Tibetan
ང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ལྔ་ཉིད་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བསྡུས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ། མ་ཚང་བས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དོན་དམ་པས་བསྡུས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ན། ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་བསྡུ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཡོད་དེ། ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་བར་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཆོས་གསུམ་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང༌། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་གནས་དུ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པར་འགྱུར། མིང་གིས་བསྡུས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་པོ་དག་ནི་གནས་སུ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་གནས་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྟེན་གྱི་གནས་དང༌། གནས་ཀྱི་གནས་དང༌། ཡོ་བྱད་ཀྱི་གནས་དང༌། དབང་པོའི་གནས་དང༌། དབང་པོའི་རྟེན་གྱི་གནས་དང༌། མཐུ་ལས་བྱུང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གནས་ལའོ། །དེ་ལ་མིང་གིས་བསྡུས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་ནི་གནས་བདུན་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་འདོད་པ་དང༌། རེ་བ་དང༌། ཡུལ་དང༌། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང༌། ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་དང༌། ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་དང༌། དག་པ་ལའོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནི་བཞིའོ། །སྡོམ་པ་ལ་གནས་ པའི་སྡོམ་བརྩོན་པར་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཅིག་པའོ། །ཉེར་བསྔོགས་ཐོབ་བ་མཉམ་པར་གཞག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་གཅིག་གོ །དངོས་གཞི་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་གཅིག་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་གནས་བདུན་པོ་དེ་དག་ནི་གནས་སྐབས་བཞིར་འགྱུར་རོ།། །།བམ་པོ་དྲུག་པ། འདི་མན་ཆད་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཇི་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་ནི་མིང་གི་ཕུང་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས་བརྩམས་ནས། སྡོམ་ནི། རྫས་དང་རྡུལ་དང་སྐྱེ་བ་དང༌། །དབྱིབས་རྒྱུན་ལས་དང་སྐད་ཅིག་དང༌། །མ་འདྲེས་པ་དང་སྤྱོད་ཡུལ་དང། །དེ་བཞིན་ཕན་ཚུན་འདྲེས་པ་ཡིན། །དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་མིག་ལ་རྫས་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རྫས་ནི་གཅིག་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ཀྱི་གཟུགས་དང་བའོ། །ཐ་མི་དད་པས་བསྡུས་པའི་རྫས་ནི་བདུན་ཏེ། མིག་དེ་ཉིད་དང༌། ལུས་དང། ས་དང༌། གཟུགས་དང༌། དྲི་དང༌། རོ་དང༌། རེག་བྱ་རྣམས་སོ། །དེ་གཉི་གའི་ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རྫས་ནི་བཅུ་སྟེ། ཁམས་ལས་རྫས་བདུན་པོ་དེ་དག་ཉིད་དང༌། ཆུ་དང༌། མེ་དང༌། རླུང་གི་ཁམས་རྣམས་དང་ལྡན་པའོ། །མིག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་དང༌། སྣ་དང༌། ལྕེ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡོད་དེ། རྣ་བ་ནི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ཀྱི་གཟུགས་དང་བའོ། །སྣ་ནི་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ཀྱི་གཟུགས་དང་བའོ། །ལྕེ་ནི་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ཀྱི་གཟུགས་དང་བ་སྟེ། ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ལུས་ལ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་དག་དབྲི་བར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་མེད་ཀྱང་དེ་འབའ་ཞིག་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ཀྱི་གཟུགས་དང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་དང། དྲི་དང༌། རོ་དང༌། རེག་བྱ་རྣམས་ལ་ནི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་དབྲི་བར་བྱ་སྟེ། གཞན་ཐམས་ཅད་ནི་སྔ་མ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །སྒྲ་དང་སྒྲའི་ཁམས་ནི་མི་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག་ཁོ་ནར་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གང་ལ་སྒྲ་ཡོད་པ་ དེ་ལ་དེ་ཡང་ལྷག་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྒྲའི་ཁམས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ལ་ལྷག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སའི་དངོས་གཞིར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །འཇམ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མདངས་བཟང་བའི་མཐར་ཐུག་པ་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གང་བསྟན་པ་ནི་རྒྱུར་བྱས་བའི་གཟུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་གཞག་ཅིང་དེ་དག་ཉིད་ལ་གདགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དང་བ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་འདམ་པ་ཉིད་གདགས་སོ། །འདུས་མཁྲེགས་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ལྕི་བ་ཉིད་དོ། །དང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་འདུས་མཁྲེགས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་རྩུབ་པ་ཉིད་དང་ཡང་བ་ཉིད་དོ། །མཉེན་ཞིང་སྙི་བ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ནེམ་ནེ་མ་པོ་ཉིད་དོ། །ཆུ་དང་རླུང་འདྲེས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་གྲང་བ་ཉིད་དོ། །ཉེ་བར་སྟོན་པ་མ་ཚང་བས་མི་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པའོ། །ཉམ་ཆུང་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་མ་ཚང་བ་མེད་པས་མི་མཉམ་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ཉམས་སྟོབས་དང་ཚིམ་པའོ། །ལེགས་པ་མ་ཞུ་བས་འཁྲུགས་པའི་མི་མཉམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ནད་དོ། །ན་ཚོད་གྱུར་པའི་མི་མཉམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་རྒ་བའོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་གྱུར་པའི་མི་མཉམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་འཆི་བའོ། །ཁྲག་ལ་ཀུན་ཏུ་གནོད་པའི་མི་མཉམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་གཡའ་བའོ། །ཉེས་པར་བཟོད་པའི་མི་མཉམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་བརྒྱལ་བའོ། །ས་དང་ཆུ་འདྲེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་འགྲེད་པའོ། །འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་དང་བརྩལ་བ་དང་འབད་པའི་མི་མཉམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ངལ་བའོ། །དེ་དང་བྲལ་བའི་མཉམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ངལ་སོས་བའོ། །དྲི་མ་ལ་སོགས་པ་བསལ་ཞིང་ཡོངས་སུ་ཞུམ་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་མདངས་བཟང་བ་གདགས་ཏེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དྲུག་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དང་བ་ཉིད་དང་དང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལྷན་ཅིག་པ་དང༌། འདུས་མཁྲེགས་པ་ཉིད་དང་འདུས་མཁྲེགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལྷན་ཅིག་པ་དང༌། སྙི་བ་ཉིད་དང༌། འདྲེས་པ་དང༌། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་གནས་སྐབས་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཡོད་ན་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ལ། བརྒྱད་ཡོད་ན་ཡང་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རེག་བྱའི་མཐར་ཐུག་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ཏེ། རང་རང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཅིག་ཅར་རམ། རིམ་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པུས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་དྲི་དང་རོ་ནི་མེད་ལ་དེ་དག་གི་ཁམས་ནི་ཡོད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་གཉིས་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་མེད་པས་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང༌། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མེད་དེ། ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ཁོ་ནར་མེད་ཀྱི་ཁམས་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པ་དགུ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་དོ། །རེག་བྱས་བསྡུས་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ནི་བརྟགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྫས་སུ་ཡོང་པ་དང་བརྟགས་པའི་ཡོང་པའོ། །མཐུ་ལས་བྱུང་བ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་དེའི་འབྲས་བུ་དང༌། དེའི་ཡུལ་དང༌། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་
Chinese
那些蕴等，被五等所摄持的是什么呢？被一部分摄持的是，蕴等那些被分别，不完整地摄持的是什么呢？被究竟义摄持的是，蕴等那些被真如的体性摄持的是什么呢？如果将那些全部归纳为一个，蕴的归纳有十六种。如蕴一般，在诸根之间也是如此。此外，以三种法可以摄持一切法，即色蕴、法界和意处。其中，色蕴依赖于多少处所而生起呢？以名摄持的四蕴依赖于多少处所而生起呢？色蕴依赖于六处而生起，即所依处、处所处、资具处、根处、根所依处和由威力所生的等持行境处。其中，以名摄持的四蕴依赖于七处而生起，即欲、希求、境、分别、正知、正行和清净。其中，享用欲者们的处境有四种。安住于律仪的律仪勤奋者们有一种。获得近分定者们的也有一种。安住于正行者们的也有一种，这样，那七处就变成了四种处境。第六品。从这以下，将要如所说般详细分别色蕴，在那之后将要讲述名蕴的详细分别。其中，从色的详细分别开始。总摄：物质与微尘及生起，形状相续业与刹那，不和合与行境，同样互相和合是。其中，被色蕴所摄持的眼有多少物质呢？回答说：以体性摄持的物质有一种，即眼识的处所之色。以不异摄持的
English
What is it that those aggregates, etc., are gathered by five, etc.? What is it that is gathered by one aspect, namely, those aggregates, etc., being differentiated and incompletely gathered? What is it that is gathered by the ultimate meaning, namely, those aggregates, etc., being gathered by the characteristic of suchness? If all of those are gathered into one, there are sixteen types of gathering of aggregates. Just as with the aggregates, it is the same between the faculties as well. Furthermore, all phenomena are gathered by three dharmas, namely, the aggregate of form, the realm of dharmas, and the sense-sphere of mind. Among these, upon how many places does the aggregate of form depend in order to arise? Upon how many places do the four aggregates gathered by name depend in order to arise? The aggregate of form depends upon six places in order to arise, namely, the place of support, the place of location, the place of requisites, the place of the sense faculty, the place of the support of the sense faculty, and the place of the sphere of activity of samadhi arising from power. Among these, the four aggregates gathered by name depend upon seven places in order to arise, namely, desire, hope, object, discrimination, correct knowledge, correct action, and purity. Among these, the circumstances of those who enjoy desire are four. For those who abide in discipline and strive for discipline, there is one. For those who have attained nearness and abide in equanimity, there is also one. For those who abide in the main practice, there is also one. Thus, those seven places become four circumstances. Sixth fascicle. From here onwards, the detailed divisions of the aggregate of form will be explained as they have been spoken of, and after that, the detailed divisions of the aggregate of name will be explained. Among these, beginning with the detailed divisions of form: Summary: Substance and particles and arising, Shape, continuum, action, and moment, Non-mixture and sphere of activity, Likewise, mutual mixture is. Among these, how many substances are there in the eye, which is gathered by the aggregate of form? It is said: There is one substance gathered by characteristic, namely, the form that is the place of eye consciousness. Gathered by non-difference,
Chinese
眼的自性有七种，即眼本身、身体、地、色、香、味、触。由这二者之界所摄的自性有十种，即从界产生的七种自性，以及水、火、风的界。如眼一样，耳、鼻、舌也应如此观察。其中差别在于：耳是耳的识之所依的色；鼻是鼻的识之所依的色；舌是舌的识之所依的色，其余与前相同。对于身体，应减去眼等四者。为何如此？因为即使没有它们，身体也能被单独识别。其特征也是身体的识之所依的色。对于它们的行境的特征，即外在的色、香、味、触，应减去所有感官。其他一切都应如前观察。声音和声音的界未被指出，因此单独指出。其中，对于一切有声音的事物，也应特别了解声音。声音的界也应在一切事物中特别观察。其中，色等对境的详细区分如下：如所显示的地之实体。柔软等直至光泽美好的极致，在触的生处所显示的，因为是作为原因的色，所以应将它们安置于那些大种本身，并认识到它们就存在于那些大种本身之中。其中，依赖于大种的澄澈性，而安立柔软性；依赖于聚集坚硬性，而安立沉重性；依赖于非澄澈性和非聚集坚硬性，而安立粗糙性和轻盈性；依赖于柔软和滑腻性，而安立黏腻性；依赖于水和风混合产生，而安立寒冷性；依赖于未完全显示的不平衡性，而安立饥饿和口渴；虚弱也是如此。依赖于没有不完全显示的无不平衡性，而安立体力、力量和饱足。由于未完全消化而紊乱。
English
The substance of the eye is sevenfold, namely the eye itself, the body, earth, form, smell, taste, and touch. The substance comprised by the element of these two is tenfold, namely the seven substances from the element itself, and the elements of water, fire, and wind. Just as the eye is, so should the ear, nose, and tongue be observed. The distinction is this: the ear is the form that is the basis of the consciousness of the ear; the nose is the form that is the basis of the consciousness of the nose; the tongue is the form that is the basis of the consciousness of the tongue; the rest is the same as before. For the body, the four, such as the eye, should be subtracted. Why is that? Because even without them, it alone is perceived. Its characteristic is also the form that is the basis of the consciousness of the body. For the characteristics of their objects of experience, namely external form, smell, taste, and touch, all the senses should be subtracted. Everything else should be observed as before. Sound and the element of sound are not shown, therefore they are shown separately. Among them, for everything that has sound, that should also be especially known. The element of sound should also be especially observed in everything. Among them, the detailed distinctions of the objects such as form are as follows: as shown in the substance of earth. Whatever is shown in the source of touch, from softness and so on to the ultimate of beautiful luster, because it is the form that is made into a cause, it should be placed in those great elements themselves, and it should be recognized that they exist in those great elements themselves. Among them, depending on the clarity of the great elements, softness is established; depending on the aggregation and hardness, heaviness is established; depending on the non-clarity and non-aggregation and hardness, roughness and lightness are established; depending on softness and smoothness, stickiness is established; depending on the mixture of water and wind, coldness is established; depending on the incompleteness of the near showing, hunger and thirst are established; weakness is also the same. Depending on the absence of incompleteness and the absence of imbalance, strength, power, and satisfaction are established. Disturbed by incomplete digestion.
Chinese
不调和导致疾病， 年龄增长的不调和导致衰老， 生命力衰退的不调和导致死亡， 血液中普遍存在的不调和导致瘙痒， 无法忍受过失的不调和导致昏厥， 地和水混合导致膨胀， 来、去、努力和勤奋的不调和导致疲劳， 与此分离的调和导致休息。 清除污垢等并完全摆脱萎靡不振，由此产生良好的光泽。如果将所有这些归纳起来，则只会变成大种的六种状态，即：初始状态和非初始状态的结合；聚集坚硬状态和非聚集坚硬状态的结合；柔软状态； 混合状态；不调和与调和。 这样，如果存在这六种状态，则会变成八种，如果存在八种，也会变成六种。色等触的最终状态都是由两种识所识别的，即：由各自的识所识别，以及由意识同时或依次识别。眼等五根只能被意识所识别。 在色界中，没有气味和味道，但有它们的界。为什么呢？因为这二者是被食物所包含的。由于没有它们，所以没有鼻识和舌识，仅仅是在普遍产生中没有，而不是在界中没有。其中，由色蕴所包含的所有色中，有九种是实有的。由触所包含的四大种是实有的。除此之外的，应当理解为是假立的。属于法处所摄的色有两种，即：实有的和假立的。由神通产生的，如三摩地境界中的化身，它的果、它的境，以及与此相似的识的境，都是实有的。