Tibetan
འ་བ་མེད་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པ་དེས་དེས་དེའི་ཆེ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཀུན་དུ་བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས། ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས། དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཚོར་པས་སེམས་དགའ་བར་བྱེད་པ་དེ་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང༌། དགའ་བའི་གཉེན་པོ་དགའ་བ་མེད་པ་ཞི་བ་དང༌། རབ་ཏུ་ཞི་བའི་ཚོར་བའི་སེམས་ལས་སྐྱེས་པར་འགྱུར་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་དགའ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་གསུངས་སོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བདེ་བ་ཡང་སྤངས་ཏེ། སྔ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྦངས་ཤིང་ཡིད་བདེ་བ་དང༌། ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་ནུབ་པས་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བཏང་སྙོམས་དང༌། དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་བསྒྲུབས་ཏེ། གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལ། དེ་བདེ་བ་ཡང་སྤངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདེ་བའི་གཉེན་པོ་ནི་རིགས་འདྲ་བའི་ཕྱིར། སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་མ་བསྟན་པར་དེའི་གཉེན་པོས་བྱས་པ་བད་བ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བརྟེན་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོ་ཡང་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བཏང་སྙོམས་དང༌། དྲན་པ་དང༌། ཤེས་བཞིན་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལ་བརྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས་པས། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལས་བསྐྱེད་ཅིང༌། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའི་བདེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤོང་བར་བྱེད་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་བདེ་བ་ཡང་སྤངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །སྔ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་ཤིང་ཡིད་བདེ་བ་དང༌། ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་ནུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་ཚེ་ན་བསམ་གཏན་པ་དེས་བདེ་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་རྗེས་སུ་ཐོབ་ཅིང༌། དེས་སྔོན་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དང༌། ད་ལྟར་སྤོང་ བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་སྔ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་ཤིང་ཡིད་བདེ་བ་དང༌། ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་ནུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ན་ནི་བདེ་བ་སྤངས་སོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ན་ནི་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་སོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ན་ནི་ཡིད་བདེ་བ་ནུབ་པོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ན་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ནུབ་པོ། །བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེས་རེ་ཞིག་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཚོར་བའི་ལྷག་མ་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཉི་ཚེ་ཡོད་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཡང
Chinese
所谓“无苦乐”是指，像这样安住于舍的状态，他通过忆念和正知，完全地依止和串习它。由于多次串习的缘故，舍弃了以喜乐的感受使心欢喜的事物。因为喜乐的对治是无苦乐的寂静，以及从极度寂静的感受中生起的心，所以才说“无苦乐”。“修习第三禅而住”应当像前面一样理解。他舍弃了快乐，先前也舍弃了痛苦，由于悦意和不悦意也已止息，既非快乐，也非痛苦，以舍和忆念完全清净，修习第四禅而住。关于所说的“他舍弃了快乐”，快乐的对治因为是同类的缘故，没有指出舍弃的对治，而是依止了以它的对治所做的舍弃快乐。它的对治又是什么呢？就像这样，是舍、忆念和正知。通过依止和串习它们，从第三禅生起，并且由于舍弃了第三禅之地的快乐，所以才说“他舍弃了快乐”。“先前也舍弃了痛苦，由于悦意和不悦意也已止息”是指，那时禅定者获得了完全超越快乐和痛苦的果位，并且由于将他先前舍弃的和现在正在舍弃的那些事物合为一体，所以才说“先前也舍弃了痛苦，由于悦意和不悦意也已止息”。对此，入于第四禅时，舍弃了快乐。入于第二禅时，舍弃了痛苦。入于第三禅时，悦意止息。入于第一禅时，不悦意止息。“既非快乐也非痛苦”是指，因为他暂时舍弃了快乐和痛苦的缘故，所以对于他来说，感受的残余既非快乐，也非痛苦，仅仅是存在而已，因此才说“快乐也非”。
English
The term "without pleasure or pain" means that, abiding in such a state of equanimity, he fully relies on and cultivates mindfulness and awareness. Through repeated cultivation, he abandons that which makes the mind happy with the feeling of joy. Because the antidote to joy is the peace of being without pleasure or pain, and because the mind arises from the feeling of extreme peace, it is said to be "without pleasure or pain." "Having cultivated the third dhyana and abiding" should be understood as before. He has abandoned pleasure, and previously abandoned suffering, and because pleasantness and unpleasantness have also ceased, it is neither pleasure nor pain, with equanimity and mindfulness completely purified, having cultivated the fourth dhyana and abiding. Regarding what is said, "He has abandoned pleasure," because the antidote to pleasure is of the same kind, the antidote to abandonment is not indicated, but rather relies on the abandonment of pleasure done by its antidote. And what is its antidote? It is like this: equanimity, mindfulness, and awareness. By relying on and cultivating them, arising from the third dhyana, and because he abandons the pleasure of the ground of the third dhyana, it is said, "He has abandoned pleasure." "Previously abandoned suffering, and because pleasantness and unpleasantness have also ceased" means that at that time, the meditator has attained the result of completely transcending pleasure and pain, and because he has combined those things that he previously abandoned and those that he is now abandoning, it is said, "Previously abandoned suffering, and because pleasantness and unpleasantness have also ceased." In this regard, when entering the fourth dhyana, pleasure is abandoned. When entering the second dhyana, suffering is abandoned. When entering the third dhyana, pleasantness ceases. When entering the first dhyana, unpleasantness ceases. "Neither pleasure nor pain" means that because he has temporarily abandoned pleasure and pain, therefore for him, the remainder of feeling is neither pleasure nor pain, it merely exists, therefore it is said, "Neither pleasure."
Tibetan
་མ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེས་དེའི་ཚེ་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ས་འོག་མའི་སྐྱོན་འདི་ལྟ་སྟེ། རྟོག་པ་དང༌། དཔྱོད་པ་དང༌། དགའ་བ་དང༌། དབུགས་རྔུབ་པ་དང༌། དབུགས་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པར་གྱུར་ཅིང༌། དེ་དག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་གང་ཡོད་པ་དེ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང༌། ཡོངས་སུ་བྱང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སྙོམས་བར་ཞུགས་པ་དེའི་སེམས་དེ་མི་གཡོ་བར་གནས་ཤིང༌། གཡོ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་བསྒྲུབས་ཏེ། གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་དག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།། །།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་བམ་པོ་བཅོ་བརྒྱད་པ། དེ་རྣམ་པ་ཐམ་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ། ཐོགས་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ནུབ་པར་གྱུར་ཅིང། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས། ནམ་མཁའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལ། དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཞེས་རྣམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ནམ་མཁའ་མོས་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། །ཁ་དོག་སྔོན་པོ་དང༌། སེར་པོ་དང༌། དམར་པོ་དང༌། དཀར་པོ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་དེ་དག་ནི་མི་སྣང་ཞིང་སྐྱོ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཡང་དག་པར་འདས་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཐོས་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ནུབ་པར་འགྱུར་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་དེ་དག་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཤིང་མི་སྣང་བར་གྱུར་པའི་རྒྱུས་ཁ་དོག་བསགས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་སྒྲིབ་བའི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་དུ་མ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མང་པོ་དག་དང་བྲལ་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་ཐོགས་པའི་འདུ་ཤེས་ནུབ་པར་གྱུར་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་དེ་དག་དང་བྲལ་བས་ཐོགས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཟས་དང༌། སྐོམ་དང༌། བཞོན་པ་དང༌། གོས་དང༌། རྒྱན་དང། གནས་དང༌། སྐྱེད་མོས་ཚལ་དང༌། ནགས་ཚལ་དང༌། དམག་དང༌། རི་ལ་སོགས་པར་བྱེ་བར་འདོགས་པའི་འདུ་ཤེས་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་དེ་དག་དེ་རྣམས་ལ་གཏད་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས
Chinese
也不是痛苦。被称为非痛苦即是如此宣说的。舍与正念完全清净是指，彼于彼时，从第一禅以上，下地的过患，例如：寻、伺、喜、入息、出息全部断绝。断绝这些的缘故，彼所具有的舍与正念，即是完全清净，完全明净。因此，安住于第四禅的彼之心，不摇动而住，远离一切摇动。因此，被称为舍与正念完全清净。于此，修习第四禅而住是指，第一禅等之前者，也应如是了知。 听闻者的地，第十八卷。彼于一切形象之想完全超脱，有对之想灭尽，不思惟种种之想，思惟虚空无边，修习虚空处而住，如是宣说。其中，彼于一切形象之想完全超脱是指，为了喜爱虚空，具有蓝色、黄色、红色、白色之想，这些不显现，厌恶而离贪，完全超脱。因此，宣说彼于一切形象之想完全超脱。有对之想灭尽是指，彼从这些完全超脱且不显现的缘故，成为积聚颜色的原因，与成为障碍之想的多种、各种各样众多之想分离。因此，宣说有对之想灭尽。不思惟种种之想是指，彼与这些分离，对于有对的特殊种类，例如：饮食、饮水、乘坐物、衣服、装饰品、住所、园林、森林、军队、山等分别施设的想，无论进入何种想，即使交付于彼等，也全部
English
Nor is it suffering. It is said that what is called non-suffering is such. Equanimity and mindfulness being completely pure means that at that time, from the first dhyana onwards, the faults of the lower grounds, such as: investigation, analysis, joy, inhalation, and exhalation are all abandoned. Because of abandoning these, whatever equanimity and mindfulness that person has is completely pure and completely clear. Therefore, the mind of one who abides in the fourth dhyana remains unmoving and is free from all movement. Therefore, it is said to be completely pure in equanimity and mindfulness. Here, to cultivate the fourth dhyana and abide means that the previous ones, such as the first dhyana, should also be understood as they are. The Hearer's Ground, Volume Eighteen. "He, having completely transcended all perceptions of form, the perceptions of resistance having ceased, not attending to the perceptions of diversity, thinking 'space is infinite,' having cultivated the sphere of infinite space, abides," as it is said. Among these, "He, having completely transcended all perceptions of form" means that for the sake of delighting in space, the perceptions associated with blue, yellow, red, and white colors do not appear, and being disgusted and free from attachment, he has completely transcended them. Therefore, it is said, "He, having completely transcended all perceptions of form." "The perceptions of resistance cease" means that because he has completely transcended and does not appear from these, he is separated from the many and various kinds of perceptions that are the cause of accumulating color and that are the cause of obstruction. Therefore, it is said, "The perceptions of resistance cease." "Not attending to the perceptions of diversity" means that being separated from these, the perceptions that specifically apply to the various kinds of resistance, such as: food, drink, vehicles, clothing, ornaments, dwellings, gardens, forests, armies, mountains, and so on, whatever perception enters, even if entrusted to them, all