Tibetan
འི་དོན་ ཏོ། །ཆོས་འདི་ནི་ཞིབ་མོ་མཁས་པ་དང་མཛངས་པའི་བརྟགས་པས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་གྲངས་འདི་དག་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་གྲངས་བསྡུ་བ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལུང་དང་རྟོགས་པས་སོ། །དེ་ལ་ལུང་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་བོ། །རྟོགས་པ་ནི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། དེའི་ཕྱི་ནས་ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་པའིའོ། །དེ་ལ་གསུངས་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཀུན་མི་ཤེས་ལ་ང་རྒྱལ་ཡང་ང་རྒྱལ་ཡིན་པར་མངོན་པར་མ་རྟོགས་ཤིང༌། མི་སྤོང་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བདག་ཏུ་མི་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་དོན་ཀུན་ཤེས་ཤིང་ང་རྒྱལ་ཡང་ང་རྒྱལ་ཡིན་པར་མངོན་པར་རྟོགས་ལ་སྤོང་པར་ནི་མི་བྱེད་པ་ནི་སློབ་པའོ། །ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་ནི་མི་སློབ་པའོ། །འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང༌། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་མོད་ཀྱི་དེ་གཉི་གའི་ཚུལ་གྱིས་ལན་གདབ་ཏུ་མི་རུང་ལ་གནོད་པ་དང་བཅས་པར་གཟིགས་ན་ལན་མི་འདེབས་ཤིང་ཞལ་གྱིས་མི་བཞེས་ཏེ་ཤི་ཕན་ཆད་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང༌། གཉི་གར་འགྱུར་བ་དང༌། གཉི་གར་མི་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ། ལན་མི་འདེབས་པ་ལ་མི་མཁྱེན་པ་ཙམ་དུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་དེའི་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པའི་མི་ཤེས་པ་ཡིན་པར་མངོན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་གཉིས་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། རྒ་བའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་རྒས་པར་གྱུར་ཏེ། སྐྱེས་ནས་ལོ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ལོན་པ་སྟེ་དེ་བས་ན་ལུས་ན་བ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཀྱི་ཡིད་མི་བདེ་བའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ནི་གང་གིས་སེམས་ན་བ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་དང་པོའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ལ་ནི་བྱིས་པ་དང་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་མགུར་བྱར་མེད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་ནི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཡོད་ ལ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མེད་དོ། །དེ་ལ་བྱིས་པ་ནི་ལུས་ན་བར་གྱུར་ན་སེམས་ན་བར་ཡང་ངེས་པར་འགྱུར་རོ། །མཁས་པ་ནི་ལུས་ན་བར་གྱུར་ཀྱང་སེམས་ན་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་འདི་ནི་འདིར་བྱིས་པ་དང་མཁས་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །ལེགས་པར་བཟུང་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམས་པའོ། །ལེགས་པར་ཡིད་ལ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམས་པའོ། །ལེགས་པར་བསྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྙེད་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གསུང་བའི་སྟོན་པ་ཡང་དག་པར་དྲིས་པ་ལ་ལེན་འདེབས་པར་བྱེད་དེ། གཉིས་གང་ཞེ་ན། གང་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གསུང་བ་དང་གང་གི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་སྤོང་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གསུང་ངོ༌། །ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་སྤངས་པ་ལ་ཉེས་དམིགས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་དག་པར་གཟིགས་ལ་སྤངས་པ་ལ་ནི་ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་དག་པར་གཟིགས་སོ། །དེ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ལ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ན་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་འདི་ནི་ཉེས་དམིགས་དང་པོས་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཐོབ་པ་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ལས་གྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ན་མི་དགེ་བ་རྣམ་པ་དུ་མ་མང་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་དེ། དེས་ན་དེ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དེ་དང༌། མི་དགེ་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མངོན་དུ་བྱུང་ཞིང་ཉེ་ལ་རབ་ཏུ་ཉེ་བ་དང༌། འབྱུང་བ་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་པ་དང༌། གཞན་གྱིས་གནོད་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་དང། བདག་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་སྟེ། འདི་ནི་ཉེས་དམིགས་གཉིས་པའོ། །དེས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཕྱིར་ལུས་དང་བྲལ་ཏེ་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ཉེས་དམིགས་གསུམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་ བྱའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕན་ཡོན་གསུམ་ཡིན་ཏེ། མཐུན་མཐུན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་གང་ཞེ་ན། ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བདག་མེད་པའི་བཟོད་པ་ལ་གནས་པ་དང༌། བདེན་པ་མཐོང་བ་ཡང་དག་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་སློབ་པ་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཅིང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང༌། ཐ་མ་འབྲས་བུའི་མཆོག་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའོ། །ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་དང་མཐུན་པའི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ་གང་ཟག་དང་པོའི་དང༌། ཟག་པ་མེད་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དང༌། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་གང་ཟག་རྣམས་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་གང་དག་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་པོས་ནི་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་ལྟ་བའི་ཉེས་རྩོམ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པས་ནི་ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པས་ནི་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བའི་ཉེས་རྩོམ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་འདུལ་བའི་འདི་ལས་ཐ་དད་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་དང༌། རྟག་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང༌། ཁ་ཅིག་རྟག་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང༌། རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང༌། མཐའ་དང་མཐའ་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང༌། ཆད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང༌། ཚེ་འདི་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དང༌། སེམས་ཅན་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་དང༌། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ རྣམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལོག་པར་ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་རྣམས་དང༌། སྲོག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྲོག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོག་དེ་ཉིད་ལུས་དེ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང༌། ལྟས་དང་བཀྲ་ཤིས་སྨྲ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྐར་མཁན་དང༌། མོ་མཁན་རྣམས་ཀྱི་བཟླས་བརྗོད་དང་སྦྱིན་སྲེག་ལ་སོགས་པས་སྡུག་བའི་ཡུལ་འཐོབ་པ་ལ་ལྟས་བསྐྱེད་ཅིང་གནོད་པ་སེལ་བ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་མཚན་མ་དང༌། བཀྲ་ཤིས་དང༌། བཀྲ་མི་ཤིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟས་བསྐྱེད་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཉི་ཤུ་ལ་བརྟེན་ནས་ལྟ་བར་གྱུར་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་དང༌། ཐམས་ཅ
Chinese
之义 托。此法乃以精细智者与贤者之考察所能领悟，此等条目亦是如此，应如从条目集合中生出般领悟。如来所说之义，应以两种方式于一切之一切处知晓领悟，即经由教证与证悟。其中，教证乃凡夫俗子从听闻、思惟、修习所生之智慧。证悟乃有学与无学之智慧，于其后获得者乃世间之智慧。其中，于所说之义一切之一切处皆不通晓，且慢心亦未现证为慢心，不舍弃者，乃凡夫俗子不视我为我。其中，于一切之一切处通晓诸义，且慢心亦现证为慢心，而不行舍弃者，乃有学者。行一切者，乃无学者。于此，如来虽如实知晓世俗谛与胜义谛，然若见以二者之方式作答不妥且有害，则不作答，亦不应允，譬如死后有、死后无、二者皆有、二者皆无等。其中，如来如是先以智慧观照，然若有人认为不作答即是不知晓，则应明了彼等乃具彼见之无知。此二者乃有为法之变异，衰老之变异，譬如此处有人衰老，生后年满一百二十，因此称为身体生病。心之不悦意之变异，乃指心生病。其中，对于第一种变异，孩童与智者皆无可欢喜之处。对于第二种，智者有，而孩童则无。其中，孩童若身体生病，则心亦必定生病。智者虽身体生病，然心不生病，因此，此乃此处孩童与智者之差别。善哉！
English
Meaning of To. This Dharma is to be understood through the careful examination of the wise and the intelligent. These items are also like this, and should be understood as arising from the collection of items. The meaning of what the Thus-Gone One has spoken should be understood in all of everything in two ways, namely through scripture and realization. Among these, scripture is the wisdom that arises from the hearing, thinking, and meditating of ordinary individuals. Realization is the wisdom of those who are learning and those who are not learning, and what is obtained after that is worldly wisdom. Among these, one who does not understand all of everything in the meaning of what is said, and who does not realize that pride is pride, and who does not abandon it, is an ordinary person who does not see self as self. Among these, one who understands all of everything in meaning, and who realizes that pride is pride, but does not abandon it, is a learner. One who does everything is a non-learner. Here, although the Thus-Gone One knows the conventional truth and the ultimate truth as they truly are, if he sees that answering in the manner of both is inappropriate and harmful, he does not answer or agree, such as whether there is existence after death, non-existence after death, both, or neither. Among these, the Thus-Gone One thus first directs his wisdom and vision, but if there are those who think that not answering is simply not knowing, then it should be clearly understood that they are ignorant with that view. These two are the changes of conditioned phenomena. The change of aging is like some people here who become old, having lived for one hundred and twenty years since birth, and therefore it is called physical illness. The change of mental unhappiness is what is called mental illness. Among these, there is nothing to rejoice in for children and the wise in the first change. In the second, the wise have it, but the children do not. Among these, if a child becomes physically ill, then the mind will also definitely become ill. Although the wise become physically ill, the mind does not become ill, therefore, this is the difference between children and the wise here. Excellent!
Chinese
所谓的“闻法”是指听闻和思考。所谓的“善加作意”是指禅修。所谓的“善加修习”是指如实存在的方面。所谓的“善加通达”是指有多少存在的方面。声闻众以两种方式，即对于宣说完全了知舍弃一切近取，如实请问导师，从而进行采纳。这两种方式是什么呢？即对于宣说完全了知舍弃一切近取的是什么，以及为了什么。对此，如来宣说对于一切行舍弃完全了知。对于未舍弃近取，如实见到三种过患，而对于舍弃，则如实见到三种利益。对此，对于诸行执取近取，当诸行变异时，会生起忧恼等。因此，这是第一种过患，即由获得的诸行变异所致。此外，对于诸行执取近取，为了获得尚未获得的诸行而开始遍求时，会行持多种多样的不善业。因此，依靠那遍求和那不善业，将安住于四种痛苦之中。即，显现且临近，非常临近；生起且安住；由他者损害所致；由自身烦恼所致。这是第二种过患。由于他如实取了那些罪恶的不善法，因此身离世后将堕入恶趣，应当了知这是第三种过患。与此相反，是舍弃一切近取的三种利益，应当相应地了知。应当了知，三种圣者的三种圆满见解，将从三种痛苦中完全解脱。那三种圣者是谁呢？即安住于见解圆满的异生无我忍，以及进入真实见道无垢者。
English
The so-called "hearing the Dharma" refers to hearing and thinking. The so-called "good attention" refers to meditation. The so-called "good practice" refers to the aspect of being as it is. The so-called "good understanding" refers to how many aspects there are. The Shravakas, in two ways, namely, by truly asking the teacher who speaks of completely knowing the abandonment of all close attachments, thereby adopting. What are these two ways? Namely, what is it that speaks of completely knowing the abandonment of all close attachments, and for what purpose. In this regard, the Tathagata speaks of completely knowing the abandonment of all activities. For those who have not abandoned close attachments, three kinds of faults are truly seen, while for those who have abandoned, three kinds of benefits are truly seen. In this regard, for those who grasp close attachments to activities, when the activities change, sorrow and other things will arise. Therefore, this is the first fault, which is caused by the change of the obtained activities. Furthermore, for those who grasp close attachments to activities, when they engage in the complete search for obtaining the activities that have not yet been obtained, they will practice various kinds of non-virtuous deeds. Therefore, relying on that complete search and that non-virtuous deed, they will abide in four kinds of suffering. Namely, appearing and near, very near; arising and abiding; caused by harm from others; caused by one's own afflictions. This is the second fault. Because he has truly taken those sinful non-virtuous dharmas, therefore, after separating from the body and dying, he will fall into the evil realms, it should be known that this is the third fault. The opposite of this is the three benefits of abandoning all close attachments, which should be understood accordingly. It should be known that the three kinds of perfect views of the three kinds of noble beings will be completely liberated from the three kinds of suffering. Who are those three kinds of noble beings? Namely, the ordinary person who abides in the forbearance of selflessness with perfect view, and those who have entered the undefiled path of true seeing.
Chinese
其次，修习获得果位且具有证悟；最终，达到果位的顶峰，即阿罗汉。三种圆满的见解是：与无漏相应的有漏，即第一种人的；非完全清净的无漏；以及完全清净的。这些也应按照如上所述的人的顺序来理解。那么，将从哪三种痛苦中彻底解脱呢？第一种圆满的见解将从外道见解的错误行为所产生的痛苦中彻底解脱。第二种将从恶趣的痛苦中彻底解脱。第三种将从再次投生的痛苦中彻底解脱。那么，什么是外道见解的错误行为所产生的痛苦呢？即那些与此教法和律不同的，由外道对世间坏聚见之根本所产生的见解，例如：声称有我者所持有的与我见相似的观点；声称常恒者；一些声称常恒者；声称无因者；声称有边和无边者；声称断灭者；声称在此生中获得寂灭者；以及声称有情者，以及与之相似的观点，例如：邪见者诽谤来世，声称有情不生；声称命者所持有的与命见相似的观点，例如：命即是身等等；以及与占卜和吉祥之说相似的观点，例如：星算家和占卜者通过念诵和火供等方式，为了获得可欲之境而创造吉兆并消除损害；同样，创造吉相、吉祥和不吉祥之兆。这些又是什么呢？即那些基于对前际和后际的思辨者的二十种坏聚见而产生的六十二种见解，以及一切。