བྱའོ། །མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་སྐྱེས་པ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དང༌། དེ་ཉིད་ལ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པས་རིགས་པས་ངེས་པར་བརྟགས་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་སྐྱེས་པ་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ཉིད་སྦྱོར་བ་བྱེད་པའི་དུས་སུ་ལུས་ཀྱི་སྟོབས་དང༌། ནུས་པ་དང༌། བརྟན་པ་དང་བཅས་པས་གེགས་སུ་གྱུར་པ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་དང༌། བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལྡོག་པའོ། །མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཐོབ་ཀྱང་རུང་མ་ཐོབ་ཀྱང་རུང་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ཚད་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་རབ་ལས་བཟློག་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ཤེས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་རིམ་གྱིས་འཇུག་པའི་ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་དང་པོར་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་བསྟན་པ་ལས་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཐོས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཐོབ་པའོ། །དེའི་རྗེས་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པའོ། །དེ་ལས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བསྒྲུབ་པ་ལས་ཐབས་མ་ཡིན་པ་དང་བཅས་པའི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཆོས་ལ་གནས་པའི་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ༌། །དེ་ལྟ་བུའི་ལམ་ནས་དེ་ལྟར་རིམ་གྱིས་ཞུགས་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཟློག་པ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཤེས་རབ་དེས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ལས་བཟློག་པས་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ཤེས་རབ་ལ་རིམ་གྱིས་འཇུག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་གྲངས་གཉིས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་ནན་ཏན་བྱ་བའི་དབྱེ་བ་དང༌། རྒྱུ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཁོ་ ནའི་དོན་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་དང༌། གྲངས་སུ་ཡོངས་སུ་བཅད་པས་ཆ་ཕྲ་བ་དང༌། མཁས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྔོན་གྱི་ལས་ལས་ངེས་པར་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། །དེ་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སྔར་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སྔོན་གྱི་སྐྱེ་བས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡང་དག་པར་བསགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ལུང་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱའོ། །ས་བཅུ་རྣམས་སུ་སོ་སོར་རིག་པ་ནི་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དམིགས་པ་དང༌། རྣམ་པའི་དབྱེ་བས་དང༌། བྱ་བ་གཉིས་བྱས་པའི་ལམ་གྱི་ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པའི་དབྱེ་བས་ནི་རྣམ་པ་བཞིའོ། །འདི་ཉིད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང༌། མ་འོངས་པ་ན་ཕུང་པོ་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའོ། །ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང༌།མི་སྐྱེས་བ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ །གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང༌། རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་དང༌། མཐུའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང༌། རྒྱུའི་དངོས་པོའི་ཁྱད་པར་དང༌། སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་དང༌། རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྣམ་པ་བདུན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ །དེ་ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ནི་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་རྗེས་སུ་རྟོག་པ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་སོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །མཐུ་རྣམ་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པ་ནི་ཡང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཚན་རྣམས་ངེས་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཤེས་པ་ནི་མཚན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྟོབས་བཅུའི་སྦྱོར་བར་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་སྟོབས་བཅུ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཤེས་པའོ། །ཡང་གཞན་དག་ནི་སྟོབས་བཅུའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ། །རིགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་དང་དེ་ལས་རིགས་པས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་རྣམ་པ་ནི་རིགས་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཞན་གྱི་དོན་སྟོན་པ་ལ་མཁས་ པ་དང༌། བསྟན་པ་རྗེས་སུ་སྲུང་བ་ལ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་དང༌། ཁྱིམ་རྒྱུད་ལེགས་པར་བསྐྱང་བ་ལ་མཁས་པ་དང༌། རྒྱལ་པོའི་ཚུལ་དང༌། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ལ་མཁས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཕོངས་ཤིང་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དང༌། ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་ནི་ཕོངས་ཤིང་འདོད་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་གོ །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཞན་གྱི་དོན་སྟོན་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཤེས་པ་གང་གིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ངེས་པར་སྟོན་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་རྣམ་པས་རབ་ཏུ་མཁྱེན་པ་དེ་ནི་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཚན་ཉིད་ལས་བརྩམས་ནས་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ནི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ངེས་པའི་ཚིག་བརྗོད་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས་བརྩམས་ནས་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །ཤེས་རབ་གང་གིས་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ཉེས་པ་བརྗོད་པར་ནུས་པས་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཚར་གཅོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚར་གཅོད་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱའོ། །གང་ཡང་རང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཐོབ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱའོ། །ཁྱིམ་རྒྱུད་ལེགས་པར་བསྐྱང་བ་ལ་མཁས་པས་ནི་ཁྱིམ་གྱི་འབྱོར་པ་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །རྒྱལ་པོའི་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ལ་མཁས་པས་རྒྱལ་པོ་བསྲུང་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱའོ། །ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ངེས་པ་སྟེ། མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་གནས་ཉིད་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འདི་དང་གཞན་དུ་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ། །རིག་པའི་གནས་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་བྱང་ཞིང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟེ། རྣམ་པར་གནས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཆོས་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་སོ། །རབ་ཏུ་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིག་པའི་གནས་བཞི་ལ་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པས་གནས་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་གང་དང
Chinese
为了不被障碍所阻碍的缘故。那些智慧是成就自他利益，成就利益他人的方法，成就利益他人的能力而作的，应当了知。未入定的地之结合的差别，以及入定和未入定的地之智慧的力量生起增长，以及入定的地的智慧所作，分为四种。未入定的结合所生的智慧也有两种，获得听闻圣法之后的结合所生的听闻所生智慧，以及与如理作意相应，以理智确定考察的结合所生的思所生智慧。在作结合的时候，以身体的力量、能力和稳固来压制成为障碍的事物而进行修持，这叫做各别觉察的力量。菩提萨埵的行为应当了知为两种，即进入行为和从非行为中返回。以入定的地的智慧的力量所摄持，无论获得与否，都称为修习的力量。因为它的详细分类是不可估量的，所以说，是无量的。从非圣士的智慧中返回，应当知晓被安立为圣士的智慧。非圣士次第进入的智慧有五种。其中首先是听闻非圣士和教法中非圣士的法，从而获得颠倒的听闻所生智慧。之后，与不如理作意相应，产生颠倒的思所生智慧。由此，颠倒地成就自他之义，从而产生与非方便相应的修所生智慧。像这样深入之后，从颠倒的法之体性分别安立中，产生安住于颠倒之法的智慧。从这样的道路如此次第进入，不能获得遣除烦恼，因为这样的智慧不能断除一切烦恼。
English
It is for the reason of not being obstructed by obstacles. Those wisdoms are to be understood as being made to accomplish the benefit of oneself and others, to accomplish the means of benefiting others, and to accomplish the power of benefiting others. The difference of the combination of the ground of non-absorption, and the generation and increase of the power of the wisdom of the ground of absorption and non-absorption, and the wisdom of the ground of absorption being made, it is divided into four. The wisdom arising from the combination of non-absorption is also of two kinds: the wisdom arising from hearing, which is born from the combination of obtaining after hearing the holy Dharma, and the wisdom arising from thinking, which is born from the combination of reasoning and definite investigation with proper attention to it. At the time of making the combination, the power of discernment is called the power of discernment, which is used to suppress and accomplish the obstacles with the power, ability, and stability of the body. The activities of the Bodhisattva should be understood as two types: engaging in activities and turning away from non-activities. Whether or not it is obtained by the power of the wisdom of the ground of absorption, it is called the power of meditation. Because its detailed classification is immeasurable, it is said to be immeasurable. Turning away from the wisdom of a non-holy person should be known as being established as the wisdom of a holy person. The wisdom of a non-holy person entering in stages is of five kinds. Among them, the first is to hear the Dharma of a non-holy person and a non-holy teaching, and thus obtain the wisdom arising from the perverted hearing. After that, in accordance with improper attention, the wisdom arising from perverted thought arises. From this, the meaning of self and others is perversely accomplished, and thus the wisdom arising from meditation corresponding to non-skillful means arises. After entering so deeply, from the separate establishment of the nature of the perverted Dharma, the wisdom abiding in the perverted Dharma arises. From such a path, entering in such a sequence, the elimination of afflictions cannot be obtained, because such wisdom cannot eliminate all afflictions.
Chinese
应如是。与此相反，应当了知，逐渐进入圣者的智慧。第二种分类，是就认真对待真如之义的差别，以及对因进行详细分类的角度而安立的。真如之义，也应以自性、数量完全确定、细微和智慧来了解。由前世的业力必定产生的智慧是俱生智。此即称为生得智。为了说明原因，说是为了先前已完全获得智慧之聚，意即前世已圆满积聚智慧之聚。菩萨的法藏从听闻等产生，称为具足教理的智慧。在十地中分别了知，称为具足证悟。以所缘和相的差别，以及做了两种事业的道之智慧，应当视为六种。以了知四圣谛的差别，则是四种。在此，了知烦恼已尽，以及未来不再产生蕴。就蕴余涅槃的角度，安立了知已尽和了知不生。就对治品智慧的差别、相的差别、威力的详细分类、因的实物差别、加行差别和所依差别等角度，安立为七种。其中，无漏的智慧，成为欲界对治品方面的是法智忍。成为色界和无色界对治品方面的，是随寻思智，如是是对治品方面。一切有漏法，因为是世俗相，所以称为世俗智。具足六种威力，也称为神通。了知能确定名称的智慧，因为完全了知名称之因，所以称为了知名称体性的智慧。成为十力加行的智慧，是十力先行的智慧。另一些则认为是从十力之门进入。
English
It should be so. Conversely, it should be understood that one gradually enters the wisdom of the noble ones. The second classification is established from the perspective of diligently attending to the meaning of Suchness, and from the perspective of elaborately classifying causes. The meaning of Suchness should also be understood through its nature, complete determination of number, subtlety, and wisdom. The wisdom that necessarily arises from past karma is co-emergent wisdom. This is called birth-obtained wisdom. To explain the cause, it is said that it is because one has previously fully obtained the accumulation of wisdom, meaning that in previous lives, one has perfectly accumulated the accumulation of wisdom. The Bodhisattva's Dharma treasury arises from hearing and so forth, and is called wisdom endowed with teachings. Knowing separately in the ten bhumis is called endowed with realization. The wisdom of the path that has accomplished two tasks, through the distinction of object and aspect, should be viewed as sixfold. Through the distinction of knowing the Four Noble Truths, it is fourfold. Here, one knows that afflictions are exhausted, and that aggregates will not arise in the future. From the perspective of Nirvana with remainder, one establishes knowing exhaustion and knowing non-arising. From the perspective of the difference in antidote wisdom, the difference in aspect, the detailed classification of power, the difference in the reality of cause, the difference in application, and the difference in basis, it is established as sevenfold. Among these, the uncontaminated wisdom that becomes the antidote aspect of the desire realm is the forbearance of Dharma-knowing. That which becomes the antidote aspect of the form and formless realms is subsequent reflection-knowing; thus, it is the antidote aspect. All contaminated dharmas are called conventional wisdom because they are conventional aspects. That which possesses six powers is also called supernormal cognition. The wisdom that ascertains names is called the wisdom of knowing the nature of names because it fully knows the cause of names. The wisdom that becomes the application of the ten powers is the wisdom that precedes the ten powers. Others consider that one enters through the door of the ten powers.
Chinese
亦能善巧言说。依于四种道理，由彼彼道理以理所遍计之相，名为知道理。于一切种，善巧开示他义，及有能守护教法，及善巧善能理家，及于国王之仪轨，并于世间言说善巧，于此等增上，为贫乏及有欲者，作法之随顺修行，及于通达所应知等之随顺修行，是名贫乏及有欲之慧。于一切种，善巧开示他义者，当知是四各别正智。谓由何智，于诸法之名数决定开示，以无障碍之相而极善了知，是名法各别正智。从相而发起如是之智，是名义各别正智。从决定语之宣说而发起者，是名决定语各别正智。从极善分别而发起者，是名无畏各别正智。由何慧能宣说外道之过失，凡能摧伏他论者，是名摧伏慧。凡能宣说自方之功德，即是能显示自之宗派获得，是名如实安立慧。善巧善能理家者，能增长家之资财。善巧国王之事业及善巧世间之言说者，能守护国王，及名为了知世间之慧。决定者，是极决定，即是名为了知世间之慧。决定者，是极决定，即是智者之义。由慧之处所及慧之作用，即由此及于他世，能安乐之慧当知。于五明处，极善清净及极善清净，于安立之增上，由法及随顺法之随顺行故。不住者，谓于四明处，由法及随顺法之修习，不作安住故。何慧与