Tibetan
ཏུ་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཚད་མ་གསུམ་གྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ལུས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་བསྟན་པ་དེ་དང་དེ་དག་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་སྟེ། གསུམ་འདུས་པ་ནི་རེག་པའོ། །རེག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་ གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བ་རྣམས་ནི་མངོན་སུམ་སྟེ། རང་གིས་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་ལྟར་ན་ཡུལ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པ་དང༌། ལས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་ཡིན་ནོ། །མདོ་སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་གི་ཕྱིར་ཚོར་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཡོད་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རེག་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་གཞན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་དེ་ལས་ཕུང་པོ་གཞན་ཞིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་བཞིན་ཏེ། རིགས་པ་ནི་དེ་དག་ལ་སོགས་པའོ། །ལྔ་པོ་དེ་དག་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ལྔ་ཁོ་ན་ཞེ་ན། དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མེད་ན་ཡུལ་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཉུང་བར་ཡང་མ་ཡིན་ལ་དྲན་པ་དང༌། འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། ཚོགས་པ་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉེ་བར་གནས་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་གཅིག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང༌། སེམས་པ་མེད་ན་མ་བསྒྲུབས་ཤིང་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་མེད་ན་ཡུལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་དང༌། མྱོང་བ་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ནི་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །རེག་པ་མེད་ན་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང༌། སེམས་པ་དག་ཀྱང་མི་འབྱུང་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། རྟེན་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། རེག་པ་བྱུང་ན་ཚོར་བ་འབྱུང་ལ། ཚོར་བ་བྱུང་ན་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང༌། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་རེག་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུའི་མདོ་ལས་ཀྱང་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་འབྱུང་སྟེ། རེག་པ་མེད་ན་ཚོར་བ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །འདུན་པ་ནི་འདོད་པའི་དངོས་པོ་ཁོ་ན་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་ལ་མ་ཡིན་ནོ། །དྲན་པ་ཡང་དྲིས་པའི་དངོས་པོ་ཁོ་ན་ལ་སྟེ། གཞན་ལ་མ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡང་འཁྲུལ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ནི་ལྔ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གཞན་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་དང༌། དད་པ་དང༌། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའོ། །རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་པར་རྟོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་བཞིན་དུ་དེ་དག་དམིགས་པ་ཡང་ཐ་དད་པར་དོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། དམིགས་པ་གཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །རྣམ་པ་དུ་མ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པས་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འོག་ནས་ཀྱང་ཡུལ་དེ་ཉིད་ལ་སྡུག་པ་དང༌། མི་སྡུག་པ་དང༌། གཉིས་ཀ་ལས་བཟློག་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རེག་པས་རིག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཉིད་ལས་ཐ་སྙད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ༌། །རེ་རེ་འབྱུང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡེ་ཚན་གཅིག་ལས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡང་གཅིག་ཁོ་ན་འབྱུང་གི་གཉིས་པ་མི་འབྱུང་སྟེ། དོན་བྱས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཚེ་མིག་གི་ཡུལ་ཡང་གཟུགས་ཡིན་པའི་ཚེ་དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་གཞག་པ། མིག་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། གང་དམིགས་པ་དང་བཅས་ན་བྱུང་ལ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་དེ་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དེ་མེད་ཀྱང་འབྱུང་བ་དེ་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་འདི་ལ་ཡུལ་ནི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅི་ཞེ་ན། འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པས་ན་བརྩད་དུ་མེད་དོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་གི་ལས་ནི་མང་དུ་ཡོད་མོད་ཀྱི་ལས་རྣམ་པ་དྲུག་ཁོ་ནར་བརྗོད་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རང་གི་ལུས་དང༌། གཞན་གྱི་ཡུལ་དང༌། རང་གི་མཚན་ཉིད་དང༌། སྤྱི་དང་འབྲེལ་བ་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང༌། དུས་གསུམ་དང༌། རྒྱུན་ལ་ཡང་དམིགས་པས་ན་དེ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིག་བཞི་པོ་དེ་དག་ སྨོས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རང་དབང་དང༌། གཞན་གྱི་དབང་གིས་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་ལྔ་པོ་དག་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ལས་ཀུན་ནས་སློང་བ་དང༌། སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སྒྲ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང༌། རྣམ་པར་བྱང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཟིན་པས་བསྐྱོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྒྲ་དང༌། མ་ཟིན་པས་བསྐྱོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྒྲ་དང་དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཟིན་པས་བསྐྱོད་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཟིན་པ་དང་མ་ཟིན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང༌། ཟིན་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། ཚིག་གསུམ་དང༌། བཞི་དང༌། གཉིས་དང་སྦྱར་རོ། །མ་ཟིན་པས་བསྐྱོད་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་རླུང་དང་ཤིང་གི་སྒྲ་གཅིག་པུ་དང་སྦྱར་རོ། །དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཐ་སྙད་མ་ཡིན་པ་དང༌། གསལ་བ་དང་མི་གསལ་བ་དང༌། གཅིག་དང་དུ་མ་སྟ་ཚིག་བཞི་དང༌། གསུམ་དང༌། གཉིས་དང་སྦྱར་རོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་ལས་བརྩམས་ནས་ཐོག་མ་དང༌། བར་དང༌། ཐ་མ་རྣམས་སུ་ལུང་མ་ནོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྒྲ་ལ་སྨོས་པ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་གར་བྱེད་པའི་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གར་མཁན་གྱི་ལུས་དང་རྒྱན་གྱི་སྒྲའོ། །སྒྲ་བོ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟིན་པ་དང་མ་ཟིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྒྲ་སྣ་ཚོགས་འདྲེས་པ་ལས་རློམ་པ་དང་བཅས་པའི་སྒྲ་འབྱུང་ངོ༌། །ཕུང་པོ་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དེ་རབ་དབྱེ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་གསུམ་གསུམ་སྟེ། །སྒྲ་ཚིག་བཅུ་དང་དགུ་དག་དང༌། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྟན། །ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན་དེ་ཉིད་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་ལས་བརྩམས་པ་སྟེ། དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པ་ནི་བཞི་སྟེ། མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང༌། ཟིན་པ་དང་མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང༌། ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལ
Chinese
總之，所有作意等都應以三種量來理解。其中，關於身，如經中世尊所說，即是宣說六處，以及「若作意現前」等等。同樣，以眼和色為緣，生起眼識，三者和合是觸。與觸同時生起的是受、想和思。如是等等。受等明顯者是現量，因為是自證的緣故。如果像唯識宗那樣說，由於對境各別認識，並且作用各異，所以識異於色。由於一些經部師說，有如受一般的隨心生起之法，所以觸和作意等也是其他的。或者，由於它們是不同於識蘊的法，所以就像色法一樣。理證就是以上這些等等。宣說這五者是因為它們是遍行法。為什麼只有五者呢？因為如果缺少其中任何一個，就不能圓滿對境的受用作用，所以不是太少；而憶念和意欲等因為有錯亂，所以也不是太多。其中，如果沒有作意，就只會不生起識，因為組合不完整的緣故。世尊也說過，如果作意現前，就會生起眼識。又，如果沒有作意和思，沒有未經尋求和明顯聚合，識怎麼會生起呢？如果沒有想和受，就只會沒有對境的取相和體驗，因此，識的生起就變得沒有意義了。如果沒有觸，受、想和思等也不會生起，因為沒有所依的緣故。世尊也在《生滅經》中說過：「有觸則有受，有受則有想和行。」又，受蘊和想蘊和行
English
In short, all such things as attention should be understood through the three kinds of valid cognition. Among these, regarding the body, as the Blessed One said in the sutras, it is the teaching of the six sense sources, as well as "if attention is present," and so on. Similarly, relying on the eye and form, eye consciousness arises; the union of the three is contact. What arises simultaneously with contact are feeling, perception, and thought. Such as these and so on. Those that are clear, such as feeling, are directly perceived, because they are self-aware. If one speaks only of consciousness, then because of the separate cognition of objects and the difference in function, consciousness is other than form. Because some Sautrāntikas say that there are mental events like feeling, contact and attention, etc., are also other. Or, because they are a different aggregate from consciousness, they are like form. The reasoning is these and so on. These five are spoken of because they are pervasive. Why only five? Because if any one of them is missing, the activity of enjoying objects will not be complete, so it is not too few; and because memory and desire, etc., are mistaken, they are not too many. Among these, if there is no attention, consciousness will simply not arise, because the collection is incomplete. The Blessed One also said that if attention is present, eye consciousness will arise. Also, if there is no attention and thought, how will consciousness arise without being sought and manifestly assembled? If there is no perception and feeling, there will only be no apprehension and experience of objects, therefore, the arising of consciousness becomes meaningless. If there is no contact, feeling, perception, and thought, etc., will also not arise, because there is no basis. The Blessed One also said in the Sutra on Arising and Ceasing, "With contact, there is feeling; with feeling, there is perception and formation." Also, the aggregate of feeling and the aggregate of perception and the aggregate of formations
Chinese
经中说，所有这些蕴都依赖于触。同样，在舍利子经中也说，感觉由触的条件产生，没有触就不会有感觉。因此，这些无疑会发生。意愿只会在想要的事物上产生，而不会在其他事物上产生。记忆也只会在被询问的事物上产生，而不会在其他事物上。由于这些以及其他事物有混淆的可能性，所以是不确定的。因此，遍行只有五种。什么是其他的随心生法呢？就是记忆、信仰和贪欲等等。为了消除对这些与以多种方式理解的随心生法，它们的目标也是不同的疑虑，所以说了“在一个目标上”。如果因为目标是自性的差别，所以它们的目标不是不同的吗？即使是这样，因为目标的事物是相同的，所以这样说。所谓多种方式，是指由于境的特征不同，所以执持的方式也不同，是指自己的方式不同。例如，下面也会说，对于同一个境，可爱、不可爱以及与两者相反的特征，是由触来认识的。从那之中，什么是名言的特征，是由意识来认识的等等。所谓“一一产生”，是指在一个类别中，也只会产生一个随心生法，不会产生第二个，因为事情已经做完了。所谓“与目标一起”，当眼睛的境也是色的时候，为什么随心生法会被安立为只有与目标一起，而眼睛等等不是呢？凡是与目标一起产生，没有目标就不产生的，就是与目标一起的。凡是没有目标也产生的，就不是与目标一起的。还有，在这里，境不是目标，为什么呢？因为是执持的方式，所以没有争论。那要从六个方面来看，虽然它们的业有很多，但是业的种类
English
It is said in the sutra that all these aggregates depend on contact. Similarly, it is also said in the Shariputra Sutra that feeling arises from the condition of contact, and without contact there is no feeling. Therefore, these will undoubtedly occur. Intention will only arise on the desired object, and not on other objects. Memory will also only arise on the object being asked about, and not on other objects. Since these and other things have the possibility of confusion, they are uncertain. Therefore, the all-pervasive is only five. What are the other mental factors? They are memory, faith, desire, and so on. In order to eliminate the doubt that the objects of these mental factors, which are understood in various ways, are also different, it is said "on one object." If their objects are not different because the object is the difference of self-nature, even so, because the object of the object is the same, it is said so. The so-called various ways refer to one's own different ways because the characteristics of the object are different, so the ways of holding are also different. For example, it will also be said below that for the same object, the characteristics of loveliness, unloveliness, and the opposite of both are known by contact. From that, what is the characteristic of terminology is known by consciousness, and so on. The so-called "arising one by one" means that in one category, only one mental factor will arise, and the second will not arise, because the matter has been done. Regarding "with an object," when the object of the eye is also form, why are mental factors established as only with an object, and not the eye, etc.? Whatever arises with an object and does not arise without an object is with an object. Whatever arises even without it is not with an object. Also, here, the object is not the object, why? Because it is the way of holding, there is no dispute. That is to be viewed in six ways, although their actions are many, but the types of actions
Chinese
仅仅说“六”是为了从意识中区分出来。如此，意识能够缘于自身之身体、他人之境、自身之体性、与共相相关联之体性等等、三时、以及常有，因此，为了从这些中区分出来，才说了这四个词。意识是依于自力或他力而为善等，而这五者仅仅是他力所致。因为没有分别念。发起业以及领受可爱与不可爱之果报也应如是说。声音之安立是就染污与清净而言的。其中，从染污开始，完整地阐述了由执著所推动而产生的声音、由不执著所推动而产生的声音及其详细分类。其中，由执著所推动而产生的声音也有三种：由执著与不执著产生、由执著产生。将这三种声音分别与三个词、四个词、两个词相连。由不执著所推动而产生的声音则仅与风和树的声音相连。其详细分类也有三种：由产生之转变而来之非名称、清晰与不清晰、单一与众多，分别与四个词、三个词、两个词相连。从清净开始，将最初、中间、最后等未受教诫者所说之声音相连。其中，所谓的“舞蹈之声”是指舞者之身体和饰品的声音。所谓的“大声”是指由执著与不执著所产生之各种声音混合而产生的伴随傲慢之声音。总结之偈颂为：染污之详细分类，清净有三种。声音有十个词和九个词，其余的都已完整阐述。另外，从进入和返回的角度来说，进入的方式有四种：从不执著之大种因产生，从执著与不执著之大种因产生，从执著之大种因产生