Tibetan
བྱེ་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་གནས་བཞི་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་བཞི་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ལྟོས་པའི་རིགས་པ་དང་བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་དང་འཐད་པས་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་སྔར་བསྟན་པའི་རིགས་པ་དེ་དག་དང་མི་འགལ་བར་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཡིན་ནོ། །འགལ་བར་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ཏེ། གནས་བཞི་པོ་དེ་དག་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་བསྡུས་ན་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་དང༌། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཙམ་དུ་འཇུག་པ་ཤེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ལ། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་དེའི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ལ་མཁས་པའི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་གཞུང་ལྷག་མ་ནི་མི་སྣང་ངོ༌། །གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ལ་མཁས་པ་རྫོགས་སོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་པ། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་སྡོམ་ནི། །དོན་དང་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང༌། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཐ་མ་ཡིན། །དབང་པོའི་དོན་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དབང་པོའི་དོན་ནི་དབང་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ། །ཅི་ཞིག་ཡོངས་སུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གཞི་དེ་དང་དེ་ལ་ཆོས་དེ་དང་དེ་དག་གཙོ་བོར་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་དོན་དུའོ། །དབང་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དྲུག་ནི་ཡུལ་འཛིན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གཉིས་ནི་རིགས་རྒྱུད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གཅིག་ནི་འཚོ་བའི་དོན་དུ་ལས་ཀྱི་མཐའི་སྦྱོར་བ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ལྔ་ནི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གཞན་ལྔ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གསུམ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་དྲུག་ནི་ཡུལ་གསལ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གཉིས་ནི་ཡུལ་བསྒྲིབས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གཅིག་ནི་ཡུལ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་མཐར་ཐུག་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ལྔ་ནི་ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །བརྒྱད་ནི་རྣམ་པར་བྱད་བ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་དྲུག་ནི་ཡུལ་ལ་ནང་དུ་ལྟ་བར་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གཉིས་ནི་ཡུལ་ཕྱིར་བལྟས་པར་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་ དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གཅིག་ནི་ལུས་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ལྔ་ནི་ཡུལ་དང་ལུས་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །བརྒྱད་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ལྔ་ནི་ལུས་མཛེས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གཅིག་ནི་ལུས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གཅིག་ནི་ལུས་གནས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གཉིས་ནི་ལུས་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ལྔ་ནི་ལུས་ལ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །བརྒྱད་ནི་ལུས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་རྣམ་གྲངས་སུ་དྲུག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གཉིས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གཅིག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་གནས་པ་དང་འཆི་འཕོ་བ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ལྔ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཡུལ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གཞན་ལྔ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་མངོན་པར་མཐོ་བའི་ཐབས་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གསུམ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ངེས་པར་ལེགས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་དྲུག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་ཁོ་ནས་སོ། །གཉིས་ནི་སེམས་ཅན་འཕེལ་བ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གཅིག་ནི་སེམས་ཅན་འགྲིབ་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ལྔ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འབྱོར་པ་དང་རྒུད་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །བརྒྱད་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་དྲུག་ནི་མིང་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སོ། །གཉིས་ནི་རིགས་ ནི་འདི་ཞེས་བྱ་རུས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སོ། །ལྔ་ནི་ཟས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཟ་ཟ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་མྱོང་ཞེས་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སོ། །གཅིག་ནི་ཆེ་རིང་ཁྱད་ནི་འདི་ཙམ་ཞིག །ཡུན་ནི་འདི་སྲིད་གཅིག་གནས་གནས། ཚེ་ནི་འདི་ཙམ་ཞིག་ཐུབ་ཅེས་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། དབང་པོ་དེ་དག་ནི་ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྤྱོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །བརྒྱད་ནི་དད་པ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་དང་ལྡན་པ་བརྩོན་འགྲུས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཤེས་རབ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་འདི་ལྟར་ནི་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ནི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཏེ་དབང་པོ་དེ་དག་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྤྱོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་དྲུག་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོའི་སྒོ་བསྡམས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གཉིས་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱིས་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ཐོབ་པའི་སྐལ་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གཅིག་ནི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་འཕེལ་བ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ལྔ་ནི་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ལྔ་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །གསུམ་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱིས་འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །བར་སྡོམ་ནི། ཡུལ་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་སོགས་དང༌། །གསལ་དང་ནང་དུ་བལྟས་པ་དང༌། །མཛེས་དང་སེམས་ཅན་རྣམ་གཉིས་དང༌། །བཏགས་དང་བསྡམས་ལ་སོགས་པ་ཡིན། །མིག་གི་དབང་པོས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གཟུགས་རྣམས་ལ་བལྟས་པ་དང་ལྟ་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཕོའི་དབང་པོ་དང་མོའི་དབང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཆུང་མ་དང་བུ་དང་བུ་མོ་དང་ཕ་མ་དང་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་གཉེན་འདབ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཀུན་ཏུ་སྣང་བར་བྱེད་དོ། །སྲོག་གི་དབང་པོས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གསོན་པ་དང་འཚོ་བ་དང་ འདུག་པ་དང་
Chinese
应当这样看待。另外，简而言之，应当视作有四处是处，有四处非处。即，凡是显示不与观待的道理、作用的道理、以理成立的道理和法性的道理这些先前已阐述的道理相违背的，那就是处。凡是显示相违背的，那就是非处。如果将这四处是处和四处非处加以归纳，就会有八种精通处与非处的人。那么，精通缘起和精通处与非处之间有什么差别呢？ 回答说：精通缘起，是指了解仅仅是因和果的范畴，这是区分的关键。而精通处与非处，是指了解其不颠倒，这不是区分的关键。关于精通处与非处的实体的论述，剩余的部分就不再赘述了。精通处与非处的实体到此结束。 第十品。诸根的总纲是：意义和安立，以及种种差别，并非最终。什么是根的意义呢？ 回答说：根的意义就是作主宰的意义。为了阐明什么意义呢？ 回答说：为了在那一个基础上，主要地阐明那一个又一个的法。那么，这二十二根的安立是怎样的呢？ 回答说：六根是以作主宰于执持对境的意义来安立的。二根是以作主宰于安立种姓的意义来安立的。一根是以作主宰于为了生存而进行的业际结合的意义来安立的。五根是以作主宰于完全享受业果的意义来安立的。另外五根是以作主宰于世间的清净的意义来安立的。三根应当视作是以作主宰于出世间的清净的意义来安立的。另一种分类是，六根是以作主宰于完全享受明亮对境的意义来安立的。二根是以作主宰于完全享受昏暗对境的意义来安立的。一根是以作主宰于对对境的完全享受达到究竟的意义来安立的。
English
It should be viewed as separate. Furthermore, to put it briefly, it should be regarded as having four places that are places and four places that are not places. That is, whatever shows that it does not contradict the reasons of dependence, the reasons of action, the reasons established by reason, and the reasons of the nature of phenomena, which were previously explained, that is a place. Whatever shows contradiction, that is not a place. If these four places that are places and four places that are not places are summarized, there will be eight experts in places and non-places. So, what is the difference between being an expert in dependent origination and being an expert in places and non-places? It is said: Being an expert in dependent origination is distinguished by knowing that it only enters into the realm of cause and effect. Being an expert in places and non-places is not distinguished by knowing that it is not the opposite of that. The remaining treatise on the determination of the nature of being an expert in places and non-places is not visible. The expert in places and non-places is complete. Chapter Ten. The general summary of the faculties is: meaning and establishment, and various distinctions, are not ultimate. What is the meaning of the faculties? It is said: The meaning of the faculties is the meaning of dominating. For what purpose should it be fully explained? It is said: For the purpose of mainly explaining this and that dharma on this and that basis. So, what is the establishment of these twenty-two faculties like? It is said: Six are established by the meaning of dominating the grasping of objects. Two are established by the meaning of dominating the establishment of lineage. One is established by the meaning of dominating the combination of the end of action for the sake of livelihood. Five are established by the meaning of dominating the complete enjoyment of the fruits of action. The other five are established by the meaning of dominating the purity of the world. The three should be regarded as being established by the meaning of dominating the purity beyond the world. Another classification is that six are established by the meaning of dominating the complete enjoyment of clear objects. Two are established by the meaning of dominating the complete enjoyment of obscured objects. One is established by the meaning of dominating the ultimate complete enjoyment of objects.
Chinese
之义故。 五者，以于境受用所生之遍计烦恼而为自在之义故。 八者，以于解脱作意而为自在之义，当观为安立。 又余品类，六者，以于境作内观而受用为自在之义故。 二者，以于境作外观而受用为自在之义故。 一者，以于身受用为自在之义故。 五者，以于境及身受用所生之遍计烦恼而为自在之义故。 八者，以于遍计烦恼之对治解脱而为自在之义，当观为安立。 又余品类，五者，以于身庄严而为自在之义故。 一者，以于身作主宰而为自在之义故。 一者，以于身安住而为自在之义故。 二者，以于身生起而为自在之义故。 五者，以于身作饶益及损害而为自在之义故。 八者，以于身作解脱而为自在之义，当观为安立。 又余品类，六者，以于有情之事物显示而为自在之义故。 二者，以于有情之事物生起而为自在之义故。 一者，以于有情之事物安住及死殁而为自在之义故。 五者，以于有情之境受用而为自在之义故。 又五者，以于有情之增上生方便而为自在之义故。 三者，以于有情之决定善而为自在之义，当观为安立。 又余品类，六者，以于有情之事物显示而为自在之义唯尔。 二者，以于有情增长而为自在之义故。 一者，以于有情衰损而为自在之显示义故。 五者，以于有情之兴盛及衰损显示而为自在之义故。 八者，以于有情之功德及过失显示而为自在之义
English
Therefore. Five, because of the meaning of being in control of the pervasively disturbing emotions arising from enjoying objects. Eight, because of the meaning of being in control of the intention to liberate, it should be regarded as established. Also, other categories, six, because of the meaning of being in control of enjoying by looking inward at objects. Two, because of the meaning of being in control of enjoying by looking outward at objects. One, because of the meaning of being in control of enjoying the body. Five, because of the meaning of being in control of the pervasively disturbing emotions arising from enjoying objects and the body. Eight, because of the meaning of being in control of the antidote to pervasively disturbing emotions, liberation, it should be regarded as established. Also, other categories, five, because of the meaning of being in control of the beauty of the body. One, because of the meaning of being in control of dominating the body. One, because of the meaning of being in control of the body's abiding. Two, because of the meaning of being in control of the body's arising. Five, because of the meaning of being in control of benefiting and harming the body. Eight, because of the meaning of being in control of liberating the body, it should be regarded as established. Also, other categories, six, because of the meaning of being in control of fully showing the objects of sentient beings. Two, because of the meaning of being in control of the arising of the objects of sentient beings. One, because of the meaning of being in control of the abiding and dying of the objects of sentient beings. Five, because of the meaning of being in control of enjoying the objects of sentient beings. Also, five, because of the meaning of being in control of the means of the higher realms of sentient beings. Three, because of the meaning of being in control of the definite goodness of sentient beings, it should be regarded as established. Also, other categories, six, because of the meaning of being in control of fully showing the objects of sentient beings alone. Two, because of the meaning of being in control of the increase of sentient beings. One, because of the meaning of being in control of the decrease of sentient beings, the meaning of fully showing. Five, because of the meaning of being in control of showing the prosperity and decline of sentient beings. Eight, because of the meaning of being in