Tibetan
པ་གཉིས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་དང༌། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའིའོ། །དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཤེས་བྱ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང༌། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་པོ་རྣམས་དང༌། ཚོགས་གསུམ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བ་དང༌། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་གང་ཆོས་བདག་མེད་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། བདེན་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའམ། བདེན་པ་རྟོགས་པའི་དུས་སམ། བདེན་པ་མངོན་པར་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པ་ཡན་ཆད་མཆོག་ཏུ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་ཉེ་བར་གནས་པ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བ། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པ། ཤེས་བྱའི་མཐར་ཕྱིན་པ། སྒྲོ་འདོགས་པ་དང༌། སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་གཉིས་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར། དབུ་མའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པ་ནི་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འདི་ལྟ་སྟེ། སྟོབས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་ལེའུ་ལས་འབྱུང་བ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཚོགས་གསུམ་ནི་དོན་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་དོན་དང་མི་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་དོན་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་དོན་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་ཏེ། གནས་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཁས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་གོང་ན་མེད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཁོ་ནར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གནས་དེ་དག་གི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཤེས་རབ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དཀའ་བའི་ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཆོས་བདག་མེད་པ་ཟབ་མོ་ཤེས་པར་དཀའ་བ་དང༌། སེམས་ཅན་རྣམས་འདུལ་བའི་ཐབས་ཤེས་པར་དཀའ་བ་དང༌། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་མཆོག་ཏུ་ དཀའ་བའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དང༌། བསམ་པ་ལས་བྱུང
Chinese
应当视为两种，即世间的和超世间的。总而言之，应当了解为三种，即通达并证悟所知，以及如所宣说的五种明处，精通三聚，以及利益有情。菩萨的智慧，从那不可言说的法无我开始，直至证悟真谛，或者证悟真谛之时，或者现前如实证悟真谛之前，都极度寂静地安住，无分别，远离一切戏论，随顺一切法的平等性，进入共同的大特征，穷尽所知，为了遣除增益和诽谤二边，行于中道，这应当了解为菩萨通达并证悟的智慧。精通五明，如前广说，应如《力之品》中所说的那样去理解。三聚是指具有意义的法之聚，不具有意义的法之聚，以及非具有意义也非不具有意义的法之聚。如果以智慧完全掌握这八处，为了无上圆满正等菩提，就能圆满成就无与伦比的广大智慧之聚。利益有情之事，如前一样，应当了解为仅仅十一种，应当了解，那些处所的智慧，就是利益有情的智慧。那么，什么是菩萨的难得智慧呢？应当视为三种，即难以了知甚深法无我，难以了知调伏有情的方法，以及无碍了知一切所知，极其困难。那么，什么是菩萨从一切门而入的智慧呢？应当视为四种，即从声闻藏和菩萨藏开始，由听闻而生的智慧，由思
English
It should be regarded as two types: worldly and transcendental. In summary, it should be understood as three aspects: comprehending and realizing the knowable, as well as the five fields of knowledge as explained, mastering the three aggregates, and benefiting sentient beings. The wisdom of Bodhisattvas, starting from the inexpressible selflessness of phenomena, until the realization of truth, or at the time of realizing truth, or before the actual and correct realization of truth, abides in supreme and utter peace, without discrimination, free from all elaborations, following the equality of all phenomena, entering the great general characteristic, exhausting the knowable, and for the sake of eliminating the two extremes of superimposition and denigration, walking the Middle Way—this should be understood as the wisdom of Bodhisattvas that comprehends and realizes. Proficiency in the five sciences should be understood as described extensively before, similar to what is explained in the chapter on powers. The three aggregates are the aggregate of meaningful dharmas, the aggregate of meaningless dharmas, and the aggregate of dharmas that are neither meaningful nor meaningless. If one fully grasps these eight places with wisdom, then for the sake of unsurpassed, perfect, and complete enlightenment, one will completely accomplish the great and incomparable accumulation of wisdom. Benefiting sentient beings should be understood as only eleven aspects, as before, and it should be understood that the wisdom of those places is the wisdom of benefiting sentient beings. So, what is the difficult wisdom of a Bodhisattva? It should be regarded as three aspects: it is difficult to understand the profound selflessness of phenomena, it is difficult to know the methods of taming sentient beings, and it is extremely difficult to know all knowable things without obstruction. So, what is the wisdom of a Bodhisattva that enters through all doors? It should be regarded as four aspects: starting from the Hearer's Canon and the Bodhisattva's Canon, the wisdom arising from hearing, and the wisdom arising from thinking.
Tibetan
་བའི་ཤེས་རབ་དང༌། སོ་སོར་བརྟགས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་དང༌། བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལྡོག་པའོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཤེས་རབ་དང༌། བསྒོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སའི་ཤེས་རབ་ཚད་མེད་པའོ།། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རམ་པ་སྔར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པས་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པ་དང༌། སོ་སོར་ནང་གི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང༌། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་དང་ལྡན་པ་དང། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་གནས་པའི་ཆོས་རྣམ་པར་གནས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཤེས་རབ་དང༌། ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྤོང་བའི་ཤེས་རབ་བོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟ་བར་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཆ་ཕྲ་བ་དང༌། ཤེས་བྱ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་མཁས་པ་དང༌། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སྔར་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་རྣམས་དང༌། ས་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཆོས་དང་དོན་ལེན་ཅིང་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ལུང་དང་ལྡན་པ་དང༌། བསམ་པ་དག་པའི་ས་ཡན་ཆད་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་ས་མན་ཆད་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་དང་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ན་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བདེན་པ་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང༌། ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་དང༌། འགོག་པ་ཤེས་པ་དང༌། ལམ་ཤེས་པ་དང༌། མཐར་ཐུག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང༌། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་དྲུག་གོ །རྣམ་པ་བདུན་ནི་ཆོས་ཤེས་ པ་དང། རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཤེས་པ་དང༌། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང༌། མངོན་པར་ཤེས་པ་ཤེས་པ་དང༌། མཚན་ཤེས་པ་དང༌། སྟོབས་བཅུ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཤེས་པ་དང༌། རིག་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་རིག་པ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕོངས་ཤིང་འདོད་པའི་ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང༌། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང༌། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་ཤིས་པ་ལས་
Chinese
智慧，以及通过分别观察而进入菩萨的行持，并从非行持中退还。通过分别观察的力量所摄持的智慧，以及通过禅修的力量所摄持的等持地的无量智慧。那么，什么是菩萨圣士们的圣士智慧呢？那是要首先观察的，通过听闻圣法而如实获得，并具有内在的如理作意，以及具有成办自他利益的方法，以及从诸法之法安住的法如实安住不颠倒开始，极度清净地决定胜解的智慧，以及断除烦恼的智慧。另外，为了如实通达所知，所以是细微的；为了通达所有所知，所以是善巧的；为了先前如实获得智慧的积聚，所以是俱生的；为了受持和执持诸佛以及进入大地菩萨们如实开示的法和义，所以是具有教证的；为了完全摄持从清净意乐地以上直至究竟地以下，所以是具有证悟的。那么，什么是菩萨一切相的智慧呢？那是六种相和七种相，总合起来应当了知有十三种相。对于诸谛，了知痛苦，了知集起，了知灭除，了知道，了知究竟的灭尽，了知不生，这是六种智慧。七种相是了知法，了知随顺，了知世俗，了知现观，了知相，以十力为先导的智慧，以及对于四种智，了知智。那么，什么是菩萨贫乏和希求的智慧呢？那是要观察八种相，从了知诸法之名相开始，如实了知菩萨的各个法，从了知诸法之体性开始，如实了知各个义，从诸法的决定词吉祥开始。
English
Wisdom, and entering into the conduct of a Bodhisattva through discriminating observation, and turning back from non-conduct. The wisdom gathered by the power of discriminating observation, and the immeasurable wisdom of the meditative ground gathered by the power of meditation. So, what is the wisdom of the holy person of the Bodhisattva holy beings? That is to be observed first, truly attained by listening to the holy Dharma, and possessing the inner proper attention, and possessing the means to accomplish the benefit of oneself and others, and starting from the non-inverted true abiding of the Dharma abiding in the Dharma of all phenomena, the wisdom of determining the extremely pure, and the wisdom of abandoning afflictions. Moreover, in order to enter into what is to be known as it is, it is subtle; in order to enter into all that is to be known, it is skillful; in order to have previously truly attained the accumulation of wisdom, it is innate; in order to receive and hold the Dharma and meaning truly taught by the Buddhas and the Bodhisattvas who have entered the great earth, it is endowed with scripture; in order to completely hold from the ground of pure intention upwards to the ground of ultimate going downwards, it is endowed with realization. So, what is the wisdom of all aspects of a Bodhisattva? That is six aspects and seven aspects, and it should be known that there are thirteen aspects in total. Regarding the truths, knowing suffering, knowing arising, knowing cessation, knowing the path, knowing the ultimate exhaustion, knowing non-arising, these are the six wisdoms. The seven aspects are knowing the Dharma, knowing the subsequent realization, knowing the conventional, knowing the direct perception, knowing the sign, the wisdom that precedes the ten powers, and regarding the four knowledges, knowing knowledge. So, what is the wisdom of a Bodhisattva who is poor and desirous? That is to be observed in eight aspects, starting from knowing the names of all phenomena, truly knowing each Dharma of the Bodhisattva, starting from knowing the nature of all phenomena, truly knowing each meaning, starting from the auspicious definitive words of all phenomena.