Tibetan
ས་པར་དཀའ་བ་གང་ཞེ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ཇི་ཙམ་པ་དེ་ཙམ་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱིར་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་བླ་དགས་འབྱུང་སྟེ། ཚིག་བླ་དགས་དེའི་ལམ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གནས་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་ཐ་དད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱ་དང་ཉ་དང་སྡིག་སྦྲུལ་དང༌། ལྷ་དང་མི་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པའི་ཚིག་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །གདགས་པ་ནི་སོ་སོའི་མིང་གིས་དབྱེ་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ནེ་ཙོ་དང༌། རི་སྐེགས་དང༌། རྨ་བྱ་དང༌། རྣམ་ཐོས་ཀྱི་བུ་དང༌། ཡུལ་འཁོར་སྲུང་དང༌། འཕགས་སྐྱེས་པོ་དང༌། མིག་མི་བཟང་དང༌། ཤཱ་རིའི་བུ་དང༌། བཟང་པོ་དང༌། སྐྱབས་མེད་ཟས་སྦྱིན་དང༌། དོན་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་ཙམ་གྱིས་ནི་ཐ་སྙད་དུ་གདགས་པའི་སྐྱེས་བུ་དེ་དག་ལ་ཚིག་ འཇུག་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ཚོར་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བ་དང༌། མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བ་དང༌། རིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མ་རིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མིང་དང༌། གཟུགས་དང་ལྡན་ཏེ། མིང་དང་གཟུགས་མ་ལུས་པར་འགགས་ན་ཚོར་བ་འབྱུང་བ་མེད་དོ། །འདི་ནི་བདག་མེད་པར་ཤེས་པར་དཀའ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྲལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལྡན་པར་ཤེས་པར་དཀའ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་བའི་མུ་སྟེགས་ཅན་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བས་ཟིན་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བདག་མེད་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་དག་ལ་བདག་ཏུ་བརྟགས་ནས་ལྟ་ཞིང་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། སྒོ་གསུམ་པོ་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་རྣམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་གཅིག་ལ་ནི་ཚོར་བར་བྱ་བའི་བདག་གིར་ལྟ་ལ། གཅིག་ལ་ནི་ཚོར་བ་པོར་བདག་ཏུ་ལྟའོ། །འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་གཅིག་པུ་མྱོང་ཞིང་མྱོང་བར་བྱ་བ་དེ་ལ་ཡང་བདག་གིར་རྟོགས་པ་ན། ཚོར་བ་དེ་ལས་ཐ་དད་པའི་ཚོར་བ་པོའི་བདག་ཚོར་བ་དེའི་སྒོ་ནས་ཚོར་བའི་ཆོས་ཅན་ཚོར་བ་དེ་ཡང་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་མཐོང་ངོ༌། །བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ཆ་ཕྲ་བ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ནས། ཚོར་བ་མེད་ན་ནི་བདག་གིས་བདག་ནི་ཚོར་བ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བརྟགས་ནས་ལྟ་བར་བྱེད་དེ། དེ་དེ་དག་གི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རུང་ངོ༌། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚོར་བ་གསུམ་པོ་རྣམས་མི་རྟག་པས་བདག་ཀྱང་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཚོར་བ་གསུམ་པོ་དེ་བདག་ཏུ་མཐོང་བས་དེའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ༌། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང༌། དེའི་གོང་གང་ན་ཚོར་བའི་བདེ་བ་མེད་པ་དེ་ན་ཡང་བདེ་བ་ཚོར་བ་པོ་ཡང་མེད་པས་ན། དེ་ན་བདེ་བའི་ཚོར་བའི་སྒོ་ནས་ཚོར་བའི་ཆོས་ཅན་གྱིས་བདག་ཡོད་པར་མི་རུང་ངོ༌། ། གཅིག་ཏུ་ན་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང༌། དེའི་གོང་མ་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ན། གལ་ཏེ་སོར་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདག་མེད་དུ་ཟིན་ན་ནི་དེ་དག་གི་ཞི་བའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བས་བདག་ཞི་བར་གྱུར་ཏོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ནི་དེ་ཡང་ཡོད་དེ་དེ་བས་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ༌། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཟབ་པ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་ནི་དེ་དེ་ལྟར་དེ་མ་ཤེས་པས། དེ་དག་གི་ལྟ་བ་མི་རུང་བར་མི་འགྱུར་བའི་རིགས་སོ། །ཆོས་འདི་པའི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བས་ཟིན་པ་ན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་མི་རིགས་པར་ཤེས་པས་བདག་ཏུ་མི་ལྟའོ། །དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་མཁས་ཏེ། དེ་བཞིན་འོངས་པ་ཤི་ཕན་ཆད་ཡོད་པར་མི་འཛིན་པས་ན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་བར་དུ་སྦྱར་རོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སེམས་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་གང་འདི་སྐད་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་འདྲི་ན། དེ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་ཏེ་ལན་མི་འདེབས་སོ། །མེད་པར་འགྱུར་བ་དང༌། གཉི་ག་དང༌། གཉི་གར་མི་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་ཏེ། ལན་མི་འདེབས་སོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་པ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ། ལན་མི་འདེབས་པ་ལ་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བརྙས་པ་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་མི་ཤེས་པ་ཆེན་པོ་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་རོལ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ལྟ་བ་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས། ཚེ་འདི་ལ་བདག་གཟུགས་ཅན་ནམ། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའམ། ཆུང་ངུའམ་ཚད་མེད་པར་འདོགས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཚ་འདི་ལ་ནོར་བར་བརྟགས་ནས་དམིགས་ཤིང་སྟོན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིས་ཀྱང་ཕྱི་མ་མཐོང་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པ་དུ་མར་ནོར་བར་བདག་ཏུ་རྟོག་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་
Chinese
什么是难以理解的呢？就是对缘起之因和果的如实安立。众生界的一切，都普遍存在着“众生”这个假名。应当认识到，这个假名的道路也正是如此。安住于此，由于众生界类别的不同，因此会使用鸟、鱼、毒蛇，以及天和人等特定的词语。施设则是通过各自的名称来区分，例如鹦鹉、松鼠、孔雀、多闻天王、持国天王、圣生、妙目、舍利子、善贤、无依施食、一切义成等差别来使用。仅仅通过这些，就能对那些被假立名称的补特伽罗使用词语。 无论他们的感受是什么，由识的聚集而产生的触所生，由无明的聚集而产生的触所生，以及非识亦非无明的聚集而产生的触所生，所有这些都与名和色相关联。如果名和色完全止息，那么感受就不会产生。应当认识到，这难以理解无我。 对于那些离系的众生来说，什么是难以理解的相联呢？例如，那些外道，被无明聚集而产生的触所生的感受所束缚，通过三种方式，将无我的缘起之行视为我，并进行观察和宣说。这三种方式是什么呢？对于诸欲，如果未离贪欲，那么对于与欲相关的三种感受中的一种，他们会视为感受的对象是我；对于另一种，则视为感受者是我。如果已离诸欲之贪，但未离第三禅的贪欲，那么仅仅体验和将要体验的乐受，他们也会执着为我。当认识到与该感受不同的感受者的我，通过该感受的途径，具有感受性质的该感受也是某种识时，他们就会看到。 如果未能领悟第三禅之上的非苦非乐的细微感受，那么如果没有感受，那么
English
What is difficult to understand? It is the correct establishment of the causes and effects of dependent origination. In all realms of sentient beings, the general term "sentient being" is universally applied. It should be understood that the path of this general term is precisely this. Abiding in this, due to the differences in the categories of sentient beings, specific terms such as birds, fish, poisonous snakes, as well as gods and humans, are used. Designation is the differentiation by individual names, such as parrots, squirrels, peacocks, Vaishravana, Dhritarashtra, Holy Birth, Good Eyes, Shariputra, Good Virtue, Helpless Food Giver, All Meaning Accomplished, and so on. Merely through these, words can be applied to those individuals who are designated by names. Whatever their feelings may be, whether arising from contact born of the aggregation of consciousness, contact born of the aggregation of ignorance, or contact born of the aggregation of neither consciousness nor ignorance, all of these are associated with name and form. If name and form completely cease, then feeling does not arise. It should be understood that this is difficult to understand as selflessness. For those detached beings, what is difficult to understand as connection? For example, those non-Buddhists who are bound by feelings arising from contact born of the aggregation of ignorance, through three ways, regard the selfless, dependently originated actions as self, and observe and proclaim them. What are these three ways? Regarding desires, if they have not abandoned desire, then for one of the three feelings associated with desire, they regard the object of feeling as self; for another, they regard the feeler as self. If they have abandoned desire for desires but have not abandoned desire for the third dhyana, then they cling to the pleasure that is solely experienced and will be experienced as self. When they recognize the self of the feeler as distinct from that feeling, and that the feeling, which has the nature of feeling, is also a kind of consciousness through the path of that feeling, they will see it. If they fail to comprehend the subtle feeling of neither suffering nor pleasure above the third dhyana, then if there is no feeling, then
Chinese
我以我没有感觉来观察而看，以那三种方式执着于我的那些，全都不行。为什么呢？因为三种感觉都是无常的，所以我也是无常的。因为将三种感觉视为我，所以不行。第四禅以及其上没有感觉的乐受之处，也没有感受乐受者，所以在那里，不可能以乐受的感觉，以感觉的法性而有我。 总的来说，在第四禅以及其上的无色定中，如果各自体验的我是不存在的，那么从那些寂静的等持中产生的感受，会认为我已寂静，但也不会有这种执着，因此那也是不行的。对此，如果缘起不是甚深的话，那么因为不了解那样，那些见解也不会变成不行。这个教派的具足听闻的圣者声闻，在被知识聚集的触所生的感觉所控制时，因为知道一切都不合理，所以不执着为我。他精通世俗和胜义谛，因此不执着如来死后存在，所以像之前一样，连接到既非存在也非不存在之间。对于解脱的心本身，如果问有什么会存在吗？那也同样不回答。变成不存在，以及两者，以及两者都不变成，那些全部也同样，不回答。像这样先知道，然后因为不回答，就轻蔑地认为是不懂，那就是他自己的大无知和邪见。外道行持那样的见解，就像之前一样，依靠三种见解，在这个生命中，将我执着为有色，或无色，或小，或无量。就像现在错误地判断而指向和指示一样，之后也只会看到未来。虽然以多种方式错误地认为是我，但是，对于他的蕴聚
English
I observe by considering that I have no feeling, and all those who cling to me in those three ways are not right. Why? Because the three feelings are impermanent, so I am also impermanent. Because the three feelings are seen as me, it is not right. In the fourth dhyana and above, where there is no feeling of pleasure, there is also no one who feels pleasure, so there, it is impossible to have a self with the nature of feeling through the feeling of pleasure. In general, in the fourth dhyana and above, in the formless samadhis, if the self that is experienced separately is non-existent, then the feeling arising from those peaceful samadhis will think that I have become peaceful, but there will be no such clinging, so that is also not right. If dependent origination is not profound, then because they do not understand that, those views will not become wrong. The noble hearer of this doctrine, who is endowed with hearing, when seized by the feeling arising from the contact of the aggregate of knowledge, does not regard it as self because he knows that everything is unreasonable. He is skilled in conventional and ultimate truth, so he does not cling to the Tathagata as existing after death, so like before, he connects to between neither existing nor not existing. Even to the mind of liberation itself, if one asks, 'Will anything exist?' he does not answer in the same way. Becoming non-existent, and both, and neither becoming both, all of those are also the same, he does not answer. Having known in this way beforehand, and then despising him for not answering, thinking that he does not understand, that is his own great ignorance and wrong view. Outsiders who practice such views, like before, rely on the three views, and in this life, they cling to the self as having form, or being formless, or small, or immeasurable. Just as they now mistakenly judge and point and indicate, so too will they only see the future. Although they mistakenly think of me in many ways, yet, for his aggregate