Tibetan
བདེན་པས་བསྡུས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པས་བསྡུས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་བདེ་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་བ་དང༌། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་གནས་དང་མཐུན་པ་དག་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གཞག་ལ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅིའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ། ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ནི་སྤང་བར་བྱ། འགོག་པའི་བདེན་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱ། ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིའི་གནས་ཡིན་པས། ཕྱིན་ཅི་ལོག་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སུ་ཟིན་ཀྱང༌། ད་དུང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ དོན་ཡིན་པས། དེ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་འགོག་པ་ལ་མི་སྐྲག་ཅིང་དགའ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་འགོག་པའི་བདེན་པ་ནི་མངོན་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་དོན་གསུམ་པོ་དག་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ལམ་གོམས་པར་བྱ་དགོས་པས་ན། ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་དུ་མཚན་ཉིད་ནི་ཅི་འདྲ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དོན་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཏེ། དེ་ཡང་བདེན་པ་རྣམས་ལ་ངེས་པའི་ཤེས་རབ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྒྱུད་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་སར་བཤད་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བདེན་པ་རྣམས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གཉིས་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དཀོན་མཆོག་གི་དོན་ལ་ངེས་པའི་ཕྱིར་དཀོན་མཆོག་གསུམ་པོ་དག་ལ་ཤེས་ན་དད་པ་གསུམ་དང༌། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ངེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གསུམ་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམས་ཏེ། ངན་སོང་བའི་ལས་མི་བྱེད་ཅིང་ངེས་པར་སྡོམ་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྔོན་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་བསགས་པའི་ཚེ། སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་ལེགས་པར་བྱས་པ་ན། འཇིག་རྟེན་པའི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མཐར་ཐུག་པའི་རྗེས་ལ་སོ་སོའི་བདག་ཉིད་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་བརྡ་བསལ་བའི་ཆོས་ལ་དམིགས་ཤིང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་ཆུང་ངུ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་དང་པོར་སྐྱེ་བ་དང༌། དེའི་རྗེས་ལ་སོ་སོའི་བདག་ཉིད་ལ་ཆོས་ཀྱི་བརྡ་བསལ་བའི་ཆོས་ལ་དམིགས་ཤིང༌། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་འབྲིང་དང་བྲལ་བའི་སེམས་གཉིས་པ་སྐྱེ་བ་དང༌། དེའི་རྗེས་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང༌། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྡ་བསལ་བའི་ཆོས་ལ་དམིགས་ཤིང༌། མཐོང་བས་སྤོང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་སེམས་གསུམ་ པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བས་འཇུག་པའི་ལམ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་གྱུར་བ་དེ་ཡང་གསུམ་ནི་ལྷག་མཐོང་དང་མཐུན་པའི་སེམས་ཡིན་ལ། གསུམ་ནི་ཞི་གནས་དང་མཐུན་པའི་སེམས་ཡིན་ཡང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་གསུམ་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གཉི་ག་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་མ་བཞག་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དང་པོ་གཉིས་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ལ་ཐ་མ་གསུམ་པ་གཅིག་པུ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །སེམས་དེ་དག་གི་མཐུས་དེའི་འོག་མ་གཉིས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་གཉིས་པ་ལ། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་བར་ཆད་མེད་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་དང༌། ཀུན་འབྱུང་བ་དང༌། འགོག་པ་དང༌། ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཞི་གནས་དང༌། ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སེམས་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང༌། ཉོན་མོངས་པ་དང༌། ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱེད་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གང་ཞེ་ན། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཤེས་པ་དེ་ཡང་སེམས་གསུམ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མཐོང་བའི་ལམ་ལས་ལངས་བས་མངོན་དུ་བྱས་ནས། སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པས་དཔྱད་ནས། རྣམ་པར་གཞག་པའི་བདེན་པ་ས་འོག་མ་པ་ས་འོག་མའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་དང༌། ས་འོག་མ་པས་གོང་མའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ། ཆོས་དང་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་དང་འདྲ་བ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ། འཇིག་རྟེན་ པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའམ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཤེས་པས་བདེན་པ་རེ་རེ་ལ་ཡང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འདོད་པའི་ཤེས་པ་དང༌། མངོན་པར་རྟོགས་པ་ངེས་པའི་ཤེས་པ་གཉིས་གཉིས་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྔ་མ་ལས་ལངས་པ་ལ་གོང་མའམ་འོག་མའི་བདེན་པ་དག་ལ། ཤེས་པ་གཉིས་གཉིས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཤེས་པ་སྔ་མ་ནི་བརྡ་བསལ་བའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པ་ཕྱི་མ་ནི་བརྡ་མ་བསལ་བའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་སྔ་མས་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་གནས་ལས་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །ཕྱི་མས་ནི་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་འཇུག་པ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་སྔ་མས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །ཕྱི་མས་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་འབའ་ཞིག་གིས་བག་ལ་ཉལ་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པ་ནི་མེད་དེ། འཇིག་རྟེན་པ་ནི་འདྲིས་པའི་ཕྱིར་དང༌། མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་འཇུག་པ་དེ་ལྟར་མཚན་མ་རྣམ་པར་འཇིག་པར་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ལ། ཇི་ལྟར་མཚན་མ་རྣམ་པར་འཇིག་པར་མི་འཇུག་པ་དེ་ལྟར་གནས་ངན་ལེན་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པར་ཡང་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེས་བག་ལ་ཉལ་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པ་མེད་དོ། །མཐར་ཐུག་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་སྤངས་པ་ལ་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་གཅིག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་སྤངས་པ་དང༌། ཕྱི་
Chinese
如果被真谛所摄持呢？回答说：是被胜义谛所摄持。那是什么缘故呢？像这样，世俗谛是与快乐、痛苦、非乐非苦之处相符，各自的自性完全成就而安立。而胜义谛是痛苦一味的自性之故，应以总相来观察而安立。为什么痛苦的真谛是要完全了知的，集起之真谛是要断除的，灭尽之真谛是要现见的，道之真谛是要修习的呢？回答说：痛苦的真谛是四颠倒之处，为了遣除颠倒，所以要完全了知。集起之真谛是被痛苦的真谛所摄持之故，即使已经完全了知了痛苦的真谛，但仍然与集起之真谛相连，所以集起之真谛是要断除的。要现见的是现见之义，现见之后，对于寂灭不恐惧且欢喜完全受持之故，灭尽之真谛是要现见的。为了成办如是所说的三种意义，必须串习道，所以道之真谛是要修习的。证悟真谛的相有几种，自性是什么样的呢？回答说：证悟的意义是决定的意义，也就是对于诸真谛，决定的智慧一起生起，具有相续，这暂时是自性。那也要观待六种相，就像这样，在具有寻思和具有伺察之处所宣说的。其中第一个是什么呢？回答说：对于诸真谛，什么是决定思惟的呢？第二个是什么呢？回答说：为了决定诸佛之义，如果了知三宝，就是三种信心，以及从听闻所生的智慧决定是什么呢？第三个是什么呢？回答说：是圣者欢喜的诸戒律，不作恶趣之业，并且为了必定获得律仪。第四个是什么呢？回答说：是先前加行道上的资粮甚深。
English
If it is encompassed by truth, what is it? It is encompassed by the ultimate truth. Why is that? Like this, the conventional truth is established when its own characteristics are fully accomplished in accordance with states that are pleasant, painful, and neither pleasant nor painful. However, the ultimate truth is of a single taste of suffering, so it should be viewed and established by its general characteristics. Why should the truth of suffering be fully understood? Why should the truth of origin be abandoned? Why should the truth of cessation be realized? Why should the truth of the path be cultivated? It is said that the truth of suffering is the place of the four inversions. Therefore, in order to eliminate the inversions, it should be fully understood. The truth of origin is encompassed by the truth of suffering. Even if the truth of suffering has been fully understood, it is still connected to the truth of origin, so the truth of origin should be abandoned. What is to be realized is the meaning of realization. Having realized it, one is not afraid of cessation and fully embraces joy. Therefore, the truth of cessation should be realized. In order to accomplish the three meanings mentioned above, the path must be practiced. Therefore, the truth of the path should be cultivated. How many aspects are there to the realization of truth, and what is its nature? It is said that the meaning of realization is the meaning of certainty. That is, the wisdom of certainty arises together with the truths, possessing a continuum. That is, for the moment, its nature. It should be viewed in six aspects, as explained in the place of having investigation and analysis. What is the first of these? It is said that it is whatever is certain thinking about the truths. What is the second? It is said that in order to be certain about the meaning of the Jewels, if one knows the Three Jewels, what is the certainty of the three kinds of faith and the wisdom arising from hearing? What is the third? It is said that it is the precepts that please the noble ones, not doing the deeds of bad migrations, and certainly obtaining vows. What is the fourth? It is said that it is the accumulation of profound resources on the preliminary path.
Chinese
在积累资粮的时候，如果能很好地完全清净自心，那么在与世间的决择分相应的善根究竟之后，在各自的自性上，缘于遣除有情之相的法，生起远离与见道所断烦恼品类相应的微小过患的最初的心，以及在那之后，在各自的自性上，缘于遣除法之相的法，生起远离与见道所断烦恼品类相应的中等过患的第二个心，以及在那之后，缘于遣除一切有情和一切法之相的法，生起远离与见道所断烦恼品类相应的一切过患的第三个心，这即是见道。这又是以双运方式进入的道，如此转变的这三个是与胜观相应的心，三个是与止观相应的心，但因为是以双运方式进入，所以仅仅安立为三个，因为一刹那间同时缘于止观二者。应当认为这些心是缘于未分别的真谛，最初的两个是与法智相应的，而最后的第三个是唯一与类智相应的。以这些心的力量，在它们的下两个现观的第二个中，为了生起对于苦等分别的真谛，了知苦等清净无间的智慧，也应当了知它们就是苦、集、灭、道之智。如是，以与止观品类相应的那三个心，现前使见道所断的烦恼寂灭，以及获得使烦恼和蕴聚全部寂灭的出世间道，这被称为现观智，现观真谛。什么是从现观边际生起的智慧，现观真谛呢？现观的
English
When accumulating merit, if one can purify one's mind well and completely, then after the ultimate root of virtue corresponding to the worldly determination, in their respective self-natures, relying on the Dharma that dispels the appearance of sentient beings, the first mind arises, free from the slightest faults corresponding to the category of afflictions to be abandoned by seeing, and after that, in their respective self-natures, relying on the Dharma that dispels the appearance of phenomena, the second mind arises, free from the medium faults corresponding to the category of afflictions to be abandoned by seeing, and after that, relying on the Dharma that dispels the appearance of all sentient beings and all phenomena, the third mind arises, free from all faults corresponding to the category of afflictions to be abandoned by seeing, this is the path of seeing. This is also the path of entering in union. These three that have transformed in this way are minds corresponding to insight, and three are minds corresponding to calm abiding, but because they enter in union, they are only established as three, because in one instant they simultaneously rely on both calm abiding and insight. It should be regarded that these minds rely on the unseparated truth. The first two are associated with the knowledge of Dharma, and the last third is uniquely associated with the subsequent knowledge. By the power of these minds, in the second of the two subsequent realizations, in order to generate the pure and uninterrupted wisdom of knowing suffering, etc., for the truths that distinguish suffering, etc., it should also be understood that they are the wisdom of suffering, origin, cessation, and path. Thus, with those three minds corresponding to the category of calm abiding and insight, the afflictions to be abandoned by seeing are made to be pacified, and the transcendental path is obtained that makes all afflictions and aggregates pacified, this is called the wisdom of realization, the truth of realization. What is the wisdom arising from the edge of realization, the truth of realization? The realization of
Chinese
之后获得的智慧，被称为从现观边际生起的智慧。该智慧在第三心的末尾，从见道中生起而现前，先前由世间智慧观察，对于安立的谛，下地以下地的力量生起，以及下地以上地的力量生起等，与法和随法智相似的世俗智慧，世间或出世间，或从出世间之后获得的智慧，对于每一个谛，也按照顺序生起欲求的智慧和现观决定的智慧两种。这样，从先前的现观中生起，对于上地或下地的谛，生起两种智慧，这被称为从现观边际生起的智慧，谛现观。其中，先前的智慧，因为对治破除表相之法，所以没有分别。之后的智慧，因为对治未破除表相之法，所以具有分别。而且，先前的智慧，从见道所断的烦恼习气中舍弃。之后的智慧，以所缘作意，舍弃那些烦恼的行相。而且，先前的智慧，以修道，用出世间道舍弃。之后的智慧，用世间和出世间道舍弃。仅仅用世间道不能完全摧毁习气，因为世间道是串习的，并且因为执着于相而生起。既然如何执着于相而生起，就不会转为相的破灭，既然不转为相的破灭，就不会转为完全摧毁恶趣，因此它不能完全摧毁习气。什么是究竟的现观呢？回答说：对于舍弃修道所断之法，灭尽智和无生智合一的出世间，以及世间和出世间，即此生中必定舍弃一切烦恼，以及